Khẩu độ biến thiên iPhone và Samsung: khác nhau từ triết lý thiết kế
Khẩu độ biến thiên iPhone là cơ chế cho phép ống kính trên iPhone 18 Pro thay đổi kích thước khẩu độ bằng các lá khẩu cơ học, từ đó điều khiển lượng ánh sáng đi vào cảm biến và độ sâu trường ảnh một cách linh hoạt hơn so với khẩu độ cố định, giúp người dùng kiểm soát bokeh, độ nét tiền cảnh – hậu cảnh và khả năng chụp trong nhiều điều kiện sáng khác nhau. Nếu bạn thích chân dung smartphone có bokeh tự nhiên và muốn cảm giác làm chủ như dùng máy ảnh chuyên nghiệp, iPhone 18 Pro rõ ràng hấp dẫn hơn. Ngược lại, nếu ưu tiên độ sáng và độ sạch khi chụp đêm, hướng tiếp cận của Samsung với khẩu độ biến thiên vẫn rất hợp lý cho người dùng phổ thông. Cả hai đều dùng phần cứng để đi xa hơn chụp tính toán, nhưng Apple nghiêng về sáng tạo ảnh, trong khi Samsung tập trung giảm nhiễu và rung khi thiếu sáng.
| Thông số khẩu độ chính | iPhone 18 Pro | Galaxy S9 / S9+ |
|---|---|---|
| Dải khẩu độ cơ học | f/1.48 – f/1.8 – f/2.8 – f/4.0 | f/1.5 – khẩu độ hẹp hơn (Dual Aperture) |
| Mục tiêu chính | Điều khiển độ sâu trường ảnh, hỗ trợ chân dung và cận cảnh | Tăng lượng ánh sáng, cải thiện ảnh đêm |
| Số lá khẩu | 6 lá khẩu cơ học siêu mỏng | Hệ Dual Aperture hai nấc khẩu độ |
Apple: khẩu độ biến thiên để điều khiển độ sâu trường ảnh và bokeh chân dung
Trên iPhone 18 Pro, khẩu độ biến thiên iPhone được Apple triển khai bằng 6 lá khẩu cơ học mỏng hơn sợi tóc người, làm từ vật liệu composite đặc biệt. Hệ thống này cho phép ống kính chính 48MP chuyển qua các mức f/1.48, f/1.8, f/2.8 và f/4, máy có thể tự chọn hoặc để người dùng chỉnh tay trong chế độ Pro. Khi mở khẩu lớn, độ sâu trường ảnh mỏng lại, hậu cảnh mờ nhiều hơn, tạo bokeh tự nhiên cho chân dung smartphone thay vì chỉ phụ thuộc vào xóa phông bằng phần mềm. Theo nguồn tin, Apple khẳng định f/1.48 giúp hiệu năng chụp thiếu sáng tốt hơn khoảng 50% so với thế hệ trước, đồng thời phù hợp cho chân dung trong nhà và chụp thiên văn. Tuy nhiên, với cảm biến nhỏ của smartphone, tác động của cơ chế này lên độ sâu trường ảnh vẫn có giới hạn. Chính vì vậy, Apple kết hợp khẩu độ cơ với thuật toán chân dung và Night Mode, cho phép người dùng khởi điểm bằng nền quang học tốt rồi mới tinh chỉnh bằng xử lý tính toán, thay vì chỉ dựa hoàn toàn vào phần mềm.
Samsung: khẩu độ biến thiên để tối ưu chụp đêm, khác xa cách Apple dùng
Samsung từng đưa hệ Dual Aperture lên Galaxy S9/S9+, với khẩu độ f/1.5 được xem là rộng nhất trên smartphone ở thời điểm ra mắt. Khẩu độ siêu rộng này cho phép thu nhiều ánh sáng hơn, dùng ISO thấp hoặc tốc độ màn trập cao hơn, từ đó ảnh đêm sạch hơn, ít nhiễu và ít nhòe do rung tay. Nói ngắn gọn, Samsung dùng khẩu độ biến thiên để kiểm soát lượng ánh sáng vào cảm biến nhằm thắng thế trong chụp đêm so với đối thủ cùng thời. Về nguyên lý, đây vẫn là điều khiển độ sâu trường ảnh, nhưng triết lý ưu tiên của Samsung là giảm nhược điểm thiếu sáng, chứ chưa nhấn mạnh khía cạnh kiểm soát vùng nét – vùng mờ tinh tế như Apple đang làm. Khi cảm biến ngày càng lớn, khẩu độ quá rộng trên điện thoại hiện đại tạo ra độ sâu rất mỏng ở cự ly gần, khiến một phần hoa, món ăn hoặc tài liệu bị mờ do hiệu ứng quang học tự nhiên. Apple chọn đi ngược lại: khép khẩu dần tới f/2.8, f/4 để tăng độ sâu trường ảnh, giúp chi tiết tiền cảnh – hậu cảnh trong cận cảnh rõ hơn.
Cơ khí vượt khỏi ảnh tính toán: lợi ích thực tiễn và giới hạn
Trước khi xuất hiện khẩu độ cơ học, phần lớn điện thoại, bao gồm iPhone, đều dùng khẩu độ cố định và phụ thuộc gần như hoàn toàn vào chụp tính toán để tạo xóa phông hoặc tăng sáng khi chụp đêm. Khẩu độ biến thiên đánh dấu bước chuyển từ việc “để phần mềm lo hết” sang cho người dùng và cảm biến nhiều quyền kiểm soát hơn: lá khẩu mở hoặc khép theo cảnh chụp, giúp điều chỉnh cả phơi sáng và độ sâu trường ảnh bằng phần cứng. Đối với một số tình huống và người dùng, cơ chế này chia sẻ bớt nhiệm vụ khỏi thuật toán, đồng thời mở rộng không gian sáng tạo. Dù vậy, hạn chế vẫn tồn tại: cảm biến nhỏ khiến thay đổi khẩu độ không tạo độ sâu trường ảnh cực kỳ khác biệt như trên máy ảnh full-frame. Thêm vào đó, khép khẩu tới f/4 đồng nghĩa ít ánh sáng hơn, nên mức này chủ yếu phù hợp khi ánh sáng mạnh, chẳng hạn ngoài trời hoặc khi bạn muốn tạo hiệu ứng “starburst” từ điểm sáng. Cần lưu ý rằng những cải thiện rõ ràng nhất về độ chi tiết và màu sắc vẫn đến từ xử lý tính toán, dù khẩu độ cơ học mang đến lợi thế quang học nền tảng.
Buy if / Skip if
- Buy the iPhone 18 Pro if bạn ưu tiên điều khiển độ sâu trường ảnh và muốn bokeh chân dung smartphone tự nhiên, gần với máy ảnh chuyên nghiệp hơn.
- Skip the iPhone 18 Pro if bạn kỳ vọng khẩu độ biến thiên tạo khác biệt khổng lồ về xóa phông như trên máy ảnh cảm biến lớn, vì kích thước cảm biến smartphone giới hạn tác động này.
- Buy the iPhone 18 Pro if bạn thường chụp cận cảnh và muốn tăng vùng nét bằng cách khép khẩu tới f/2.8 hoặc f/4 dưới điều kiện sáng tốt.
- Skip the Galaxy S9 / S9+ if nhu cầu chính của bạn không phải là chụp đêm, mà là chân dung với khả năng điều khiển bokeh và độ sâu trường ảnh đa dạng như trên iPhone 18 Pro.
- Buy the Galaxy S9 / S9+ if bạn ưu tiên ảnh đêm sáng hơn, ít nhiễu và ít nhòe trong điều kiện ánh sáng rất kém, nhờ khẩu độ f/1.5 rộng thu nhiều ánh sáng hơn.
- Skip the iPhone 18 Pro if bạn hài lòng với xóa phông và Night Mode thuần phần mềm, không cần thêm lớp điều khiển cơ học phức tạp và chấp nhận để thuật toán “lo hết” cho ảnh của mình.
