Tăng trưởng số gắn với AI trong đời sống
Kinh tế số Việt Nam là tổng hoạt động thương mại và dịch vụ được tạo ra hoặc hỗ trợ bởi các nền tảng, công nghệ số, từ mua sắm trực tuyến đến thanh toán và du lịch. Báo cáo thường niên e-Conomy SEA 2026, do Google, Temasek và Bain & Company công bố ngày 5 tháng 11, dự báo quy mô tổng giá trị hàng hóa của Việt Nam đạt 49 tỷ USD trong năm 2026, tăng 20% so với năm trước. Con số đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô: Việt Nam được ghi nhận là nền kinh tế số tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á, đồng hạng với Malaysia. Theo tôi, điều khiến kết quả này có ý nghĩa hơn một cuộc đua thứ hạng là AI đã chuyển từ công nghệ mới lạ thành công cụ được dùng thường xuyên. Khi AI đi vào tìm kiếm, mua sắm và công việc, nó có thể góp phần mở rộng hoạt động số thay vì chỉ tạo thêm một thị trường riêng.
45 triệu người dùng cho thấy AI đã vào dòng chính
Độ phổ biến của AI được thể hiện qua quy mô sử dụng và tần suất tương tác. Báo cáo ghi nhận 45 triệu người dùng GenAI, tương đương 65% lực lượng lao động, cùng 31 tỷ lượt truy vấn AI mỗi năm. Cứ năm người dùng thì có hai người sử dụng AI hằng ngày và trung bình dùng ít nhất năm công cụ khác nhau. Đây là dấu hiệu cho thấy người dùng AI không còn giới hạn ở nhóm thử nghiệm công nghệ: AI đã hiện diện trong những tác vụ lặp lại của đời sống và công việc. Tuy nhiên, số người dùng không tự động đồng nghĩa với năng suất cao hơn. Giá trị kinh tế sẽ phụ thuộc vào việc công cụ có giúp tiết kiệm thời gian, cải thiện quyết định và tạo ra dịch vụ tốt hơn hay không. Dù vậy, tần suất sử dụng rộng tạo nền tảng để những lợi ích ấy lan tỏa.
AI đang thay đổi cách các ngành số tăng trưởng
Thương mại điện tử vẫn là động lực lớn nhất: lĩnh vực này tăng 22%, đạt 32 tỷ USD và chiếm khoảng hai phần ba quy mô kinh tế số. Các nền tảng dùng AI để cá nhân hóa khả năng tiếp cận, hỗ trợ chuyển đổi mua hàng và tự động hóa việc đăng sản phẩm cho người bán. Du lịch trực tuyến tăng 15%, đạt 5 tỷ USD; các công cụ GenAI chuyên biệt đã trở thành lựa chọn phổ biến thứ hai tại Đông Nam Á khi người dùng bắt đầu lên kế hoạch du lịch. Truyền thông trực tuyến tăng 17%, đạt 7 tỷ USD, còn gọi xe công nghệ và giao đồ ăn tăng 17%, đạt 6 tỷ USD. Những con số này cho thấy AI không thay thế các ngành cốt lõi, mà đang giúp chúng tiếp cận khách hàng và vận hành hiệu quả hơn. Đó là kiểu động lực có sức lan rộng, vì nó cải thiện cả trải nghiệm người mua lẫn công việc phía sau nền tảng.
Cơ hội lớn, nhưng cần đo bằng giá trị tạo ra
Đà tăng trưởng hai chữ số còn được tiếp sức bởi dịch vụ tài chính số, trong đó cho vay số tăng 34% và thanh toán số tăng 21%. AI hằng ngày vì thế nên được nhìn nhận như một hạ tầng năng suất mới, chứ không chỉ là một xu hướng tiêu dùng. Khi công cụ hỗ trợ tìm thông tin, lập kế hoạch hoặc xử lý công việc, các nền tảng có thể phục vụ nhu cầu nhanh hơn; doanh nghiệp cũng có thêm cách tinh gọn quy trình. Nhưng độ phủ rộng đặt ra yêu cầu về chất lượng: kỹ năng sử dụng, độ tin cậy của kết quả và khả năng bảo vệ người dùng sẽ quyết định liệu mức độ gắn kết có chuyển thành lợi ích bền vững hay không. Mốc tăng trưởng dự báo là tín hiệu lạc quan, song thước đo quan trọng hơn sẽ là năng suất và giá trị thực mà AI đem lại cho người lao động, doanh nghiệp và khách hàng.
Kết luận: quy mô kinh tế số dự kiến đạt 49 tỷ USD phản ánh sức bật của nhiều ngành, còn 45 triệu người dùng GenAI cho thấy AI đã trở thành một phần trong nhịp sinh hoạt số. Hai xu hướng này có quan hệ hỗ trợ lẫn nhau: thị trường mở rộng tạo thêm không gian ứng dụng, còn AI giúp nền tảng và doanh nghiệp cải thiện cách phục vụ. Việt Nam đang có lợi thế về mức độ sử dụng; bước tiếp theo là biến sự phổ biến ấy thành năng suất, chất lượng dịch vụ và tăng trưởng có chiều sâu.
