BTS tẩy chay Grammy 69: một quyết định thách thức trật tự âm nhạc phương Tây
Quyết định BTS không gửi bất kỳ album hay ca khúc nào tham gia vòng xét chọn Grammy lần thứ 69, sau khi hạng mục "Trình diễn nhạc pop châu Á xuất sắc nhất" được công bố, là hành động tẩy chay một cấu trúc công nhận mang tính phương Tây trong bối cảnh K-pop đã đạt tầm ảnh hưởng toàn cầu và không muốn bị khoanh lại trong một khu vực hóa mang tính phân loại. Ngày 29/7, cả bảy thành viên đồng loạt đăng thông điệp trên Instagram Stories, khẳng định không gửi tác phẩm tới Viện Hàn lâm và mong "âm nhạc sẽ được lắng nghe và yêu mến như chính nó, thay vì bị phân chia theo khu vực hay ngôn ngữ". Động thái này diễn ra chưa đầy một tháng sau khi Recording Academy tạo ra hạng mục mới "Best Asian Pop Music Performance" dành cho K-pop, J-pop, C-pop và các dòng nhạc đại chúng châu Á, với yêu cầu phải sử dụng ngôn ngữ châu Á một cách có ý nghĩa. Sự trùng hợp về thời điểm khiến thông điệp của BTS được hiểu như lời từ chối bước vào chiếc "hộp" mà họ cho là mang tính ranh giới hơn là cơ hội.
Khi thành công đủ lớn để nói “không” với Grammy
BTS không tẩy chay Grammy 69 từ vị thế của một kẻ yếu thế; họ làm điều đó đúng lúc đang ở đỉnh cao thương mại và ảnh hưởng toàn cầu. Album phòng thu thứ năm ARIRANG, phát hành tháng 3 sau khi cả bảy hoàn thành nghĩa vụ quân sự bắt buộc tại Hàn Quốc, đã đứng đầu Billboard 200 với 641.000 đơn vị album quy đổi trong tuần đầu – tuần mở màn lớn nhất của một album nhóm nhạc trong hơn mười năm. Ca khúc chủ đề SWIM cũng ra mắt ở vị trí số 1 Billboard Hot 100, củng cố hình ảnh một nhóm nhạc không còn cần chứng minh bất cứ điều gì với thị trường Mỹ. Chính trong bối cảnh ấy, việc từ chối gửi tác phẩm tham dự Grammy không thể bị hiểu là "sợ thua" mà là lựa chọn mang tính nguyên tắc: BTS khẳng định bản sắc Hàn Quốc thông qua ARIRANG và không chấp nhận bị gói gọn trong một hạng mục riêng cho nhạc pop châu Á, thay vì cạnh tranh bình đẳng ở các giải Album của năm hay Bản thu âm của năm. Như nhận định của giáo sư Hye Jin Lee, nhóm đã bước vào giai đoạn sự nghiệp mà họ không còn cần tìm kiếm sự công nhận từ các thiết chế văn hóa phương Tây nữa – một vị thế khác hẳn 5–6 năm trước.
Hạng mục Asian Pop: ghi nhận hay dựng thêm ranh giới?
Recording Academy giải thích việc bổ sung hạng mục "Best Asian Pop Music Performance" là nhằm phản ánh sự đa dạng ngày càng lớn của âm nhạc toàn cầu và tôn vinh những nghệ sĩ châu Á đang tạo ảnh hưởng mạnh mẽ trên thị trường quốc tế. Nhưng cách thiết kế hạng mục – gom K-pop, J-pop, C-pop cùng các dòng nhạc đại chúng châu Á vào một giải riêng, gắn với tiêu chí bắt buộc sử dụng ngôn ngữ châu Á – làm dấy lên tranh luận âm nhạc Grammy về việc đây là ghi nhận hay vô tình tạo thêm một đường biên mới. Nhiều nhà phê bình lo ngại việc "đặt" các nghệ sĩ châu Á vào một chiếc hộp riêng sẽ khiến họ bị tách khỏi cuộc chơi ở các hạng mục pop chính thống, thay vì mở thêm cánh cửa. Điểm gây tranh cãi lớn là châu Á không phải một thể loại âm nhạc mà là một châu lục với khoảng 50 quốc gia, mỗi nơi sở hữu nền văn hóa và truyền thống âm nhạc khác nhau. Khi Grammy lựa chọn phân loại theo khu vực, câu hỏi về sự công bằng trong cách nhìn nhận nghệ sĩ quốc tế Grammy – đặc biệt là các nghệ sĩ châu Á – trở nên gay gắt hơn: liệu họ được tôn vinh vì âm nhạc, hay vì bản sắc địa lý của mình?
Vì sao ít nghệ sĩ dám công khai tẩy chay Grammy như BTS?
Dù BTS tẩy chay Grammy gây chấn động, rất ít nghệ sĩ khác công khai hưởng ứng quyết định này cho đến thời điểm hiện tại. Điều đó không phải vì họ hài lòng với cấu trúc giải thưởng, mà vì hiếm có ai sở hữu vị thế đủ mạnh để chấp nhận chi phí chính trị và nghề nghiệp của một cuộc đối đầu. Theo nhiều chuyên gia, BTS hiện ở một vị trí gần như không ai có trong ngành công nghiệp âm nhạc: họ đã chứng minh khả năng thống trị bảng xếp hạng Mỹ, gắn bó sâu với văn hóa Hàn Quốc mà vẫn là hiện tượng toàn cầu. Chi tiết quan trọng là HYBE – công ty chủ quản – vẫn tiếp tục gửi sản phẩm của các nghệ sĩ khác thuộc công ty tham gia Grammy, và nhấn mạnh đây là quyết định riêng của BTS. Điều này cho thấy ngay cả trong cùng một hệ sinh thái K-pop, không phải nghệ sĩ nào cũng đủ an toàn để quay lưng với hệ thống giải thưởng phương Tây. Giáo sư Hye Jin Lee hoài nghi rằng nếu có nghệ sĩ khác đưa ra quyết định tương tự, nó khó tạo ra sức lan tỏa lớn như BTS bởi chưa nhiều nghệ sĩ Hàn Quốc hay châu Á có ảnh hưởng toàn cầu tương đương. Nói cách khác, tẩy chay Grammy hiện là "đặc quyền" của rất ít người.
Tương lai: K-pop sẽ phá vỡ hay chấp nhận "lồng kính" Grammy?
Quyết định không gửi tác phẩm tham dự Grammy lần thứ 69 của BTS đã tạo nên một trong những cuộc tranh luận lớn nhất của làng nhạc quốc tế, và dư âm của nó sẽ không biến mất nhanh chóng. Tẩy chay ở đây không chỉ là từ chối một giải thưởng, mà là chất vấn cả một cơ chế đánh giá vốn được xây dựng chủ yếu quanh thị trường và chuẩn mực âm nhạc Mỹ. Ngay sau khi hạng mục Asian Pop xuất hiện, các câu hỏi liên tục được đặt ra: nếu nghệ sĩ châu Á bị gom vào một hạng mục riêng, liệu họ còn được nhìn nhận bình đẳng trong các hạng mục pop chính thống, hay sẽ bị "gạt" khỏi những cuộc cạnh tranh lớn hơn? Dù vậy, tương lai không phải trắng–đen. Sự kiện này chắc chắn sẽ tiếp tục làm nóng tranh luận âm nhạc Grammy về cách các giải thưởng lớn thích ứng với toàn cầu hóa: mở rộng để đa dạng hơn nhưng phải tránh dựng thêm ranh giới mới. Nhiều khả năng các nghệ sĩ K-pop sẽ đi theo những con đường khác nhau – một số chọn tận dụng hạng mục mới như cầu nối bước vào hệ thống Grammy, số khác coi đó là "lồng kính" và cố gắng phá vỡ bằng việc nhắm tới những đề cử chính dòng. Câu hỏi cuối cùng không phải là ai sẽ tẩy chay, mà là liệu các giải thưởng phương Tây có dám tự thay đổi trước khi những tên tuổi lớn tiếp theo cũng nói "không".
