Cú xoay trục lịch sử: Việt Nam dẫn đầu sinh viên nước ngoài tại Hàn Quốc
Làn sóng sinh viên Việt Nam Hàn Quốc là thuật ngữ chỉ hiện tượng Việt Nam lần đầu vươn lên dẫn đầu về số lượng sinh viên nước ngoài đang theo học tại các cơ sở giáo dục đại học Hàn Quốc, trong bối cảnh tuyển sinh quốc tế tăng nhanh hơn nhiều so với dân số đại học trong nước và cấu trúc di cư khu vực châu Á đang thay đổi rõ rệt.
Điểm nhấn của bức tranh mới là con số 307.464 sinh viên nước ngoài đang theo học bậc đại học và sau đại học tại Hàn Quốc, tăng 21,3% chỉ sau một năm và lần đầu vượt mốc 300.000 người. Việt Nam chiếm 96.834 sinh viên, tương đương 31,5% tổng số, vượt Trung Quốc với 78.890 sinh viên (25,7%) để trở thành cộng đồng lớn nhất. Đây không chỉ là thống kê khô khan, mà là một cột mốc mang tính biểu tượng: lần đầu kể từ khi Hàn Quốc tiến hành khảo sát sinh viên nước ngoài, một quốc gia Đông Nam Á chứ không phải Trung Quốc nắm vị trí số 1. Điều đó cho thấy hướng dịch chuyển quyền lực mềm và cơ hội giáo dục trong khu vực đang nghiêng về trục Hàn Quốc – Việt Nam.
Vì sao sinh viên Việt Nam chọn du học Hàn Quốc ngày càng nhiều?
Du học Hàn Quốc đối với người Việt không còn là lựa chọn “phụ” cạnh Nhật hay châu Âu, mà trở thành chiến lược học tập – nghề nghiệp có tính toán rõ ràng. Sự bùng nổ của văn hóa Hàn, từ phim ảnh, âm nhạc đến ẩm thực, đã kéo theo làn sóng học tiếng Hàn ở Việt Nam, nhưng gốc rễ của xu hướng mới nằm ở sự gắn kết thể chế giữa hai hệ thống giáo dục.
Tiếng Hàn đã được đưa vào chương trình phổ thông Việt Nam như ngoại ngữ thứ hai từ năm 2020, sau đó được chỉ định là ngoại ngữ thứ nhất và trở thành môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT. Từ năm 2026, học sinh đạt TOPIK cấp 3 trở lên được miễn phần thi ngoại ngữ trong kỳ thi tốt nghiệp, đồng thời có thể dùng điểm TOPIK trong tuyển sinh đại học. Những thay đổi này biến việc học tiếng Hàn từ sở thích thành lợi thế học thuật cụ thể. Theo các chuyên gia, "sự quan tâm ngày càng lớn đối với tiếng Hàn và văn hóa Hàn Quốc được xem là một trong những nguyên nhân khiến ngày càng nhiều sinh viên Việt Nam lựa chọn Hàn Quốc làm điểm đến du học". Khi ngôn ngữ, bài thi và cơ hội học bổng cùng hướng về Hàn Quốc, lựa chọn của giới trẻ Việt là kết quả logic.
Chiến lược tuyển sinh quốc tế của Hàn Quốc và vai trò của Việt Nam
Đằng sau sự gia tăng sinh viên Việt Nam không chỉ là sở thích cá nhân, mà là chiến lược tuyển sinh quốc tế chủ động của các trường Hàn Quốc. Trong bối cảnh dân số trong độ tuổi đi học giảm mạnh ở bậc phổ thông và tăng rất chậm ở bậc đại học, các trường buộc phải nhìn ra ngoài biên giới để duy trì quy mô và chất lượng đào tạo.
Tổng số sinh viên bậc cao tại Hàn Quốc chỉ tăng 1,8% từ khoảng 3,02 lên 3,07 triệu người, trong khi sinh viên nước ngoài tăng hơn 10 lần tốc độ đó. Các trường đại học đã đẩy mạnh tuyển sinh quốc tế, với nhiều chương trình tiếng Hàn, hệ không cấp bằng và chuyển tiếp, khiến số sinh viên theo học chương trình cấp bằng tăng 24,6% và chương trình không cấp bằng tăng 13,5% so với năm trước. Việt Nam trở thành thị trường trọng tâm, khi gần một nửa sinh viên nước ngoài ở các khóa không cấp bằng là người Việt. Một quan chức giáo dục Hàn Quốc thừa nhận các trường "đã đẩy mạnh thu hút sinh viên nước ngoài" trong bối cảnh thiếu hụt sinh viên trong nước. Nói cách khác, Việt Nam hiện là "phao cứu sinh" quan trọng cho nhiều trường Hàn.
Từ lớp học phổ thông đến giảng đường: dấu ấn cộng đồng Việt tại Hàn Quốc
Sự nổi lên của sinh viên Việt Nam Hàn Quốc được tiếp sức mạnh từ nền tảng nhân khẩu học: cộng đồng người Việt tại Hàn lớn và đã định hình qua hơn một thập niên. Trong nhóm học sinh có nền tảng di cư tại các trường tiểu học, THCS, THPT Hàn Quốc, số trường hợp có cha mẹ là người Việt chiếm 30,9%, tương đương 65.247 em, cao nhất trong các quốc gia.
Việt Nam giữ vị trí dẫn đầu về nguồn gốc cha mẹ của học sinh có nền tảng di cư liên tục từ năm 2016, sau khi vượt Trung Quốc – quốc gia từng soán ngôi Nhật năm 2014. Điều này phản ánh làn sóng hôn nhân quốc tế và di cư của phụ nữ Việt sang Hàn Quốc, khi thế hệ con cái đến tuổi đến trường, cộng đồng Việt trở thành nhóm di cư có hiện diện rõ rệt nhất trong hệ thống giáo dục phổ thông. Khi thế hệ học sinh này lớn lên, du học Hàn Quốc không còn là “ra nước ngoài” xa lạ, mà là tiếp nối tự nhiên: nhiều em đã có ngôn ngữ, gia đình, mạng lưới hỗ trợ. Sự nối dài từ bậc phổ thông tới đại học tạo nên dòng chảy sinh viên Việt Nam ổn định, giúp vị thế dẫn đầu khó bị đảo ngược trong ngắn hạn.
Ý nghĩa khu vực và câu hỏi cho tương lai du học Việt Nam
Việc sinh viên Việt Nam vượt sinh viên Trung Quốc để dẫn đầu tại Hàn Quốc là tín hiệu không thể bỏ qua trong bức tranh giáo dục đại học châu Á. 92,1% sinh viên nước ngoài ở Hàn đến từ châu Á, nhưng tỷ trọng phụ thuộc vào vài quốc gia lớn đang giảm, khi số sinh viên Trung Quốc và Uzbekistan đi xuống, trong khi Việt Nam tăng mạnh. Điều đó cho thấy dòng di chuyển tri thức đang phân tán hơn, và Việt Nam dần trở thành mắt xích trung tâm trong mạng lưới khu vực.
Đối với Việt Nam, cột mốc này vừa là cơ hội vừa là sức ép. Cơ hội nằm ở khả năng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực biết tiếng Hàn, hiểu văn hóa và có trải nghiệm quốc tế, mở rộng lựa chọn nghề nghiệp tại các doanh nghiệp Hàn và chuỗi cung ứng liên quan. Sức ép nằm ở rủi ro chảy máu chất xám nếu hệ thống trong nước không tạo được vị trí và mức đãi ngộ tương xứng cho những người trở về. Hàn Quốc, thông qua hệ thống đánh giá chất lượng giáo dục quốc tế, đang tiếp tục khuyến khích các trường đa dạng hóa nguồn sinh viên, không chỉ tập trung vào ba quốc gia lớn. Câu hỏi đặt ra cho Việt Nam là: chúng ta sẽ coi làn sóng du học Hàn Quốc như cánh cửa mở rộng năng lực quốc gia, hay như đường một chiều đưa người giỏi rời khỏi quê hương?
