Ung thư vú là gánh nặng lớn, nhưng có thể chưa gây dấu hiệu
Ung thư vú là bệnh xảy ra khi các tế bào trong mô vú phát triển mất kiểm soát, tạo thành tổn thương có thể tiến triển và lan rộng nếu không được phát hiện, điều trị. Quy mô căn bệnh khiến việc chờ cơ thể báo động trở thành lựa chọn đầy rủi ro: Việt Nam ghi nhận hơn 25.700 ca mắc mới mỗi năm, chiếm 28,1% tổng số ca ung thư ở nữ giới, và hơn 10.600 trường hợp tử vong hằng năm. Đáng chú ý, một tỷ lệ đáng kể ca bệnh ở giai đoạn sớm chưa gây triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, không sờ thấy khối u hay chưa nhận ra thay đổi ở vú không đồng nghĩa với việc chắc chắn không có bệnh. Thông điệp cần nhớ không phải là hoảng sợ, mà là đừng đợi triệu chứng ung thư vú xuất hiện rồi mới bắt đầu quan tâm đến phát hiện sớm.
Tầm soát không đồng nghĩa với chẩn đoán
Một nhầm lẫn phổ biến là chỉ cần đi khám khi sờ thấy khối cứng hoặc nhận thấy dấu hiệu bất thường. Nhưng nếu bệnh ở giai đoạn sớm chưa biểu hiện, chờ có triệu chứng có thể đồng nghĩa với bỏ lỡ cơ hội phát hiện tổn thương trước khi nó hiện rõ trên lâm sàng. Tầm soát dành cho nhóm phù hợp nhằm tìm bất thường khi người được kiểm tra chưa có triệu chứng; kết quả sàng lọc không tự khẳng định người đó mắc ung thư. Đây là điểm khác biệt quan trọng giữa phát hiện sớm ung thư và chẩn đoán xác định: tầm soát giúp nhận diện điều cần đánh giá thêm, còn bác sĩ sẽ tư vấn bước tiếp theo dựa trên kết quả và tình trạng cụ thể. Không nên tự chọn phương pháp theo lời truyền miệng; tuổi, yếu tố nguy cơ và tư vấn chuyên khoa cần được cân nhắc khi quyết định hình thức kiểm tra.
- Trao đổi với bác sĩ về lịch và phương pháp tầm soát phù hợp với độ tuổi, yếu tố nguy cơ và tiền sử sức khỏe.
- Theo dõi những thay đổi bất thường ở vú; nếu nhận thấy dấu hiệu mới, hãy đi khám kịp thời thay vì chờ lần tầm soát kế tiếp.
- Hiểu rằng một kết quả tầm soát bất thường cần được bác sĩ đánh giá thêm, nhưng bản thân nó chưa phải kết luận mắc ung thư.
Phát hiện sớm có thể thay đổi hành trình điều trị
Lý do nên chủ động không chỉ nằm ở chuyện phát hiện bệnh trước khi có biểu hiện. Theo thông tin được nêu tại chương trình chuyên môn, ung thư vú có tiên lượng tốt nếu phát hiện sớm, với tỷ lệ điều trị khỏi có thể vượt 90% ở giai đoạn sớm. Phát hiện tổn thương khi còn sớm có thể mở ra cơ hội điều trị hiệu quả hơn, ít xâm lấn hơn và góp phần giảm nguy cơ tử vong. Ngược lại, chỉ dựa vào việc tự kiểm tra hoặc chờ thấy triệu chứng sẽ không thay thế được tầm soát phù hợp. Điều đó không có nghĩa mọi phụ nữ cần thực hiện cùng một xét nghiệm hay tầm soát với tần suất giống nhau. Quyết định nên được cá nhân hóa theo độ tuổi và nguy cơ, với hướng dẫn của nhân viên y tế; nếu có thay đổi bất thường, cần đi khám thay vì tự kết luận.
Ung thư vú trong bức tranh sức khỏe phụ nữ
Ung thư vú không phải mối lo duy nhất: ung thư vú và ung thư cổ tử cung chiếm 37% số ca ung thư mới mắc và 30% số ca tử vong do ung thư ở phụ nữ. Gánh nặng ung thư phụ nữ còn kéo theo tổn hại sức khỏe, tinh thần và ảnh hưởng đến gia đình, xã hội; bởi vậy, nâng cao nhận thức cần đi cùng khả năng tiếp cận thông tin và dịch vụ y tế. Dự án “Vì phụ nữ Việt Nam - Không còn nỗi lo ung thư” được phát động với mục tiêu thúc đẩy chăm sóc chủ động, truyền tải kiến thức y khoa chính xác, dễ hiểu và có trách nhiệm. Đây là hướng đi đáng ủng hộ, nhưng thông điệp chỉ có ý nghĩa khi mỗi người biến nhận thức thành hành động phù hợp: tìm hiểu nguy cơ, trao đổi với bác sĩ, tầm soát đúng chỉ định và đi khám khi có dấu hiệu mới. Đừng chờ cơ thể lên tiếng mới bắt đầu phòng ngừa.
