Số lượng lớn, câu hỏi thiết kế rất đời thường
Cuộc thi thiết kế xe máy điện là sân chơi để cá nhân và đội thi đề xuất phương tiện tương lai dựa trên nhu cầu sử dụng, từ công năng đến hình thức và khả năng ứng dụng. AVES Future Mobility Challenge 2026 khép lại giai đoạn nhận bài ngày 27/10 với 1.118 tác phẩm từ 993 cá nhân và đội thi. Con số đáng chú ý, nhưng điều quan trọng hơn là các ý tưởng cùng đặt ra một câu hỏi thiết thực: xe điện cần giải quyết bất tiện nào trong đời sống hằng ngày? Do Công ty Cổ phần Công nghệ và Năng lượng xanh AVES tổ chức, cuộc thi hướng tới những thiết kế phù hợp thói quen di chuyển của người Việt, đồng thời cân bằng thẩm mỹ, công năng, sáng tạo và tính khả thi. Đây là hướng tiếp cận đáng hoan nghênh: thiết kế xe máy điện không nên chỉ chạy theo vẻ ngoài mới lạ, mà phải tính đến khí hậu, đường phố, mật độ giao thông, nhu cầu chở người lẫn hàng, khả năng sạc và chi phí sử dụng.
DuoCarry đặt bài toán chở hàng vào trung tâm
Ý tưởng Aves DuoCarry của Trần Anh Huy chạm đúng một tình huống quen thuộc: người buôn bán nhỏ có thể cần phương tiện chở hàng buổi sáng, nhưng muốn xe gọn nhẹ để đi lại, đón con hoặc làm việc riêng vào buổi chiều. Thay vì buộc người dùng sở hữu hai phương tiện, concept ghép xe máy điện hai bánh với một môđun chở hàng phía sau. Theo thiết kế đề xuất, xe máy có thể hoạt động độc lập; khi cần chở hàng, người dùng đưa xe vào khoang ghép, kích hoạt cơ chế tự lùi và đóng nắp để hoàn tất kết nối. Cấu hình hàng hóa có thùng thép dài 1,5 m, tải trọng dự kiến 500 kg. Tác giả hình dung xe điện chở hàng này phục vụ tiểu thương và shipper, từ giao hàng trong phố cổ đến chở cây cảnh dịp Tết hoặc đi vào những khu vực có ngõ nhỏ. Dù khả năng vận hành thực tế còn phải được kiểm chứng, ý tưởng đáng chú ý vì xuất phát từ việc dùng một phương tiện hiệu quả hơn, thay vì thêm một chiếc xe chuyên dụng.
Khoảng cách 68 năm, nhiều cách nhìn về xe điện
Cuộc thi cho thấy sáng tạo không thuộc riêng giới thiết kế hay một thế hệ nào. Thí sinh lớn tuổi nhất là bà Nguyễn Thị Thu Thủy, sinh năm 1942; nhóm trẻ nhất gồm 17 người sinh năm 2010, tạo ra khoảng cách 68 năm giữa hai đầu tuổi. Bà Thủy gửi ý tưởng xe có mái che lấy cảm hứng từ nón lá, bắt đầu từ nhu cầu tránh nắng mưa khi đi đường. Đó là lời nhắc rằng một ý tưởng xe điện có giá trị không nhất thiết phải khởi đầu bằng công nghệ phức tạp; đôi khi, quan sát đúng một bất tiện đã là bước đầu tốt. Sân chơi cũng có người hoạt động ngoài lĩnh vực kỹ thuật: ca sĩ Trần Hoài Phong gửi một bài dự thi. Sự đa dạng ấy có ích, miễn là những góc nhìn khác nhau được chuyển thành giải pháp đáp ứng nhu cầu thật. Câu hỏi không chỉ là xe có hình dáng ra sao, mà còn là ai sẽ sử dụng, trong hoàn cảnh nào và việc thiết kế có cải thiện chuyến đi của họ hay không.
Từ bản nặn đến sản phẩm có thể dùng
Các tác phẩm được thể hiện bằng nhiều phương pháp, từ đất nặn và khung nhôm đến mô hình 3D; một số thí sinh tự dựng thiết kế bằng công cụ số, không dùng trí tuệ nhân tạo. Sự đa dạng về cách làm khiến cuộc thi không chỉ là cuộc đua tạo dáng, mà còn là nơi thử nhiều cách hình dung cấu trúc, không gian sử dụng và công nghệ tích hợp. Tuy vậy, ý tưởng đẹp trên giấy chưa đủ để chứng minh một phương tiện khả thi: độ an toàn, độ bền, khả năng sạc và phù hợp với hạ tầng vẫn là những câu hỏi cần trả lời. Sau khi nhận bài kết thúc, Hội đồng Giám khảo và cộng đồng bình chọn từ ngày 28/10 đến 4/11; kết quả dự kiến công bố và trao giải ngày 5/12 tại Vietnam Mobility Show 2026. Những thiết kế có tiềm năng thành sản phẩm có thể được doanh nghiệp xem xét nghiên cứu tiếp trên cơ sở thỏa thuận với tác giả. Thành công của cuộc thi vì thế không nên chỉ đo bằng số bài dự thi, mà bằng việc bao nhiêu ý tưởng được thử nghiệm và hoàn thiện để phục vụ người dùng.
