Từ hợp tác AI Việt Nam đến tham vọng công nghệ cốt lõi
Hợp tác AI Việt Nam với các tập đoàn công nghệ toàn cầu là chiến lược kết hợp thu hút đầu tư công nghệ, phát triển nhân lực và xây dựng công nghệ cốt lõi nhằm nâng cấp vị thế quốc gia trong chuỗi giá trị số, thay vì ở mãi vai trò gia công hoặc thị trường tiêu thụ.
Trong khuôn khổ chuyến công tác tại Hoa Kỳ, ngày 22/9 tại New York, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đã làm việc với lãnh đạo ba tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới gồm Anthropic, Amazon và Oracle. Đây không chỉ là một chuyến tiếp xúc ngoại giao thông thường, mà là tín hiệu rõ ràng cho thấy Việt Nam muốn bước vào cuộc đua hạ tầng AI toàn cầu ở vị thế đối tác chiến lược, không phải “sân sau”.
Lãnh đạo các tập đoàn này bày tỏ quan tâm và đề xuất hợp tác về trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, đào tạo nhân tài công nghệ và nghiên cứu xây dựng các trung tâm xuất sắc tại Việt Nam. Nếu Việt Nam chỉ chờ đón dòng vốn, lợi ích sẽ ngắn hạn; nếu đòi hỏi chuyển giao tri thức và cùng phát triển công nghệ cốt lõi, bức tranh sẽ khác hoàn toàn.
Không dừng ở đầu tư công nghệ Việt Nam: Trục chiến lược là năng lực cốt lõi
Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh mục tiêu của Việt Nam không dừng ở việc thu hút dòng vốn đầu tư, mà hướng tới cùng các đối tác quốc tế xây dựng năng lực công nghệ cốt lõi, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Đây là điểm then chốt phân biệt một quốc gia “đón dự án” với một quốc gia “đồng thiết kế tương lai số”.
Công nghệ cốt lõi ở đây không chỉ là các mô hình AI, mà còn là khả năng hiểu, vận hành, tùy biến và đồng sáng tạo giải pháp với các tập đoàn công nghệ lớn. Khi Anthropic, Amazon và Oracle đều giữ vai trò quan trọng trong cuộc đua hạ tầng AI toàn cầu, việc Việt Nam bước vào bàn đàm phán với yêu cầu song hành về nhân lực, trung tâm dữ liệu và trung tâm xuất sắc là lựa chọn mang tính chiến lược, tránh rơi vào bẫy “thuê đất – bán điện – xuất lao động giá rẻ”.
“Mục tiêu của Việt Nam không dừng ở việc thu hút dòng vốn đầu tư, mà hướng tới cùng các đối tác quốc tế xây dựng năng lực công nghệ cốt lõi” là câu nói mang tính định vị: tiền là điều kiện cần, nhưng tri thức, nhân tài và hệ sinh thái đổi mới mới là điều kiện đủ.
Hợp tác với Anthropic, Amazon, Oracle: Cơ hội định hình hệ sinh thái AI
Các cuộc làm việc với Anthropic, Amazon và Oracle diễn ra trong bối cảnh ba tập đoàn này đang tăng tốc mạnh mẽ trong mảng hạ tầng AI toàn cầu. Điều này cho thấy Việt Nam không “đi sau, đến muộn” mà chọn tiếp cận thẳng những người chơi đang dẫn dắt cuộc chơi.
Anthropic là đơn vị phát triển mô hình AI Claude và hiện được định giá ở mức rất cao sau vòng gọi vốn mới nhất. Amazon và Anthropic đang có mối quan hệ hợp tác sâu về dịch vụ điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu AI, trong khi Oracle ghi nhận giá trị hợp đồng cam kết tăng từ 40 tỷ USD lên 138 tỷ USD chỉ trong một năm, kèm một thỏa thuận điện toán đám mây cung cấp 4,5 gigawatt năng lực trung tâm dữ liệu phục vụ AI.
Việt Nam, với mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số và đào tạo nhân tài công nghệ, có thể tận dụng các đối tác này để xây nền tảng dữ liệu và năng lực AI cho cả khu vực công lẫn khu vực tư. Điểm quan trọng là mọi dự án đầu tư công nghệ Việt Nam cần gắn điều kiện rõ ràng về đào tạo, chia sẻ tri thức và cơ hội đồng phát triển sản phẩm, thay vì chỉ dừng ở mức “mua dịch vụ” hoặc “cho thuê hạ tầng”.
Chiến lược dài hạn: Từ hệ sinh thái đến năng lực cạnh tranh quốc gia
Việt Nam đã khẳng định sẵn sàng tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp công nghệ Hoa Kỳ đầu tư, mở rộng hoạt động tại Việt Nam. Tuy nhiên, điều làm nên khác biệt là cách gắn kết dòng vốn với mục tiêu dài hạn: phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Nếu coi hợp tác AI Việt Nam là sân chơi chiến lược, thì công nghệ cốt lõi chính là “xương sống”, còn nhân lực và hệ sinh thái là “hệ tuần hoàn”. Thiếu một trong ba, cơ thể công nghệ khó có thể khỏe mạnh. Hướng đi đúng là lựa chọn ít dự án nhưng chất lượng cao, gắn với đào tạo nhân tài, nghiên cứu chung và phát triển sản phẩm có thể mở rộng ra khu vực và thế giới.
Kết luận lại, cơ hội lớn đang mở ra trước mắt, nhưng chỉ những quyết sách kiên định với trục công nghệ cốt lõi mới giúp Việt Nam tránh bị khóa chặt ở vị trí gia công. Hợp tác với các tập đoàn công nghệ hàng đầu phải được coi là bài kiểm tra năng lực chiến lược: dám đặt điều kiện, dám chia sẻ lợi ích và dám đầu tư dài hạn cho chính tương lai số của mình.
