AI bước vào phòng khám từ một nhu cầu cụ thể
Trợ lý AI khám bệnh là hệ thống phần mềm hỗ trợ thu thập, sắp xếp thông tin bệnh sử và đưa ra gợi ý ban đầu để bác sĩ tham khảo, chứ không thay thế việc thăm khám hay quyết định chuyên môn. Nhóm nghiên cứu tại Bệnh viện Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội, cơ sở Linh Đàm, đang phát triển công cụ như vậy cho bệnh lý cột sống. Thông tin được PGS.TS. Nguyễn Lê Bảo Tiến, Phó Giám đốc bệnh viện, chia sẻ tại hội nghị AI4HEALTH 2026, diễn ra ngày 23–24/10. Đây là hướng đi đáng chú ý vì đưa AI khỏi phạm vi trình diễn công nghệ, gắn nó với một công việc lâm sàng xác định: hỗ trợ bác sĩ khai thác bệnh sử và cân nhắc hướng chẩn đoán. Nhưng giá trị của hệ thống sẽ không nằm ở tên gọi “AI”; nó phải giúp bác sĩ nhìn thấy thông tin liên quan mà một cuộc hỏi bệnh vội vàng có thể bỏ qua.
Hơn 1.000 hồ sơ làm nền cho quy trình hỏi bệnh
Nhóm cho biết đã khám và có hồ sơ của hơn 1.000 trường hợp. Con số này cho thấy nghiên cứu được đặt trên dữ liệu lâm sàng thực tế, nhưng không đồng nghĩa hệ thống đã được chứng minh làm tăng độ chính xác chẩn đoán hay đã sẵn sàng dùng rộng rãi. Theo quy trình đang xây dựng, người bệnh có thể kể bệnh sử bằng lời hoặc nhập thông tin trên máy tính; trợ lý đặt câu hỏi theo bộ câu hỏi chuẩn hóa về triệu chứng, tiền sử và những dấu hiệu cần làm rõ. Sau đó, dữ liệu được xử lý bằng mô hình ngôn ngữ lớn mã nguồn mở kết hợp đồ thị tri thức y khoa để đưa ra gợi ý sơ bộ cho bác sĩ. Trong giai đoạn nghiên cứu, nhóm còn phỏng vấn người bệnh qua điện thoại, ghi âm và lập dữ liệu bệnh sử. Cách tiếp cận này có thể giúp cuộc khám bắt đầu với thông tin được tổ chức tốt hơn, thay vì buộc bác sĩ phải lần lượt ghép nối từng mẩu kể rời rạc.
Giá trị nằm ở việc hạn chế bỏ sót, không phải thay bác sĩ
Lý do cần hỏi bệnh có hệ thống thể hiện rõ ở các ca cột sống: đau thắt lưng lan xuống chân không phải lúc nào cũng bắt nguồn từ vùng thắt lưng. Một bệnh nhân nữ 67 tuổi có kết quả chụp cộng hưởng từ ghi nhận hẹp ống sống thắt lưng, nhưng thăm khám toàn diện còn phát hiện tổn thương tủy cổ và bác sĩ ưu tiên phẫu thuật vùng cổ. Vì vậy, hệ thống được thiết kế để hỏi thêm về đau cổ, tê tay hay rối loạn chức năng cơ tròn, qua đó hỗ trợ bác sĩ hạn chế bỏ sót dấu hiệu ở vị trí khác. Đây là dạng AI hỗ trợ chẩn đoán có ích nhất: nhắc người khám mở rộng câu hỏi, chứ không tự kết luận thay bác sĩ. Người bệnh cũng được hướng dẫn quay video tại nhà để ghi nhận vận động; dữ liệu này có thể được tích hợp ở các phiên bản sau.
Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh phần mềm cần được triển khai và thử nghiệm trước khi tính đến ứng dụng đại trà. Nếu chứng minh được hiệu quả và an toàn, hệ thống có thể mở rộng sang chuyên ngành khác và hỗ trợ khám chữa bệnh từ xa. Hội nghị AI4HEALTH 2026 dự kiến có hơn 300 đại biểu đăng ký, cùng 48 báo cáo khoa học và 10 báo cáo poster. Với một bệnh viện AI Việt Nam đang hình thành từ nhu cầu chuyên môn cụ thể, đây là bước tiến thực tế của công nghệ y tế thông minh—nhưng chỉ đáng tin khi được kiểm thử nghiêm túc và vẫn đặt bác sĩ ở vị trí ra quyết định.
