Chuyển đổi số ở Mường Lát: không phải phong trào mà là công việc hằng ngày
AI trong dạy học ở Trường PTDTNT THCS Mường Lát là quá trình đưa trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số vào cả quản lý hồ sơ, quản lý học sinh nội trú và hỗ trợ soạn bài, tổ chức các tiết học môn Toán, Ngữ văn, trên nền một kế hoạch chuyển đổi số gắn với nhiệm vụ giáo dục THCS và thực tiễn vùng núi. Đây là điểm đáng chú ý: nhà trường không coi chuyển đổi số trường học như khẩu hiệu, mà biến nó thành những đầu việc cụ thể, có người chịu trách nhiệm và mốc hoàn thành. Đến năm 2026, 90% giáo viên đã ứng dụng công nghệ trong bài giảng, tăng 35% so với năm 2025, và 100% cán bộ, giáo viên, nhân viên hoàn thành khóa “Bình dân học vụ số”. Theo báo cáo, chuyển đổi số được gắn trực tiếp với dạy học, nuôi dưỡng và quản lý học sinh nội trú, thay vì chỉ dừng ở việc thay sổ giấy bằng sổ điện tử.
Bắt đầu từ hồ sơ điện tử và quản lý nội trú: nền móng cho AI
Điểm khôn ngoan của Trường PTDTNT THCS Mường Lát là không lao vào AI ngay từ đầu, mà xây nền tảng quản trị số trước. Trong lĩnh vực chuyên môn, trường đã số hóa sổ điểm điện tử, học bạ số, lịch báo giảng điện tử, sổ đầu bài điện tử và đặt chỉ tiêu 100% giáo viên sử dụng thành thạo hồ sơ điện tử cùng các ứng dụng công nghệ số trong giảng dạy. Kết quả là công tác số hóa hồ sơ chuyên môn đạt 100%, điểm danh điện tử hai buổi mỗi ngày đạt 100%, cơ sở dữ liệu số và quy trình quản lý học sinh nội trú được số hóa đối với 100% học sinh. Với 8 lớp, 261 học sinh và 27 cán bộ, giáo viên, nhân viên, con số này không chỉ là thành tích mà còn là bằng chứng cho thấy quản lý bằng dữ liệu số đã trở thành thói quen làm việc hằng ngày trong một trường giáo dục THCS vùng cao. Tỷ lệ cha mẹ học sinh kết nối các kênh thông tin số như ThanhHoaS, Zalo đạt 95%, giúp thông tin học tập, ăn ở của con được cập nhật liên tục.
Từ “Bình dân học vụ số” đến ứng dụng công nghệ trong lớp học
Nếu coi hạ tầng dữ liệu là khung xương, thì đội ngũ giáo viên chính là cơ bắp của chuyển đổi số trường học. Phong trào “Bình dân học vụ số” không phải khẩu hiệu mềm mại mà là khóa học bắt buộc, nơi 100% cán bộ, giáo viên, nhân viên được tập huấn kỹ năng công nghệ cơ bản, sử dụng nền tảng số phục vụ công việc. Nhờ đó, tỷ lệ giáo viên ứng dụng công nghệ trong bài giảng tăng mạnh: từ mức thấp hơn năm 2025 lên 90% vào năm 2026, tức tăng 35%. Đây là sự thay đổi về thói quen nghề nghiệp: giáo án, bài kiểm tra, điểm số và lịch dạy được quản lý trên hệ thống điện tử, giáo viên quen với sổ họp điện tử, ký số, văn bản điện tử và nhóm Zalo để trao đổi chuyên môn, kết nối phụ huynh. Ở cấp rộng hơn, một chương trình hợp tác chuyển đổi số trong giáo dục còn cho thấy đường truyền internet cáp quang tốc độ cao, hệ thống SMAS 4.0, eDoc và hơn 38 nghìn chữ ký số đã được triển khai, phục vụ quản lý hồ sơ giáo dục điện tử và ký duyệt trên môi trường số.
AI trong môn Toán, Ngữ văn: thử nghiệm có kiểm soát, không chạy theo mốt
Khi nền tảng quản lý và kỹ năng số đã tương đối vững, Trường PTDTNT THCS Mường Lát mới bước vào giai đoạn thử nghiệm AI trong dạy học. Nhà trường đã thử áp dụng công nghệ AI trong một số tiết môn Toán và Ngữ văn; giáo viên và học sinh phản hồi tích cực, đặc biệt về khả năng tiết kiệm thời gian soạn bài và tạo nội dung học tập đa dạng hơn. Quan trọng hơn, trường thẳng thắn thừa nhận AI hiện mới ở giai đoạn thử nghiệm, chưa có mô hình chuẩn hóa theo từng môn và đặc điểm học sinh, nên không triển khai dàn trải. Thay vào đó, kế hoạch là đào tạo giáo viên dùng AI cho các việc cụ thể như hỗ trợ soạn bài, đánh giá học sinh, tạo nội dung học tập, rồi từng bước mở rộng sang các bộ môn khác trong năm học 2026–2027. Định hướng là xây dựng tài liệu hướng dẫn sử dụng AI phù hợp học sinh dân tộc, đồng thời nâng cao thêm kỹ năng công nghệ của giáo viên.
Chuyển đổi số thành công ở trường miền núi cần một "thước đo Mường Lát"
Câu chuyện AI trong dạy học ở Mường Lát đặt ra một tiêu chuẩn thực tế cho giáo dục THCS vùng khó: không thể nói về AI nếu hồ sơ, điểm danh và dữ liệu học sinh vẫn trên giấy. Ở đây, Nghị quyết 57-NQ/TW được nhà trường cụ thể thành chuỗi đầu việc rõ ràng, từ số hóa hồ sơ, quản lý học sinh, kết nối phụ huynh tới đổi mới phương pháp dạy học và từng bước thử nghiệm AI. Song song đó, một chương trình hợp tác cấp tỉnh cho thấy chuyển đổi số gắn với đổi mới cách quản lý, dạy học và phát triển giáo dục STEM, coi nhà giáo và học sinh là trung tâm của mọi giải pháp công nghệ. Cách Trường PTDTNT THCS Mường Lát tiếp cận cho thấy: chuyển đổi số trường học chỉ bền vững khi được coi là công việc thường xuyên, có nhiệm vụ, tiến độ và sản phẩm đầu ra, chứ không phải một chiến dịch ngắn hạn. Đó là "thước đo Mường Lát" mà nhiều trường khác có thể tham khảo nếu muốn AI trở thành công cụ nâng chất lượng dạy – học, thay vì món đồ trang trí công nghệ.
