Bức tranh chung: Việt Nam trong mạng lưới tội phạm Nhật–Hàn
Tội phạm xuyên quốc gia Nhật–Hàn tại Việt Nam là tập hợp các hoạt động phạm pháp có yếu tố nước ngoài, từ giả mạo mã vạch Nhật, Hàn để hợp thức hóa hàng nội địa thành hàng ngoại, đến rửa tiền Nhật Bản Việt Nam qua hệ thống tài khoản ngân hàng và tiền mã hóa rửa tiền, cho thấy Việt Nam đang bị lợi dụng như một mắt xích trung gian trong chuỗi lừa đảo ngân hàng Nhật và tẩu tán tài sản bất hợp pháp. Đây không còn là những vụ việc đơn lẻ, mà là một xu hướng nguy hiểm đặt ra thách thức lớn cho cơ quan thực thi pháp luật và người tiêu dùng. Điểm đáng lo không chỉ nằm ở quy mô từng vụ án, mà ở cách các đường dây này kết nối với nhau: cùng khai thác tâm lý sính ngoại của người Việt, cùng tận dụng lỗ hổng quản lý tài khoản ngân hàng và tài sản mã hóa, cùng dựa vào khoảng cách pháp lý giữa các quốc gia để che giấu dấu vết. Nếu không nhìn chúng như một hệ thống, chúng ta sẽ mãi chạy theo xử lý hậu quả mà không chặn được nguồn gốc vấn đề.
Giả mạo mã vạch Nhật, Hàn: từ bánh kẹo trôi nổi đến “hàng ngoại”
Vụ giả mạo mã vạch Nhật, Hàn tại Hà Nội là ví dụ điển hình cho cách tội phạm kinh tế khai thác tâm lý sính hàng ngoại của người Việt. Ngày 18/9/2026, lực lượng chức năng kiểm tra đồng loạt 5 điểm sản xuất, kinh doanh do Nguyễn Quang Đạt làm chủ tại xã An Khánh. Tại đây, Đạt thu mua nguyên liệu, bán thành phẩm bánh kẹo, nước uống trôi nổi rồi tự thiết kế bao bì, gắn mã vạch giả mạo xuất xứ nước ngoài để biến hàng nội địa thành hàng nhập khẩu từ Nhật, Hàn và nhiều nước khác. Kết quả, cơ quan công an tạm giữ 2.175 thùng thành phẩm với khoảng 19,73 tấn, trong đó 19,3 tấn được xác định gắn mã vạch giả mạo xuất xứ nước ngoài, tổng giá trị hơn 1,12 tỷ đồng. Đây là con số cho thấy mức độ phổ biến của thủ đoạn giả mạo mã vạch Nhật, không chỉ là vài lô hàng nhỏ lẻ. Việc khởi tố Nguyễn Quang Đạt về tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm cho thấy cơ quan chức năng đã coi hành vi này là nguy cơ trực tiếp với sức khỏe người dân, chứ không chỉ là vi phạm nhãn mác. Điều đáng nói là người tiêu dùng đã bị đánh lừa bằng chính niềm tin vào mã vạch và bao bì ngoại. Khi bao bì mang thông tin nước ngoài, nhiều người mặc nhiên tin đó là hàng nhập khẩu mà bỏ qua việc kiểm tra nguồn gốc, hóa đơn, chứng từ. Khuyến cáo của cơ quan chức năng rằng mã vạch không nên là căn cứ duy nhất để chọn sản phẩm là lời nhắc thẳng thắn: nếu chúng ta tiếp tục mua hàng bằng cảm giác “trông giống hàng Nhật”, chúng ta đang tiếp tay cho tội phạm kinh tế và đặt sức khỏe gia đình vào rủi ro.
Lừa đảo giả mạo ngân hàng Nhật và đường dây rửa tiền qua Việt Nam
Ở chiều ngược lại, Việt Nam xuất hiện như điểm trung chuyển trong một vụ lừa đảo ngân hàng Nhật quy mô lớn. Từ đầu năm 2025, một nhóm người nước ngoài giả danh nhân viên ngân hàng, gọi điện lừa doanh nghiệp tại Nhật Bản để chiếm quyền kiểm soát tài khoản. Ngày 10/3/2025, 15 công dân Nhật Bản đã bị lừa chuyển tổng cộng khoảng 707 triệu yen vào 3 tài khoản ngân hàng của các công ty DEEP IMPACT, VENTURE INVESSTORS và LUNA DEVELOPMENT do nhóm lừa đảo quản lý. Ngay sau khi chiếm đoạt, dòng tiền được chuyển ra khỏi Nhật Bản thông qua các đầu mối tại Việt Nam. Tiền được luân chuyển qua nhiều tài khoản trung gian, rồi chuyển đổi sang tài sản mã hóa như USDT, ETH trước khi quay trở lại tay nhóm tội phạm ở nước ngoài. Đây là mô hình tiền mã hóa rửa tiền điển hình: dùng ngân hàng để nhận tiền, dùng tài sản mã hóa để xóa dấu vết. Theo tài liệu điều tra, những người tham gia giao dịch tại Việt Nam hưởng lợi 1–2% giá trị mỗi lần chuyển tiền, một mức hoa hồng đủ hấp dẫn để lôi kéo người trẻ có kỹ năng công nghệ nhưng thiếu hiểu biết pháp lý. Việc các đối tượng tiêu hủy tài liệu, chuẩn bị kịch bản đối phó, sử dụng nhiều tài khoản trung gian và tài sản mã hóa đã khiến việc truy vết dòng tiền và thu thập chứng cứ điện tử gặp nhiều khó khăn. Nói cách khác, đây không chỉ là vụ lừa đảo ngân hàng Nhật, mà là bài kiểm tra năng lực của hệ thống phòng chống rửa tiền tại Việt Nam trong kỷ nguyên tài sản số.
Phú Thọ khởi tố 7 bị can: bước tiến nhưng chưa đủ
Ngày 10/10, Công an tỉnh Phú Thọ thông báo đã triệt phá đường dây rửa tiền từ Nhật Bản về Việt Nam, khởi tố 7 người liên quan. Ba bị can Vũ Tùng Linh, Lê Đức Hùng và Nguyễn Văn Nam bị bắt tạm giam về tội rửa tiền, bốn người còn lại bị điều tra về hành vi vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới. Đây là đường dây tội phạm công nghệ cao ẩn danh, có yếu tố xuyên quốc gia, hoạt động trong nhiều năm và dùng cả tài khoản ngân hàng lẫn tài sản mã hóa để che giấu nguồn gốc dòng tiền. Việc khởi tố cho thấy cơ quan điều tra đã bước đầu xuyên thủng lớp vỏ ẩn danh của các giao dịch tiền mã hóa rửa tiền. Tuy nhiên, chính cơ quan chức năng cũng thừa nhận quá trình xác minh chủ thể thực sự của các giao dịch, truy vết dòng tiền và thu thập chứng cứ điện tử gặp nhiều khó khăn. Cơ quan điều tra đang tiếp tục mở rộng vụ án, làm rõ vai trò những người liên quan. Nếu chỉ nhìn đây như một thành tích phá án, chúng ta sẽ bỏ qua câu hỏi quan trọng hơn: vì sao Việt Nam lại trở thành điểm đến của dòng tiền bất hợp pháp từ Nhật Bản? Câu trả lời nằm ở chỗ hệ thống ngân hàng và khung pháp lý về tài sản mã hóa vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển của tội phạm công nghệ cao. Khi việc mở tài khoản, giao dịch tài sản mã hóa còn thiếu giám sát chặt chẽ, Việt Nam sẽ tiếp tục bị coi là “trạm trung chuyển” lý tưởng cho các đường dây rửa tiền quốc tế.
Kết luận: từ cảnh báo người tiêu dùng đến yêu cầu cải cách pháp lý
Nhìn từ vụ giả mạo mã vạch Nhật, Hàn đến đường dây rửa tiền Nhật Bản Việt Nam, điểm chung là Việt Nam đang bị lợi dụng ở cả hai đầu: vừa là thị trường tiêu thụ hàng giả mạo xuất xứ, vừa là điểm trung chuyển cho dòng tiền bẩn. Người tiêu dùng được khuyến cáo phải cẩn trọng khi mua bánh kẹo, nước uống, ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc, hóa đơn, chứng từ rõ ràng và không dựa vào mã vạch hay bao bì ngoại như căn cứ duy nhất. Đây là bước tự vệ tối thiểu trong bối cảnh tội phạm kinh tế ngày càng tinh vi. Nhưng trách nhiệm không thể chỉ đặt lên vai người dân. Để đối phó với tội phạm xuyên quốc gia, Việt Nam cần siết chặt quản lý mã vạch, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, đồng thời nâng cấp hệ thống phòng chống rửa tiền, đặc biệt với tài sản mã hóa. Hợp tác quốc tế sâu hơn với Nhật Bản và Hàn Quốc là điều bắt buộc, bởi không một quốc gia nào có thể tự mình xử lý các đường dây lừa đảo ngân hàng Nhật hay mạng lưới tiền mã hóa rửa tiền. Nếu không coi những vụ án vừa qua là tín hiệu báo động để cải cách, chúng ta sẽ tiếp tục ở thế bị động trong cuộc chơi mà tội phạm công nghệ cao luôn đi trước một bước.
