Tham vọng huy chương đòi hỏi cách chuẩn bị mới
Chuyển đổi số thể thao là việc đưa dữ liệu và công nghệ vào quản lý, tuyển chọn, huấn luyện và chăm sóc vận động viên để cải thiện quyết định chuyên môn, thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm hay quan sát thủ công. Với TP.HCM, đây không phải mục tiêu bên lề mà là một trụ cột để vừa tổ chức Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X, vừa cạnh tranh vị trí dẫn đầu.
Đại hội diễn ra từ ngày 14-11 đến 12-12-2026. Thành phố đảm nhận trách nhiệm kép: tổ chức ngày hội thể thao lớn nhất cả nước và giữ vững vị trí trong nhóm đầu bảng tổng sắp huy chương. Sau khi đứng nhì toàn đoàn năm 2022 với 128 huy chương vàng, 119 bạc và 143 đồng, TP.HCM có cơ sở để đặt mục tiêu cao hơn, nhưng lợi thế sân nhà không thể tự chuyển hóa thành thành tích.
Quy mô cũng khiến bài toán điều hành không nhỏ: đoàn thành phố gồm 1.885 thành viên, trong đó có 432 huấn luyện viên và 1.453 vận động viên, dự kiến tranh tài ở 777 nội dung thuộc 46 môn. Ở cấp đại hội, khoảng 12.000 cán bộ, huấn luyện viên, vận động viên cùng 2.000 trọng tài từ 36 đoàn thi đấu tại 34 địa điểm, với 48 môn và 973 nội dung huy chương. Trong bối cảnh ấy, công nghệ là công cụ thiết thực để gắn tham vọng thành tích với năng lực tổ chức.
Dữ liệu cần đi vào cả quản lý lẫn tập luyện
Giá trị của công nghệ không nằm ở việc bổ sung thiết bị cho phòng tập, mà ở khả năng giúp ban huấn luyện nhận biết điều gì đang hiệu quả và khi nào cần điều chỉnh. Ngành thể thao thành phố xác định chuyển đổi số và khoa học công nghệ là nền tảng đổi mới từ quản lý, điều hành đến quy trình huấn luyện. Đây là lựa chọn hợp lý: một đại hội trải rộng trên nhiều môn và địa điểm cần thông tin chính xác, còn vận động viên cần giáo án phù hợp với thể trạng riêng.
Ở khâu tuyển chọn, các thiết bị đo lường được dùng để đánh giá đặc điểm hình thái, phản xạ thần kinh và tâm lý thi đấu của vận động viên trẻ. Dữ liệu ấy có thể giúp đội ngũ chuyên môn định hướng nội dung sở trường sớm hơn, thay vì kéo dài quá trình thử nghiệm dựa chủ yếu vào cảm nhận. Phòng khoa học và y học thể thao cũng tham gia xây dựng giáo án, kiểm tra thể trạng và cung cấp thông tin để huấn luyện viên điều chỉnh chương trình theo từng cá nhân.
Trong công nghệ huấn luyện, cảm biến quang học, thiết bị đo nhịp tim, máy đo tốc độ điện tử và camera phân tích sinh cơ học có thể ghi nhận phản xạ xuất phát, tần số bước chạy, độ dài sải chân hay thời điểm đạt vận tốc tối đa. Những chỉ số cụ thể giúp tìm nguyên nhân thành tích chững lại, phân biệt nhu cầu phục hồi với giới hạn sinh lý và tránh biến giáo án thành một khuôn mẫu cho mọi vận động viên.
Công nghệ chỉ có ý nghĩa khi chuyển thành thành tích
Kế hoạch công nghệ cần được đánh giá bằng kết quả trên sân đấu, không phải số lượng thiết bị hay thỏa thuận hợp tác. TP.HCM đặt mục tiêu nằm trong hai đoàn dẫn đầu và phấn đấu đứng nhất ở 16 môn, phân môn thế mạnh, trong đó có thể dục dụng cụ, judo, lặn, aerobic, đua thuyền, vovinam, bóng ném bãi biển và taekwondo. Muốn những mục tiêu ấy khả thi, dữ liệu phải giúp huấn luyện viên cải thiện điểm yếu cụ thể, giữ vận động viên khỏe mạnh và đưa từng người đạt phong độ đúng thời điểm.
Sự chuẩn bị tại các môn trọng điểm cho thấy công nghệ cần đi cùng điều kiện thi đấu thực tế. Đội cử tạ tăng cường hoàn thiện thể lực và kỹ thuật, trong khi đội bắn cung tập ở sân Lam Sơn để làm quen với gió và thời tiết tại địa điểm tranh tài. Thành phố cũng kết nối với khoảng sáu bệnh viện và bốn tổ chức khoa học công nghệ nhằm hỗ trợ nghiên cứu phục vụ vận động viên; giá trị của mô hình này phụ thuộc vào kết quả được kiểm chứng, bảo mật dữ liệu sức khỏe và khả năng đào tạo đội ngũ tại chỗ.
Đại hội còn là phép thử cho việc xây dựng lực lượng kế cận, chứ không chỉ là cuộc đua huy chương trước mắt. Nếu chuyển đổi số giúp thành phố quản lý tốt hơn, huấn luyện chính xác hơn và hạn chế gián đoạn vì chấn thương, đó mới là nền tảng thành tích bền vững. Tham vọng đứng đầu vì thế không thể chỉ dựa vào lợi thế sân nhà: TP.HCM phải chứng minh rằng khoa học đã trở thành một phần của quyết định chuyên môn hằng ngày.
