Luxembourg mở cửa quỹ đầu tư dài hạn cho Việt Nam: bước ngoặt hay phép thử?
Việc Luxembourg ký Bản ghi nhớ hợp tác với Việt Nam về kết nối thị trường vốn, tài chính xanh, quản lý quỹ đầu tư và công nghệ tài chính là một thỏa thuận khung nhằm đưa các quỹ đầu tư Luxembourg, bao gồm quỹ đầu tư thay thế và Quỹ đầu tư dài hạn châu Âu (ELTIF), tiếp cận sâu hơn thị trường vốn Việt Nam, qua đó tạo dòng vốn dài hạn hỗ trợ tăng trưởng và phát triển hạ tầng. Đây không chỉ là một sự kiện ngoại giao tài chính, mà là tín hiệu cho thấy Việt Nam đang chủ động tìm kiếm cấu trúc vốn mới để nuôi mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong thập kỷ tới. Tôi cho rằng điểm quan trọng nhất của thỏa thuận này là sự dịch chuyển từ tư duy “thu hút FDI ngắn hạn” sang “xây dựng kênh vốn dài hạn có tổ chức”. Khi một trung tâm tài chính quản lý hơn 9.000 tỷ euro tài sản như Luxembourg cam kết kết nối quỹ đầu tư với Việt Nam, thông điệp gửi tới nhà đầu tư quốc tế là rất rõ: thị trường vốn Việt Nam đang bước vào giai đoạn nâng cấp, chấp nhận luật chơi toàn cầu và chuẩn mực châu Âu.
Vì sao Việt Nam cần quỹ đầu tư Luxembourg và ELTIF ngay lúc này?
Động lực phía Việt Nam khá rõ: tăng trưởng GDP 9,01% trong 9 tháng đầu năm và mục tiêu cả năm từ 10% trở lên đặt ra bài toán vốn khổng lồ cho đầu tư phát triển. Với vốn FDI thực hiện ở mức cao nhất 5 năm qua, Việt Nam đã tận dụng tốt kênh đầu tư trực tiếp, nhưng FDI không đủ để tài trợ những dự án hạ tầng dài hạn, tài chính xanh và chuyển đổi số ở quy mô quốc gia. Trong bối cảnh đó, quỹ đầu tư Luxembourg và ELTIF Việt Nam là mảnh ghép còn thiếu. Các quỹ đầu tư thay thế có khả năng huy động vốn tư nhân cho các dự án rủi ro cao nhưng tiềm năng lớn, trong khi ELTIF được thiết kế để tài trợ dài hạn cho hạ tầng, bất động sản và doanh nghiệp tăng trưởng. Việc phía Luxembourg bày tỏ mong muốn đưa dòng vốn vào Việt Nam thông qua các cấu trúc quỹ này cho thấy họ nhìn thấy câu chuyện tăng trưởng dài hạn, chứ không chỉ cơ hội ngắn hạn. Quan điểm của tôi: nếu Việt Nam không mở cửa kịp thời cho các cơ chế vốn dài hạn chuẩn châu Âu, thị trường vốn Việt Nam sẽ bị kẹt trong vòng lặp “tăng trưởng nhanh – thiếu vốn – chậm cải cách”, bỏ lỡ cơ hội nâng hạng và thu hút đầu tư nước ngoài chất lượng cao.
Cơ chế hợp tác: từ tài chính xanh đến kết nối sở giao dịch chứng khoán
Điểm đáng chú ý là Bản ghi nhớ không chỉ nói chung chung về vốn, mà đi thẳng vào các trụ cột: tài chính xanh Việt Nam, quản lý quỹ đầu tư, công nghệ tài chính và hỗ trợ xây dựng khung pháp lý. Hai bên bàn về kết nối giữa Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) và Sở Giao dịch Chứng khoán Luxembourg (LuxSE), đặc biệt trong niêm yết kép và công bố thông tin cho các công cụ tài chính xanh. Nếu triển khai nghiêm túc, điều này có thể biến trái phiếu xanh và chứng khoán xanh Việt Nam thành sản phẩm có mặt trên cả thị trường châu Âu. Theo thỏa thuận, Việt Nam đề nghị Luxembourg chia sẻ kinh nghiệm xây dựng khung pháp lý, phát triển sản phẩm tài chính, từ quỹ đầu tư, quản lý tài sản đến trái phiếu xanh, đồng thời hỗ trợ đào tạo nhân lực và kết nối với hệ sinh thái tài chính xanh của Luxembourg. Đây là bước đi đúng, vì không thể có tài chính xanh Việt Nam thực chất nếu thiếu chuẩn mực quốc tế và đội ngũ đủ năng lực. Tôi cho rằng chính mảng tài chính xanh sẽ là “cửa ngõ mềm” giúp nhà đầu tư châu Âu làm quen với thị trường vốn Việt Nam trước khi mở rộng sang các lĩnh vực rủi ro hơn.
Tác động tới thu hút đầu tư nước ngoài và tham vọng trung tâm tài chính
Thỏa thuận với Luxembourg đặt nền cho một chiến lược lớn hơn: biến TP.HCM và Đà Nẵng thành trung tâm giao dịch tài chính xanh của khu vực và thế giới. Nếu kết nối thành công với trung tâm tài chính châu Âu, Việt Nam không chỉ thu hút thêm đầu tư nước ngoài, mà còn nâng vị thế thị trường vốn Việt Nam trong ASEAN. Việc khảo sát hạ tầng giao thông công cộng tại Hà Nội và đánh giá đây là lĩnh vực có thể được tài trợ vốn cho thấy Luxembourg không đến để ký kết tượng trưng, mà đã bắt đầu “soi” các dự án cụ thể. Tuy vậy, tôi nhìn thấy ít nhất hai thách thức. Một là năng lực hấp thụ vốn dài hạn: nếu thủ tục dự án, khung pháp lý và minh bạch thông tin không cải thiện, các quỹ đầu tư Luxembourg sẽ dừng ở mức quan tâm, không giải ngân mạnh. Hai là rủi ro phụ thuộc: nếu chỉ trông vào vốn châu Âu mà không phát triển nhà đầu tư nội địa, thị trường dễ bị sốc khi chu kỳ tài chính toàn cầu đảo chiều. Kết luận của tôi: Bản ghi nhớ với Luxembourg là cơ hội hiếm để Việt Nam bước lên nấc thang mới trong chuỗi giá trị tài chính toàn cầu. Nhưng để biến quỹ đầu tư Luxembourg, ELTIF Việt Nam và tài chính xanh Việt Nam thành động lực thực sự, Việt Nam phải coi đây là cam kết cải cách nội tại, chứ không chỉ là câu chuyện thu hút vốn.
