Tam Thăng mở rộng 2: Không chỉ thêm đất công nghiệp, mà là thử nghiệm mô hình công nghiệp xanh
Khu công nghiệp Tam Thăng mở rộng 2 là một dự án hạ tầng công nghiệp quy mô 110,7ha, tổng vốn đầu tư 550 tỷ đồng, được định vị như một không gian sản xuất mới áp dụng công nghệ tiên tiến, ưu tiên công nghiệp xanh, gắn với phúc lợi người lao động và mục tiêu tăng trưởng bền vững cho phía Nam Đà Nẵng.
Lễ khởi công khu công nghiệp Tam Thăng mở rộng 2 tại xã Thăng Trường diễn ra ngày 22/8, do UBND TP Đà Nẵng phối hợp với Công ty CP Capella Quảng Nam tổ chức. Về hình thức, đây là thêm một khu công nghiệp mới; nhưng về bản chất, đó là phép thử xem Đà Nẵng có thực sự dấn thân vào con đường công nghiệp xanh Đà Nẵng hay không. Dự án có thời hạn hoạt động 70 năm, tiến độ thực hiện 48 tháng kể từ khi giao hoặc cho thuê đất cho nhà đầu tư, cho thấy sự cam kết dài hạn nhưng cũng tạo áp lực về tiến độ và chất lượng.
Điểm đáng chú ý là dự án được chọn làm công trình chào mừng kỷ niệm 81 năm Quốc khánh 2/9, đặt nó vào chuỗi các sự kiện hạ tầng mang tính biểu tượng của thành phố. Nói cách khác, Tam Thăng mở rộng 2 không chỉ là bài toán kinh tế, mà còn là thông điệp chính trị: Đà Nẵng muốn trở thành trung tâm phát triển kinh tế miền Trung với một mô hình khu công nghiệp Tam Thăng mới – sạch hơn, hiện đại hơn, cạnh tranh hơn.
Chiến lược công nghiệp xanh: Hạ tầng công nghệ cao hay khẩu hiệu đẹp đẽ?
Mục tiêu chính thức của dự án là thu hút các dự án theo hướng xanh, hiện đại, ứng dụng công nghệ tiên tiến và có khả năng cạnh tranh cao. Nói cách khác, Tam Thăng mở rộng 2 được kỳ vọng trở thành hình mẫu hạ tầng công nghệ cao cho công nghiệp xanh Đà Nẵng. Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng yêu cầu khu công nghiệp phải chú trọng hệ thống xử lý nước thải tập trung, tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng sạch, phát triển kinh tế tuần hoàn và ứng dụng công nghệ số trong quản lý, vận hành.
Một câu nói có thể trích dẫn là: “Dự án cần chú trọng hệ thống xử lý nước thải tập trung, tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng sạch, phát triển kinh tế tuần hoàn và ứng dụng công nghệ số trong quản lý, vận hành.” Đây là tiêu chuẩn cao hơn rất nhiều so với các khu công nghiệp truyền thống. Tuy vậy, câu hỏi then chốt là: thành phố có đủ kỷ luật để biến những tiêu chí này thành điều kiện bắt buộc khi cấp phép nhà đầu tư thứ cấp, hay nó chỉ dừng lại ở khẩu hiệu?
Việc ưu tiên dự án công nghệ cao, công nghệ sạch, ít phát thải và có giá trị gia tăng cao đồng nghĩa với việc từ chối những ngành thâm dụng lao động nhưng ô nhiễm, vốn thường “dễ” kéo vốn FDI. Đây là sự lựa chọn chiến lược: chấp nhận tăng trưởng chậm hơn trong ngắn hạn, đổi lại cho một cấu trúc phát triển kinh tế miền Trung bền vững hơn, tránh cái bẫy “công xưởng giá rẻ” mà nhiều địa phương khác đang mắc phải.
Từ nền tảng Tam Thăng 2 đến hệ sinh thái việc làm phía Nam Đà Nẵng
Tam Thăng mở rộng 2 không xuất phát từ số 0; nó đứng trên nền tảng của khu công nghiệp Tam Thăng 2 được triển khai từ năm 2015. Theo Công ty CP Capella Quảng Nam, khu công nghiệp này đã thu hút 11 doanh nghiệp FDI và 4 doanh nghiệp trong nước với tổng vốn đầu tư hơn 10.000 tỷ đồng, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm và cải thiện an sinh xã hội tại địa phương.
Mở rộng thêm 110,7ha đồng nghĩa với việc bổ sung đáng kể quỹ đất công nghiệp cho khu vực Nam Đà Nẵng. Theo kỳ vọng của thành phố, dự án “góp phần mở rộng không gian sản xuất, thu hút vốn đầu tư, tạo việc làm, tăng thu ngân sách và thúc đẩy xuất khẩu”. Nói rõ hơn, đây là nỗ lực biến khu vực giáp ranh Đà Nẵng – Chu Lai thành một trục sản xuất mới, gắn với Khu kinh tế mở Chu Lai để tạo một cực phát triển kinh tế miền Trung liên hoàn.
Quan trọng hơn, chính quyền yêu cầu quá trình phát triển khu công nghiệp phải gắn với hạ tầng xã hội, nhà ở công nhân và dịch vụ thiết yếu, bảo đảm người dân vùng dự án được hưởng lợi trực tiếp thông qua việc làm, thu nhập và cơ hội phát triển. Các sở, ngành, địa phương được yêu cầu quan tâm tới đất đai, giải phóng mặt bằng, tái định cư, môi trường và đời sống người dân trong vùng. Đây là điểm khác biệt so với các thế hệ khu công nghiệp trước, khi phúc lợi người lao động thường bị xem nhẹ.
Áp lực 48 tháng và bài toán phối hợp vùng
Tiến độ thực hiện dự án được ấn định trong 48 tháng kể từ khi nhà đầu tư được giao hoặc cho thuê đất. Với một khu công nghiệp diện tích hơn 110ha, đây là khoảng thời gian không dài, nhất là trong bối cảnh thủ tục đất đai, giải phóng mặt bằng và hạ tầng kỹ thuật thường chậm trễ. Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng yêu cầu nhà đầu tư bảo đảm tiến độ, chất lượng, an toàn, đồng thời các sở ngành phải phối hợp tháo gỡ khó khăn, đặc biệt về tái định cư và môi trường.
Một phát biểu đáng chú ý là: “Trong bối cảnh không gian phát triển được mở rộng, thành phố cần có thêm những dự án và động lực tăng trưởng mới trong giai đoạn 2026-2030.” Điều này cho thấy Tam Thăng mở rộng 2 là một mắt xích trong chiến lược dài hạn, chứ không phải dự án đơn lẻ. Việc khu công nghiệp này “nằm trong không gian phát triển phân khu công nghiệp Tam Thăng thuộc Khu kinh tế mở Chu Lai” đặt ra yêu cầu phối hợp vùng chặt chẽ giữa Đà Nẵng và Quảng Nam.
Nếu phối hợp tốt, khu công nghiệp Tam Thăng có thể trở thành cầu nối giữa hạ tầng công nghệ cao của Đà Nẵng và chuỗi cung ứng sản xuất – hậu cần của Chu Lai, tạo ra một hành lang công nghiệp xanh liên vùng. Nếu phối hợp kém, dự án có nguy cơ rơi vào tình trạng “đất sạch, nhà xưởng trống”, không thu hút được nhà đầu tư thứ cấp xứng tầm, lãng phí nguồn lực và cơ hội của cả miền Trung.
Để Tam Thăng thực sự trở thành biểu tượng công nghiệp xanh của miền Trung
Câu hỏi cuối cùng không phải là Tam Thăng mở rộng 2 có được xây xong hay không, mà là nó sẽ trở thành loại khu công nghiệp nào. Một lựa chọn là quay lại lối mòn: lấp đầy bằng những dự án thâm dụng lao động, xuất khẩu gia công, phát thải cao. Lựa chọn kia là kiên định với tiêu chí công nghiệp xanh Đà Nẵng, ưu tiên công nghệ cao, năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn – dù phải chấp nhận sàng lọc nhà đầu tư khắt khe hơn.
Từ góc nhìn người lao động, ý nghĩa lớn nhất của dự án không chỉ là “có thêm việc làm”, mà là cơ hội có việc làm tốt hơn: thu nhập ổn định, môi trường làm việc sạch, nhà ở, trường học, y tế, văn hóa được bảo đảm. Nếu những cam kết về an sinh xã hội và đào tạo lao động địa phương thực sự được thực hiện, Tam Thăng mở rộng 2 có thể trở thành hình mẫu mới về phát triển khu công nghiệp gắn với an sinh, chứ không phải đánh đổi môi trường và đời sống dân cư.
Kết luận công bằng nhất lúc này là: Tam Thăng mở rộng 2 là một tín hiệu tích cực trong chiến lược phát triển kinh tế miền Trung, nhưng nó chỉ trở thành “biểu tượng” khi thành phố dám nói không với những dự án rẻ tiền về cả công nghệ lẫn trách nhiệm xã hội. Công nghiệp xanh không phải là khẩu hiệu trên lễ khởi công, mà là tập hợp những quyết định khó khăn được lặp lại nhiều lần trong suốt 70 năm vòng đời của khu công nghiệp này.
