VNeID tra cứu liệt sĩ: khi công nghệ trở thành cây cầu tri ân
Tính năng VNeID tra cứu liệt sĩ là một chức năng mới trên ứng dụng Bộ Công an cho phép thân nhân nhập thông tin liệt sĩ, xem hồ sơ liên quan và gửi yêu cầu xác nhận mối quan hệ trực tiếp trên tài khoản định danh điện tử mức độ 2, tạo nên một kênh kết nối chính thống, tập trung và an toàn giữa gia đình và phần mộ các Anh hùng đã hy sinh. Điểm đáng chú ý không phải chỉ là một nút bấm mới trong phiên bản 2.2.10, mà là cách Bộ Công an biến hạ tầng định danh điện tử VNeID thành công cụ phục vụ ký ức và lòng biết ơn. Trong bản cập nhật này, tính năng kết nối thân nhân liệt sĩ được đặt ngang hàng với các dịch vụ hành chính quan trọng như cung cấp phiếu lý lịch tư pháp theo thông tư 101/2026/TT-BCA có hiệu lực từ 1.7, cho thấy việc tri ân được coi là nhiệm vụ song hành với hiện đại hóa quản lý nhà nước. Ở góc nhìn xã hội số, đây là một lựa chọn có tính tuyên bố: định danh điện tử VNeID không chỉ dùng để làm thủ tục, mà còn để nối lại những mảnh ký ức đứt đoạn sau chiến tranh. Khi tri ân được đưa lên "siêu ứng dụng", nó gửi đi thông điệp rằng công nghệ phải phục vụ con người, trước hết là những người đã ngã xuống vì cộng đồng.
Cách sử dụng tính năng kết nối thân nhân: đơn giản nhưng đòi hỏi trách nhiệm
Về mặt thao tác, tính năng kết nối thân nhân liệt sĩ trên VNeID được thiết kế khá thẳng và rõ ràng, nhưng mỗi bước đều hàm chứa trách nhiệm của người dùng. Để bắt đầu, công dân phải có tài khoản định danh điện tử VNeID mức độ 2, sử dụng mã định danh cá nhân 12 chữ số để xác định danh tính và kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Điều này không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là lớp bảo vệ để hạn chế việc khai báo nhầm hoặc tùy tiện. Quy trình tra cứu được xây dựng theo logic dịch vụ điện tử: đăng nhập ứng dụng Bộ Công an, vào mục "Ví giấy tờ" rồi "Dịch vụ khác" và chọn "Kết nối thân nhân liệt sĩ". Sau đó, người dùng nhấn "Danh sách liệt sĩ", nhập thông tin cần tìm, nhấn "Tìm kiếm" và "Xem chi tiết" để kiểm tra lại từng dữ liệu. Chỉ khi thông tin trùng khớp, công dân mới được phép nhấn "Nhận thân nhân" và điền số điện thoại liên hệ, chụp ảnh tài liệu chứng minh, rồi nhấn "Xác nhận" để gửi yêu cầu tới cơ quan chức năng. Cách thiết kế buộc người dùng phải suy nghĩ kỹ: mỗi thao tác đều đòi hỏi chứng cứ, mỗi yêu cầu đều được ghi vào "Danh sách đã nhận thân nhân" để xem lại chi tiết thông tin liệt sĩ và người nhận. Đây là điểm đáng khen – hệ thống không khuyến khích việc "nhận" một cách cảm tính, mà biến hành động nhận thân nhân thành một cam kết có thể kiểm chứng.
Vì sao VNeID kết nối thân nhân liệt sĩ vào lúc này?
Sự xuất hiện của tính năng kết nối thân nhân liệt sĩ không phải ngẫu nhiên. Trước đó, lực lượng công an đã tổ chức cao điểm thu nhận mẫu ADN với thân nhân liệt sĩ trên địa bàn Hà Nội, nhằm giám định, đối chiếu với mẫu hài cốt chưa xác định danh tính để trả lại tên tuổi và đưa các Anh hùng trở về quê hương. Khi dữ liệu sinh phẩm và thông tin liệt sĩ ngày càng đầy đủ hơn, câu hỏi đặt ra là: làm sao để người dân tiếp cận kho dữ liệu ấy một cách thuận tiện, tin cậy? Câu trả lời được chọn là siêu ứng dụng VNeID – nền tảng định danh điện tử đã có sẵn, đang được hàng triệu công dân dùng để thay thế nhiều loại giấy tờ như căn cước công dân, giấy phép lái xe, bảo hiểm y tế, đăng ký xe, thông tin thuế, thông tin cư trú… và để thực hiện các thủ tục hành chính ngay tại nhà như đăng ký tạm trú, thường trú, khai báo tạm vắng, đăng ký xe, khai sinh, khai tử. Việc tích hợp tính năng mới vào phiên bản 2.2.10, cho phép người dân cập nhật từ khoảng một tuần trước, cho thấy Bộ Công an chọn thời điểm khi hạ tầng định danh điện tử đã chín muồi để "mở" thêm một cánh cửa dữ liệu: dữ liệu ký ức chiến tranh và tri ân liệt sĩ. Đây là bước đi logic – tận dụng nền tảng đang hoạt động ổn định để giải một bài toán nhân văn lâu dài.
Ý nghĩa nhân văn và những thách thức cần nhìn thẳng
Tính năng kết nối thân nhân trên VNeID là một bổ sung nhỏ về kỹ thuật nhưng lớn về giá trị tinh thần. Theo Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, mục tiêu là cung cấp một kênh tra cứu chính thống, tập trung và thuận tiện để thân nhân liệt sĩ tra cứu và thực hiện nhận liệt sĩ, đồng thời hỗ trợ xác minh thông tin, kết nối thân nhân với phần mộ và phục vụ công tác tri ân, đền ơn đáp nghĩa. Nói cách khác, định danh điện tử không chỉ xác định "tôi là ai" trong giao dịch dân sự, mà còn giúp trả lời câu hỏi "họ là ai" với những người đã nằm lại. Tuy vậy, để ý nghĩa nhân văn không bị suy giảm, hệ thống cần được vận hành với độ nghiêm cẩn cao. Việc yêu cầu tài khoản định danh mức độ 2, tài liệu chứng minh và cơ chế giám sát qua danh sách yêu cầu là khởi đầu đúng hướng. Nhưng về lâu dài, câu chuyện không dừng ở ứng dụng Bộ Công an hay phiên bản 2.2.10, mà ở khả năng cập nhật dữ liệu liệt sĩ, tốc độ xử lý hồ sơ, và cách cơ quan chức năng phản hồi các trường hợp phức tạp. Dù còn nhiều việc phải làm, việc đưa công cụ tra cứu thân nhân liệt sĩ lên siêu ứng dụng VNeID là một bước đi dũng cảm: dũng cảm đặt nỗi đau chiến tranh lên bàn công nghệ, dũng cảm thừa nhận rằng chuyển đổi số phải gắn với ký ức và lòng biết ơn, chứ không chỉ với tiện lợi hành chính.
