Phát hiện sớm mở ra cơ hội điều trị triệt căn
Ung thư vú giai đoạn sớm là tình trạng tế bào ung thư còn khu trú trong cấu trúc của vú, chưa lan đến mô mỡ hay mô vú xung quanh, nhờ đó có thể được phát hiện và điều trị trước khi tiến triển rộng hơn. Trường hợp chị Hiên, 44 tuổi, nhắc rằng kết quả phát hiện sớm không có nghĩa con đường điều trị luôn nhẹ nhàng: sinh thiết cho thấy chị mắc hai thể ung thư khác nhau, cả hai đều ở giai đoạn 0.
Tổn thương ở vú trái là ung thư biểu mô ống dẫn sữa (DCIS), còn bên phải là ung thư biểu mô tiểu thùy (LCIS). Theo bác sĩ Trần Thái Sơn, các tổn thương vẫn nằm trong ống dẫn sữa và tiểu thùy, chưa xâm lấn mô lân cận. Đây là lợi thế quan trọng: chẩn đoán khi bệnh còn khu trú giúp ê-kíp lựa chọn điều trị với mục tiêu triệt căn, trước khi ung thư lan rộng.
Ca bệnh cũng cho thấy vì sao không nên đánh đồng “giai đoạn sớm” với “không cần phẫu thuật lớn”. Siêu âm phát hiện nhiều nốt nhỏ rải rác hai bên; đặc điểm phân bố của tổn thương, chứ không chỉ giai đoạn, đã ảnh hưởng đến phương án điều trị.
Vì sao chọn đoạn nhũ và tái tạo cùng lúc?
Do tổn thương nhiều và rải rác ở cả hai bên, bác sĩ chỉ định phẫu thuật ung thư vú bằng cách đoạn nhũ, tức cắt bỏ toàn bộ tuyến vú hai bên để triệt căn. Đây là quyết định đáng kể về thể chất lẫn tâm lý; tuy nhiên, trong trường hợp này, phạm vi tổn thương khiến phương án bảo tồn tuyến vú không được lựa chọn. Người bệnh cần được giải thích rõ lý do, lợi ích và giới hạn của từng hướng phẫu thuật để cùng ê-kíp cân nhắc.
Ê-kíp đặt túi ngực silicon để tái tạo ngực ngay trong cùng cuộc mổ, theo nhu cầu thẩm mỹ của chị Hiên. Bác sĩ kiểm tra diện cắt tức thì để bảo đảm đã loại bỏ tế bào ung thư. Việc tái tạo đồng thời có thể giúp người bệnh tránh một cuộc mổ tái tạo riêng về sau, nhưng không thay đổi nguyên tắc ưu tiên loại bỏ tổn thương an toàn.
Trong phẫu thuật, bác sĩ sinh thiết hạch gác cửa; kết quả âm tính nên không cần vét hạch nách, qua đó tránh nguy cơ phù tay voi thường gặp sau mổ. Chi tiết này cho thấy phẫu thuật không chỉ là chọn cắt bỏ hay bảo tồn, mà còn cần cân nhắc cách hạn chế can thiệp không cần thiết.
Hồi phục và theo dõi sau phẫu thuật
Sau mổ, sức khỏe chị Hiên ổn định, vết thương khô và vùng ngực tái tạo mềm mại; chị xuất viện sau 5 ngày. Theo thông tin từ ca bệnh, chị không cần hóa trị, xạ trị hay dùng thuốc nội tiết, nhưng vẫn phải tái khám định kỳ mỗi 6–12 tháng. Kết quả này không nên được hiểu là mọi người mắc ung thư vú giai đoạn 0 đều có cùng phác đồ: điều trị phụ thuộc loại tổn thương, mức độ lan rộng và đánh giá của bác sĩ.
Điểm đáng nhớ không phải là đoạn nhũ luôn tốt hơn bảo tồn, mà là lựa chọn phẫu thuật phải phù hợp với vị trí và phạm vi bệnh. Với chị Hiên, tổn thương rải rác hai bên dẫn đến đoạn nhũ; với người khác, bác sĩ có thể cân nhắc phương án khác sau khi đánh giá đầy đủ. Tái tạo ngực cũng là một lựa chọn cần trao đổi cùng ê-kíp, chứ không phải yêu cầu bắt buộc.
Bối cảnh càng khiến tầm soát có ý nghĩa: Globocan ghi nhận Việt Nam có hơn 25.700 ca ung thư vú mới và hơn 10.600 ca tử vong trong năm 2024. Những con số ấy củng cố lý do phụ nữ không nên chờ đến khi có triệu chứng rõ mới đi khám.
Tầm soát và chăm sóc liên tục quan trọng ra sao?
Bác sĩ khuyến cáo phụ nữ từ 40 tuổi tự khám ngực tại nhà hằng tháng, khám sức khỏe tại bệnh viện hằng năm và tầm soát theo chỉ định phù hợp với nguy cơ cá nhân. Tự khám không thay thế việc khám chuyên môn hay chẩn đoán hình ảnh, nhưng có thể giúp nhận ra thay đổi bất thường và chủ động đi kiểm tra. Phát hiện sớm không bảo đảm mọi ca bệnh đều tránh được phẫu thuật lớn; nó tạo cơ hội đánh giá và xử trí khi bệnh còn khu trú.
Chăm sóc cũng không nhất thiết phải diễn ra toàn bộ tại một bệnh viện tuyến cuối. Một trường hợp khác cho thấy người bệnh được phẫu thuật chuyên sâu tại Bệnh viện Bình Dân, sau 4 ngày hậu phẫu ổn định thì chuyển về Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa để tiếp tục chăm sóc. Cách phối hợp này thuận tiện hơn cho người bệnh, nhưng chỉ an toàn khi hai cơ sở hội chẩn kịp thời, thống nhất quy trình chuyển viện và trao đổi đầy đủ hồ sơ, kết quả xét nghiệm cùng kế hoạch điều trị.
Với người đang cân nhắc điều trị, câu hỏi nên đặt ra là tổn thương thuộc loại nào, phạm vi ra sao, có thể bảo tồn tuyến vú hay không, và tái tạo có phù hợp không. Một cuộc trao đổi kỹ lưỡng giúp quyết định phẫu thuật dựa trên tình trạng bệnh và ưu tiên của người bệnh, thay vì nỗi sợ hoặc kỳ vọng chung chung.
