AI đang đi vào cả quy trình làm truyền hình
AI trong sản xuất truyền hình là việc ứng dụng công cụ trí tuệ nhân tạo vào các khâu như xử lý dữ liệu, biên tập hình ảnh và âm thanh, dịch thuật, làm phụ đề và phân phối nội dung trên nền tảng số. Đây không còn là câu chuyện của tương lai: đoàn viên, thanh niên VTV đã tham gia chương trình đào tạo, bồi dưỡng và trao đổi nghiệp vụ tại Trung Quốc do Tổng cục Phát thanh Truyền hình Quốc gia Trung Quốc tổ chức.
Với sự hỗ trợ của Trung tâm Nghiên cứu Phát triển của Đài Truyền hình Việt Nam, các bạn trẻ tìm hiểu xu hướng truyền thông hiện đại, trao đổi kinh nghiệm chuyển đổi số và khảo sát tiềm năng AI trong sản xuất, biên tập, phân phối nội dung. Điểm đáng chú ý là hoạt động không đóng khung công nghệ ở một thao tác đơn lẻ; nó đặt AI vào cả dòng công việc, từ dữ liệu đầu vào đến sản phẩm tiếp cận khán giả. Cách tiếp cận ấy có ý nghĩa thực tế: công cụ chỉ phát huy giá trị khi người làm nghề biết chọn đúng khâu để ứng dụng, thay vì chạy theo trào lưu.
Cơ hội tăng tốc đi cùng trách nhiệm biên tập
AI có thể giúp xử lý dữ liệu, biên tập hình ảnh và âm thanh, dịch thuật, tạo phụ đề, rồi hỗ trợ phát triển nội dung đa nền tảng; những ứng dụng này mở cơ hội tăng năng suất và chất lượng sản phẩm báo chí. Với khán giả, lợi ích có thể hiện ra ở nội dung được chuyển thể nhanh hơn, dễ tiếp cận trên nhiều nền tảng và có thêm phụ đề.
Nhưng tốc độ không thể thay thế khâu kiểm chứng. AI trong báo chí đặt ra yêu cầu giữ chính xác thông tin, tôn trọng bản quyền và bảo đảm trách nhiệm nghề nghiệp. Đây là ranh giới giữa hỗ trợ sản xuất và phó mặc quyết định biên tập cho máy. Người trẻ VTV cần học cách kiểm tra đầu ra, nhận diện sai lệch và xác định nội dung nào không nên tự động hóa. Nếu thiếu những bước đó, năng suất tăng có thể đi kèm rủi ro làm giảm độ tin cậy — vốn là tài sản quan trọng nhất của một sản phẩm tin tức.
Khi máy làm nhanh, năng lực con người càng quan trọng
Thách thức này không riêng với truyền hình. Ngày 29/10, Học viện Báo chí và Tuyên truyền tổ chức hội thảo về đào tạo truyền thông sáng tạo trong kỷ nguyên AI, trong bối cảnh công cụ có thể viết, vẽ và dựng video trong vài phút. Khi thao tác sản xuất ngày càng dễ tiếp cận, giá trị nghề nghiệp dịch chuyển sang khả năng chọn góc nhìn, kiến tạo ý nghĩa và kể câu chuyện có sức thuyết phục.
Khảo sát 434 sinh viên được nêu tại hội thảo cho thấy 67,5% quan tâm vị trí Content/Creative, còn 59,7% tự tin nhất ở kỹ năng sáng tạo ý tưởng. Những con số này cho thấy AI tác động đúng vào lĩnh vực mà người trẻ muốn theo đuổi. Công cụ có thể tạo bản nháp hoặc hình ảnh, nhưng không tự quyết định câu chuyện nào đáng kể và vì sao nó có ý nghĩa với công chúng. Bởi vậy, cách đào tạo và thực hành phải giúp nhân sự trẻ giữ quyền chủ động sáng tạo, chứ không chỉ thành thạo thao tác với phần mềm.
Đào tạo AI phải gắn với nghề và đạo đức
Đào tạo truyền thông AI cần vượt khỏi việc giới thiệu một vài công cụ. Chương trình mới về Truyền thông sáng tạo và Quảng cáo được giới thiệu tại hội thảo có học phần Ứng dụng AI trong truyền thông sáng tạo, bên cạnh tổ chức sản xuất livestream, podcast và bản sắc nghề. Hướng đi này đáng chú ý vì đặt kỹ năng công nghệ cạnh hiểu biết về quy trình và vai trò của người làm truyền thông.
Với VTV, các khóa học và trao đổi chuyên môn quốc tế giúp đoàn viên, thanh niên tiếp cận mô hình mới, nâng kiến thức nghiệp vụ rồi nghiên cứu cách vận dụng phù hợp với thực tế sản xuất tại Đài. Đào tạo cũng cần dạy cách dùng AI có trách nhiệm, gồm kiểm chứng, bản quyền và giới hạn của tự động hóa. Hội thảo về truyền thông sáng tạo nhấn mạnh yêu cầu đào tạo người làm nghề biết làm chủ AI, đồng thời đưa đạo đức AI song hành với kỹ năng thực hành.
Kết luận, việc người trẻ VTV tìm hiểu AI là bước cần thiết, nhưng thành công không đo bằng số công cụ được đưa vào dây chuyền. Thước đo đúng là sản phẩm tốt hơn mà vẫn chính xác, có bản sắc và chịu trách nhiệm trước công chúng. Khi công nghệ đảm nhận phần việc lặp lại, con người phải càng vững nghiệp vụ và càng rõ về giá trị mình muốn truyền tải.
