Nghẹt mũi, ù tai dai dẳng: đừng mặc định là viêm xoang
Ung thư vòm họng là bệnh ác tính khởi phát từ tế bào biểu mô ở vòm họng, phần trên cùng của họng nằm phía sau mũi. Vì vị trí này gần mũi và tai, dấu hiệu ban đầu có thể giống viêm mũi xoang hơn là bệnh ung thư. Nghẹt mũi một bên kéo dài, ù tai, nhất là khi điều trị viêm xoang mà không cải thiện, là lý do nên khám chuyên khoa tai mũi họng và nội soi vòm họng. Trường hợp một phụ nữ 57 tuổi cho thấy vì sao không nên kéo dài việc tự điều trị: bà nghẹt mũi, ù tai nhưng không ho, sốt hay sụt cân; nội soi phát hiện khối u vùng vòm họng và hốc mũi khoảng 4 cm. Sinh thiết xác định ung thư biểu mô tế bào vảy không sừng hóa, không biệt hóa, giai đoạn T2N0. Những triệu chứng ung thư dễ bỏ qua không thể tự xác nhận bệnh, nhưng cũng không nên bị xem nhẹ khi kéo dài.
Ở người lớn tuổi, ho khan đi cùng chóng mặt cần được chú ý
Ho khan, sốt nhẹ có thể bị quy cho bệnh hô hấp thông thường; đau đầu âm ỉ và chóng mặt lại dễ bị cho là do tuổi tác hoặc rối loạn tiền đình. Nhưng khi các dấu hiệu kéo dài, tăng lên hoặc xuất hiện cùng nhau, cần tìm nguyên nhân thay vì chỉ xử lý từng triệu chứng. Một người đàn ông 68 tuổi có ho khan, sốt nhẹ, chóng mặt và đau đầu âm ỉ khoảng hai tuần; ông có tiền sử hút thuốc lâu năm và mắc COPD. MRI sọ não gợi ý di căn não, còn CT lồng ngực phát hiện khối u lớn ở phổi; bác sĩ xác định ung thư đã di căn đến nhiều vị trí, gồm não, phổi đối diện và hạch ổ bụng. Vì vậy, dấu hiệu ung thư phổi không chỉ là ho dai dẳng, ho ra máu, sốt kéo dài hay đau tức ngực; đau đầu, chóng mặt tăng dần hoặc mất thăng bằng cũng cần được thăm khám, nhất là ở người có yếu tố nguy cơ.
Khi nào nên đi khám thay vì tiếp tục tự mua thuốc?
Điều đáng ngại không phải là mọi cơn ho hay nghẹt mũi đều báo hiệu ung thư, mà là triệu chứng kéo dài, không rõ nguyên nhân hoặc không đáp ứng với điều trị lại bị bỏ qua. Với nghẹt mũi một bên và ù tai dai dẳng, hãy hỏi bác sĩ tai mũi họng về việc nội soi vòm họng; bác sĩ có thể đánh giá tổn thương và chỉ định lấy mẫu mô khi cần. Với ho dai dẳng, ho ra máu, đau tức ngực, sốt kéo dài hoặc triệu chứng thần kinh tăng dần, cần được khám để xác định nguyên nhân; bác sĩ có thể lựa chọn chẩn đoán hình ảnh và các xét nghiệm phù hợp. Trường hợp người bệnh tự dùng thuốc giảm đau, thuốc ho hoặc thuốc bổ não cho thấy triệu chứng giảm tạm thời không đồng nghĩa nguyên nhân đã được xử lý, và việc trì hoãn có thể làm chậm phát hiện bệnh. Đừng tự kết luận là ung thư, nhưng cũng đừng để việc tự chẩn đoán thay thế một cuộc khám.
Phát hiện sớm bắt đầu từ việc không bỏ qua dấu hiệu bất thường
Phát hiện sớm ung thư có thể tạo khác biệt lớn về cơ hội điều trị. Ung thư vòm họng nhạy với xạ trị: tia xạ có thể tiêu diệt tế bào ung thư và làm khối u thu nhỏ rõ; ở giai đoạn sớm, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể trên 80–90%. Người phụ nữ trong trường hợp trên được phẫu thuật lấy khối u, sau đó hội chẩn và chỉ định xạ trị. Đây là thông tin về một ca bệnh, không phải căn cứ để tự chọn phương pháp điều trị; phác đồ cần do bác sĩ quyết định theo kết quả đánh giá cụ thể. Người hút thuốc lâu năm, mắc bệnh phổi mạn tính hoặc thường xuyên tiếp xúc khói bụi nên trao đổi với nhân viên y tế về nguy cơ và việc tầm soát ung thư phổi phù hợp. Khám sức khỏe định kỳ cũng giúp người bệnh trao đổi sớm về triệu chứng và nguy cơ. Kết luận cần nhớ: nếu dấu hiệu kéo dài, nặng dần hoặc không đáp ứng điều trị, hãy đi khám thay vì chờ nó tự hết.
