Đề xuất mở rộng trợ cấp, chưa phải quy định mới
Trợ cấp hưu trí xã hội là chính sách an sinh do Nhà nước bảo đảm, nhằm hỗ trợ người cao tuổi có mức sống tối thiểu khi về già. Sáng 9/11, trong phiên thảo luận tại Quốc hội về dự thảo sửa Luật BHXH, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Vĩnh Long) đề nghị người cao tuổi đủ điều kiện về tuổi vẫn được nhận khoản trợ cấp này, kể cả khi đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng. Đây là kiến nghị sửa Điều 21, không phải chính sách mới đã được Quốc hội thông qua. Theo quy định hiện hành, người từ đủ 75 tuổi có thể hưởng trợ cấp nếu đáp ứng điều kiện, trong đó có yêu cầu không nhận lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng; người thuộc hộ nghèo, cận nghèo được xét từ đủ 70 tuổi. Vì vậy, người đang hưởng lương hưu không nên hiểu rằng mình đương nhiên được nhận thêm theo đề xuất.
Lương hưu thấp vẫn có thể chưa đủ bảo đảm tuổi già
Lập luận của bà Yến Nhi tập trung vào sự khác nhau giữa hai nguồn hỗ trợ: lương hưu hình thành từ quá trình tham gia, đóng góp bảo hiểm, còn trợ cấp hưu trí xã hội là chính sách an sinh do Nhà nước bảo đảm. Theo đại biểu, có lương hưu không đồng nghĩa cuộc sống đã ổn định, nhất là khi khoản nhận được thấp và người cao tuổi vẫn phải chi trả sinh hoạt, thuốc men, chăm sóc sức khỏe. Trong khi đó, người cùng độ tuổi không có lương hưu có thể đủ điều kiện nhận trợ cấp. Sự chênh lệch này đặt ra câu hỏi về công bằng trong tiếp cận an sinh, đồng thời cho thấy việc loại trừ toàn bộ người hưởng lương hưu có thể bỏ sót những trường hợp khó khăn. Đề xuất vì thế đáng được xem xét, nhưng cần làm rõ cách xác định đối tượng để hỗ trợ đúng người và không làm mất quyền lợi đã tích lũy qua quá trình đóng BHXH.
Theo thông tin được nêu tại phiên thảo luận, mức trợ cấp hưu trí xã hội là 540.000 đồng/người/tháng từ ngày 1/7/2026; người có lương hưu thấp hơn mức này có thể được xem xét hưởng phần chênh lệch hoặc theo quy định riêng. Đây là nội dung cần phân biệt với kiến nghị xóa điều kiện loại trừ: đề xuất của đại biểu muốn người cao tuổi đủ tuổi được hưởng mà không phân biệt có lương hưu hay không, còn quy định về phần chênh lệch là cách xử lý được nêu cho một số trường hợp.
Hạ tuổi hưởng trợ cấp: cần thiết nhưng phải có lộ trình
Bên cạnh việc mở rộng nhóm thụ hưởng, bà Yến Nhi đề nghị hạ tuổi hưởng trợ cấp từ 75 xuống 70; riêng người thuộc hộ nghèo, cận nghèo có thể được xét từ đủ 65 tuổi. Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cũng nêu mong muốn của cử tri được nhận chính sách từ tuổi 70 thay vì phải chờ đến 75. Kiến nghị này phản ánh thực tế rằng sức khỏe và khả năng tạo thu nhập của nhiều người suy giảm trước khi chạm ngưỡng tuổi hiện hành. Nếu được cân nhắc, việc hạ tuổi có thể giúp người cao tuổi không có lương hưu hoặc tích lũy nhận hỗ trợ sớm hơn. Nhưng mở rộng đồng thời cả độ tuổi lẫn nhóm đối tượng sẽ làm tăng số người đủ điều kiện, nên không thể chỉ dừng ở mục tiêu bao phủ rộng hơn.
Các đại biểu đề nghị Chính phủ đánh giá quy mô người thụ hưởng, khả năng cân đối ngân sách và xây dựng lộ trình phù hợp để tránh tạo áp lực đột ngột lên nguồn lực nhà nước. Đây là bước cần thiết để biến một kiến nghị có sức thuyết phục về công bằng thành chính sách khả thi. Hiện tại, tuổi hưởng trợ cấp vẫn theo quy định đang áp dụng; đề xuất giảm tuổi và bỏ điều kiện loại trừ người có lương hưu vẫn đang được nêu trong quá trình sửa Luật BHXH, chưa phải quyền lợi mới đã có hiệu lực.
