K-pop: Đế chế toàn cầu xây trên tỷ lệ thất bại khổng lồ
Hành trình vào “địa ngục” K-pop là quá trình hàng nghìn thực tập sinh và ca sĩ Hàn Quốc bước vào một ngành công nghiệp hào nhoáng nhưng có tỷ lệ thất bại cực cao, nơi chỉ một số rất ít nhóm nhạc vượt qua vòng đào thải khốc liệt để trụ lại lâu dài và hưởng lợi từ sự bùng nổ toàn cầu của K-pop.
Ngành công nghiệp K-pop được ca ngợi như biểu tượng quyền lực mềm, nhưng nếu nhìn vào số liệu, đó là một cỗ máy chọn lọc tàn nhẫn. Nghiên cứu trên 1.182 nhóm nhạc ra mắt từ 1996 đến hết 2025 cho thấy tuổi thọ trung bình của nhóm chỉ 4,12 năm. Nghĩa là đa số còn chưa đi hết một hợp đồng đầu tiên đã phải dừng lại. Trong khi người ngoài nhìn thấy sân khấu rực rỡ và những tour diễn chật kín, phần lớn thần tượng lại trải nghiệm một sự nghiệp bị cắt ngắn, khó tìm đường quay trở lại. K-pop không chỉ là giấc mơ, mà là một hệ thống loại trừ có tính toán.
Nhóm nhạc K-pop biến mất: Khi con số phơi bày tỷ lệ thất bại
Nếu muốn hiểu tỷ lệ thất bại K-pop, hãy bắt đầu từ sự “bốc hơi” của các nhóm. Sau một năm debut, 87,99% nhóm còn hoạt động; nhưng đến năm thứ ba chỉ còn 55,03%, năm thứ năm 36,62%, năm thứ bảy 26,14% và sau một thập kỷ, chỉ 17,92% còn tồn tại. Nói cách khác, khoảng 82% nhóm nhạc K-pop biến mất trong vòng mười năm, tương đương hàng nghìn ca sĩ thần tượng không còn hoạt động.
Doanh số album K-pop càng cho thấy sự tập trung cực đoan. Trong 1.182 nhóm, chỉ khoảng 97 nhóm (8,21%) từng bán được hơn 100.000 bản – tức là đủ hình thành fandom ổn định. Chỉ 3,55% nhóm từng đạt mốc 300.000 bản – mức được xem là hòa vốn chi phí sản xuất và tiếp thị. Ở đỉnh kim tự tháp, chỉ 8 nhóm như BTS, Seventeen, Stray Kids, EXO, TWICE, NCT, TXT và ENHYPEN vượt 10 triệu bản album tích lũy, chiếm 0,68% tổng số nhóm. Đây không phải thị trường công bằng, mà là cuộc chơi “winner-take-all” rõ rệt.
Cỗ máy tuyển chọn và đào tạo: Thành công của số ít, kiệt sức của số đông
Đằng sau mỗi nhóm nhạc K-pop debut là một dây chuyền tuyển chọn và đào tạo kéo dài nhiều năm. Nhưng chính cấu trúc ấy góp phần tạo ra vòng quay thất bại hàng loạt. Khi hàng chục nhóm mới xuất hiện mỗi năm, việc “xuất xưởng” idol tràn lan khiến nguồn lực bị chia nhỏ, nghệ sĩ mới nhanh chóng bị thế hệ sau đẩy ra khỏi thị trường. Không ít nhóm gần như không có thời gian tích lũy đủ người hâm mộ trước khi công ty buộc phải cắt lỗ.
Số lượng thực tập sinh cũng bắt đầu sụt giảm, giảm 38,3% chỉ trong hai năm, từ 1.895 người năm 2020 xuống 1.170 người vào cuối 2022. Điều này cho thấy ngay cả người trong cuộc cũng nhận ra rủi ro quá lớn của sự nghiệp ca sĩ Hàn Quốc. Với phần lớn thần tượng, khó khăn không nằm ở khoảnh khắc debut mà ở bài toán sống sót sau đó: làm sao được tiếp tục đầu tư, được khán giả nhớ tới, và không bị thế hệ mới nuốt chửng. Đây là hệ thống đào tạo giỏi tạo ngôi sao nhanh, nhưng kém trong việc bảo đảm đường lui cho những người không thắng.
Khoảng cách Big 4 – phần còn lại và cái giá của việc không thắng nhanh
Tỷ lệ thất bại K-pop không phân bổ đồng đều. Nghệ sĩ từ các công ty lớn – thường được gọi là Big 4 – có khả năng vượt qua “lời nguyền năm thứ 7” cao hơn, vì họ được ký lại hợp đồng cả nhóm và từng thành viên, có tour toàn cầu và hệ thống khai thác hình ảnh lâu dài. Trong khi đó, các công ty vừa và nhỏ lại bị bóp nghẹt bởi chi phí cố định sau debut như ký túc xá, ăn uống, sản xuất nội dung riêng, marketing, hoạt động ở nước ngoài… ngày càng tăng, khiến khoảng cách giàu – nghèo trong ngành công nghiệp K-pop nới rộng hơn.
Đối với công ty nhỏ, nếu nhóm không tạo được thành quả trong vòng 1–2 năm, việc tiếp tục đầu tư gần như bất khả thi. Nghĩa là sự nghiệp ca sĩ Hàn Quốc của nhiều idol bị treo trên vài lần comeback đầu tiên. Một số trường hợp như các nhóm đến từ công ty nhỏ lật ngược tình thế sau nhiều năm tồn tại chỉ là ngoại lệ hiếm hoi. Phần còn lại đơn giản là biến mất khỏi radar, mang theo những năm tuổi trẻ và nợ nần không được công chúng nhìn thấy.
Muốn K-pop bền vững: Cần một hệ sinh thái chứ không chỉ các siêu sao
Ngành công nghiệp K-pop đang hưởng lợi từ sự bùng nổ toàn cầu, nhưng sự thật là chỉ một số ít nghệ sĩ thực sự được hưởng thành quả ấy. Nếu không thay đổi cấu trúc, đế chế này sẽ tiếp tục dựa trên sự hi sinh âm thầm của hàng nghìn idol bị loại bỏ sau vài năm. Điều đáng lo không chỉ là tỷ lệ thất bại cao, mà là việc gần như không tồn tại “vòng hai” cho nghệ sĩ: cơ hội thử sức lại, chuyển đổi vai trò hay phát triển ở quy mô nhỏ hơn đều rất hạn chế.
Giới chuyên gia Hàn Quốc đã nhắc tới các giải pháp: xây dựng hệ thống đào tạo hướng tới phát triển dài hạn, tăng thẩm định trước debut để hạn chế việc ra mắt ồ ạt, hỗ trợ cơ sở hạ tầng dùng chung cho nhóm công ty nhỏ, và mở rộng thị trường toàn cầu nhưng vẫn bảo đảm sự cân bằng của hệ sinh thái trong nước. Nếu K-pop muốn tồn tại như một ngành chứ không chỉ là bệ phóng cho vài siêu sao, nó buộc phải chuyển từ mô hình “thắng hết, thua biến mất” sang mô hình chấp nhận nhiều mức độ thành công khác nhau. Khi đó, giấc mơ idol mới thật sự bớt giống một hành trình vào địa ngục.
