Ung thư không còn là bệnh của riêng tuổi trung niên
Dấu hiệu ung thư ở người trẻ là những triệu chứng bất thường xuất hiện ở độ tuổi thanh thiếu niên và người trưởng thành trẻ, thường giống với bệnh thông thường như đau dạ dày, rối loạn tiêu hóa, ho kéo dài hay mệt mỏi nên dễ bị bỏ qua hoặc tự quy cho stress, làm việc quá sức và lối sống bận rộn hàng ngày. Quan điểm ung thư là bệnh của tuổi già khiến nhiều người trẻ chủ quan, cho rằng mình còn khỏe, ít khi liên hệ đến bệnh ác tính khi cơ thể thay đổi. Trong khi đó, thực tế số người mắc bệnh ung thư người trẻ không hề hiếm và một tỷ lệ đáng kể bệnh nhân dưới 50 tuổi đang được điều trị tại các bệnh viện chuyên khoa. Nếu chỉ coi các triệu chứng kéo dài là chuyện nhỏ, người trẻ vô tình đánh mất cơ hội phát hiện sớm ung thư – yếu tố quyết định rất lớn tới khả năng điều trị.
Không có tiền sử gia đình vẫn có nguy cơ mắc ung thư
Nhiều người trẻ tin rằng không có người thân từng mắc ung thư nghĩa là mình an toàn, nhưng đây là suy nghĩ nguy hiểm. Một nguồn chuyên môn khẳng định rõ: "Không có tiền sử gia đình là một thông tin tích cực nhưng không có nghĩa là hoàn toàn miễn nhiễm với ung thư". Ngoài di truyền, các yếu tố như tia cực tím, bức xạ, nhiễm virus, môi trường và sức khỏe tổng thể đều có thể góp phần làm xuất hiện bệnh ung thư người trẻ. Ung thư tuyến giáp là một trong những loại ung thư thường gặp ở người trẻ, và điều đáng chú ý là không phải tất cả trường hợp đều liên quan đến di truyền. Ung thư tinh hoàn cũng vậy: tiền sử gia đình có thể làm tăng nguy cơ nhưng không phải điều kiện bắt buộc; một nam giới trẻ hoàn toàn không có người thân mắc bệnh vẫn có thể chẩn đoán ung thư tinh hoàn. Vì thế, dựa vào gia đình "không ai bị" để bỏ qua triệu chứng của bản thân là lựa chọn rất rủi ro.
Những dấu hiệu ung thư ở người trẻ dễ bị nhầm với bệnh thường
Điều đáng lo nhất là nhiều dấu hiệu ung thư trẻ lại giống hệt các bệnh thường gặp nên bị xem nhẹ. Ung thư tinh hoàn thường khởi đầu bằng cục u hoặc vùng sưng không đau trong tinh hoàn, cảm giác nặng hoặc đau âm ỉ vùng bụng dưới hay bẹn, hoặc dịch tích tụ đột ngột trong bìu – những biểu hiện mà không ít nam giới nghĩ là chấn thương nhẹ hay viêm nhiễm đơn giản. Ung thư đại trực tràng khởi phát sớm có thể biểu hiện bằng đau bụng, chảy máu trực tràng, tiêu chảy và thiếu máu thiếu sắt, đều là triệu chứng rất dễ bị quy về rối loạn tiêu hóa hoặc trĩ. Bên cạnh đó, xuất hiện khối bất thường ở cổ, nách, tuyến vú, bẹn hoặc vị trí bất kỳ trên cơ thể, ho, khàn tiếng hoặc đau dai dẳng không tìm được nguyên nhân rõ ràng cũng là những triệu chứng ung thư cần chú ý. Sai lầm phổ biến là chỉ uống thuốc cho "đỡ khó chịu" thay vì đi khám để tìm nguyên nhân.
Khi nào cần nghi ngờ và đi khám sớm?
Không phải mọi thay đổi cơ thể đều là ung thư, nhưng người trẻ tuyệt đối không nên bỏ qua những bất thường kéo dài hoặc không rõ nguyên nhân. Các bác sĩ nhấn mạnh: người trẻ cần chú ý tới những bất thường kéo dài hoặc không thể giải thích được bằng nguyên nhân thông thường. Đau dai dẳng dù đã dùng thuốc mà không cải thiện, đặc biệt ở vùng thượng vị, ho hoặc khàn tiếng không thuyên giảm, chảy máu mũi không rõ nguyên nhân, nôn ra máu, đi ngoài ra máu hay thay đổi thói quen đại tiện kéo dài (đi nhiều lần, phân lỏng, phân không còn thành khuôn như trước) đều là lý do chính đáng để đi khám. Những vết loét da lâu lành cũng vậy. Không phải cứ xuất hiện một triệu chứng là mắc ung thư, nhưng khi các biểu hiện tái diễn, kéo dài, hoặc không có lời giải thích rõ ràng, quyết định gặp bác sĩ thay vì chờ đợi là cách bảo vệ bản thân có trách nhiệm.
Phát hiện sớm ung thư: trách nhiệm của mỗi người trẻ
Điều trị ung thư ở người trẻ thường cần huy động nhiều nguồn lực, phối hợp nhiều phương pháp để kiểm soát khối u, kéo dài thời gian sống và hướng tới mục tiêu chữa khỏi trong những trường hợp có khả năng. Chính vì vậy, phát hiện sớm ung thư đóng vai trò then chốt: càng chẩn đoán sớm, tiên lượng điều trị càng cải thiện, người bệnh càng có cơ hội duy trì sức khỏe, khả năng lao động và đời sống tinh thần. Tầm soát không có nghĩa là làm càng nhiều xét nghiệm càng tốt; việc kiểm tra cần dựa trên nguy cơ của từng người, loại ung thư liên quan và khuyến cáo chuyên môn. Người thuộc nhóm nguy cơ cao, hoặc có các triệu chứng ung thư kéo dài, nên chủ động trao đổi với bác sĩ về việc tầm soát và phát hiện sớm. Cùng với đó, thay đổi lối sống – ăn uống lành mạnh, vận động thường xuyên, hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá và kiểm tra sức khỏe định kỳ – là phần trách nhiệm không thể giao phó cho ai khác. Phát hiện sớm ung thư không bắt đầu từ các máy móc hiện đại, mà từ chính sự lắng nghe và tôn trọng cơ thể của mỗi người trẻ.
