Đợt rà soát đặt trọng tâm vào chênh lệch dữ liệu
Giáo viên nước ngoài tại cơ sở giáo dục ngoài công lập là những người được các trường, trung tâm tuyển dụng để giảng dạy và phải có giấy phép lao động phù hợp với công việc. Sở GD&ĐT TP.HCM yêu cầu 194 cơ sở, gồm trường học, trung tâm và chi nhánh, khẩn trương giải trình chênh lệch giữa số giáo viên đơn vị báo cáo với số được cấp phép. Động thái này là bước cần thiết: khi hai hệ thống số liệu không khớp, cơ quan quản lý không thể chỉ dựa vào một con số để đánh giá tình hình tuyển dụng và sử dụng lao động. Sở phối hợp với Sở Nội vụ rà soát danh sách lao động nước ngoài được cấp phép trong lĩnh vực giáo dục năm 2026, rồi yêu cầu các đơn vị có tên trong danh sách nộp giải trình kèm chứng cứ. Hạn gửi là trước ngày 15/11.
Đây không phải một cuộc kiểm tra mang tính hình thức. Yêu cầu giải trình bằng văn bản và cung cấp tài liệu cho thấy mục tiêu là làm rõ từng trường hợp, thay vì mặc định số liệu của cơ sở hay dữ liệu cấp phép là chính xác tuyệt đối. Theo ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở GD&ĐT TP.HCM, đợt rà soát nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với việc tuyển dụng và sử dụng giáo viên nước ngoài tại các cơ sở có vốn đầu tư trong và ngoài nước.

Có nơi báo cáo nhiều hơn giấy phép, nơi lại ít hơn
Các số liệu công bố cho thấy chênh lệch đi theo cả hai chiều, vì vậy không thể gộp mọi trường hợp thành nghi vấn sử dụng lao động vượt phép. Trường Quốc tế Singapore - Bình Dương báo cáo có 26 giáo viên nước ngoài, trong khi số được cấp phép là 6; trường tại Vũng Tàu báo cáo 22 người, so với 10 người được cấp phép. Trường Quốc tế Đức tại TP.HCM báo cáo 32, còn số có giấy phép là 20. Những khoảng cách này cần được giải thích bằng hồ sơ cụ thể, không chỉ bằng một con số tổng hợp.
Ở chiều ngược lại, Trường tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông Emasi Nam Long báo cáo 11 giáo viên nước ngoài nhưng số được cấp phép là 25; cơ sở Emasi Vạn Phúc báo cáo 5, trong khi số giấy phép là 16. Điều này nhấn mạnh một điểm quan trọng: số giấy phép và số người đang được báo cáo có thể khác nhau vì dữ liệu chưa được đối chiếu cùng phạm vi hoặc thời điểm. Tuy nhiên, nguồn thông tin hiện có không nêu lý do cụ thể do các trường đưa ra; kết luận về nguyên nhân cần chờ giải trình và chứng cứ.

Trung tâm ngoại ngữ cũng có khoảng cách đáng kể
Ở nhóm trung tâm ngoại ngữ, Mercury báo cáo 34 giáo viên nước ngoài nhưng số được cấp phép là 13, chênh 21 người. Trung tâm Ngoại ngữ Nhân Trí Việt báo cáo 46, so với 32 người có giấy phép. Đáng chú ý theo chiều ngược lại, Trung tâm Ngoại ngữ Smart Learning báo cáo chỉ có 1 giáo viên nước ngoài, trong khi số được cấp phép là 56, chênh 55 người.
Những con số trái chiều này cho thấy việc rà soát không thể dừng ở phép trừ giữa hai cột. Cần xác định dữ liệu mỗi bên tính theo thời điểm nào, địa điểm nào và nhóm lao động nào; nhưng các nguồn hiện có không cho biết các cơ sở đã đưa ra những lý do gì. Vì vậy, không nên suy diễn rằng chênh lệch tự nó chứng minh vi phạm, cũng không nên coi số giấy phép nhiều hơn số báo cáo là sai sót vô hại. Chính phần giải trình có tài liệu đi kèm mới có thể phân định từng trường hợp.

Giấy phép phải được đối chiếu với việc làm thực tế
Điểm đáng chú ý của đợt rà soát là yêu cầu đưa dữ liệu hành chính về gần với hoạt động thực tế tại từng trường và trung tâm. Với các trường ngoài công lập, giấy phép lao động cần được đối chiếu với người đang làm việc, nơi làm việc, vị trí công việc và thời hạn được cấp phép. Do đó, giấy phép giảng dạy trong cách gọi thông thường không nên bị hiểu là một con số độc lập với hồ sơ lao động và điều kiện làm việc.
Sở yêu cầu 194 đơn vị gửi văn bản giải trình và chứng cứ trước ngày 15/11, tạo ra mốc tiếp theo để cơ quan quản lý xem xét từng chênh lệch. Cách làm này hợp lý hơn việc kết luận hàng loạt chỉ từ thống kê ban đầu, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc hồ sơ được kiểm tra nhất quán và kết quả được xử lý rõ ràng. Chừng nào số giáo viên thực tế và số được cấp phép còn chưa được đối chiếu minh bạch, cả cơ quan quản lý lẫn cơ sở giáo dục đều thiếu một nền tảng dữ liệu đủ chắc chắn.






