Cuộc nhảy vọt từ 0% đến 40%: Việt Nam đã làm gì với xe điện?
Cuộc cách mạng xe điện Việt Nam là quá trình thị trường ô tô chuyển rất nhanh từ gần như không có xe điện vào năm 2020 sang đạt khoảng 40% tỷ lệ xe điện trong tổng lượng ô tô mới bán ra chỉ sau 5 năm, với sự dẫn dắt của một hãng xe nội địa và các chính sách hỗ trợ mạnh tay của nhà nước.
Điểm then chốt cần nhìn thẳng: tăng trưởng EV Việt không phải là trào lưu nhất thời, mà là một cú chuyển dịch cấu trúc của thị trường xe điện Việt Nam. Theo IEA, từ thị trường gần như chưa có xe điện vào năm 2020, Việt Nam đã đạt tỷ lệ xe điện tới 40% trong tổng lượng ô tô mới bán ra năm 2025. Đây là con số mà nhiều thị trường ô tô lâu đời còn chưa mơ tới: Australia mới ở mức khoảng 15%, Hàn Quốc 11% và Mỹ gần 10%, trong khi trung bình toàn cầu chỉ 25%.
Ý nghĩa chính trị – kinh tế ở đây là rõ ràng: Việt Nam không còn là “người đi sau” trong cuộc chơi IEA xe điện, mà đã nhảy lên nhóm quốc gia có mức độ phổ biến xe điện cao trên toàn cầu. Điều này đặt ra cả cơ hội lẫn áp lực: hoặc tiếp tục giữ đà, hoặc bị tụt lại khi cuộc đua bước sang giai đoạn cạnh tranh chất lượng và dịch vụ.
VinFast phổ cập xe điện: từ hãng xe nội địa đến lực kéo thị trường
Nếu phải chỉ ra một nhân tố cụ thể đã kéo đường cong tăng trưởng EV Việt lên dốc đứng, đó là VinFast. Theo IEA, bước tiến từ gần 0% lên 40% gắn với vai trò nổi bật của một hãng xe nội địa – VinFast – gần như chiếm toàn bộ thị trường ô tô điện trong nước. Đây không còn là câu chuyện cảm tính; số liệu đã nói thay.
“IEA ghi nhận, năm 2024 VinFast bàn giao hơn 87.000 ô tô điện tại Việt Nam, con số này tăng lên 175.099 xe trong năm 2025.” Đáng chú ý hơn, chỉ trong 7 tháng năm 2026, hãng đã bán thêm 137.697 xe điện. Những con số này cho thấy VinFast không chỉ mở thị trường, mà còn duy trì nhịp tăng trưởng liên tục – điều mà bất kỳ thương hiệu xe điện nào trên thế giới cũng phải nhìn với sự dè chừng.
Tuy nhiên, vai trò trung tâm không có nghĩa là không thể bị thách thức. Khi VinFast phổ cập xe điện, họ cũng định nghĩa kỳ vọng của người dùng về chất lượng, dịch vụ và giá. Điều này khiến mọi sai sót đều bị phóng đại, nhưng đồng thời tạo ra chuẩn mới cho cả thị trường xe điện. Ai muốn tham gia cuộc chơi ở Việt Nam, buộc phải vượt qua chuẩn này chứ không chỉ dừng ở khẩu hiệu xanh.
Chiến lược sản phẩm và giá: vì sao người Việt chịu lên xe điện?
Câu hỏi thực tế nhất là: vì sao người dùng Việt – vốn khá thận trọng – lại chấp nhận xe điện nhanh đến vậy? Câu trả lời không nằm ở khẩu hiệu môi trường, mà ở bài toán sản phẩm cụ thể. IEA xe điện đánh giá các mẫu xe nhỏ, giá dễ tiếp cận là yếu tố quan trọng đưa xe điện tới nhóm khách hàng đại chúng, trong đó VF 3 và VF 5 là ví dụ điển hình.
Khi VF 3, VF 5 được định vị ở phân khúc dễ tiếp cận, người mua xe lần đầu – vốn nhạy cảm với giá – có lựa chọn mới ngoài xe xăng cũ hoặc xe cỡ nhỏ truyền thống. IEA ghi nhận khả năng cạnh tranh về giá đã giúp hai mẫu xe này vượt đối thủ cùng phân khúc về doanh số trong năm 2025. Nói thẳng, nếu không có mức giá “dám chơi”, xe điện Việt Nam khó có thể từ thay thế hẹp trở thành lựa chọn chính trong 40% xe mới bán ra.
Không chỉ giá, dải sản phẩm rộng từ xe đô thị cỡ nhỏ đến SUV gia đình, MPV 7 chỗ và phương tiện phục vụ kinh doanh vận tải giúp người dùng chọn xe theo nhu cầu và khả năng tài chính, thay vì bị bó buộc trong 1–2 mẫu. Đây là đoạn mà nhiều hãng quốc tế vào Việt Nam chưa làm tốt: họ bán vài mẫu xe điện “trưng bày”, trong khi VinFast biến danh mục sản phẩm thành công cụ thực sự để phổ cập.
Hạ tầng, dịch vụ và chính sách: nền móng cho tăng trưởng EV Việt
Một cuộc chuyển đổi công nghệ ở quy mô hàng trăm nghìn xe không thể đứng trên chân không. VinFast đã kết hợp xe điện với hệ sinh thái dịch vụ và hạ tầng – yếu tố mà người dùng ít thấy trên quảng cáo, nhưng cảm nhận rõ trong quá trình sử dụng. Hãng hiện có gần 450 xưởng dịch vụ ô tô tại 34 tỉnh, thành phố, cùng tổng đài chăm sóc khách hàng 24/7, giúp đáp ứng nhu cầu bảo dưỡng, sửa chữa và hỗ trợ khi số lượng xe lưu hành tăng nhanh.
Về hạ tầng sạc, mạng lưới hơn 150.000 cổng sạc V-Green đã phủ 34 tỉnh, thành phố. Quan trọng hơn là kế hoạch tương lai: trong năm 2026, V-Green đang triển khai 99 siêu trạm sạc dọc các tuyến quốc lộ, tỉnh lộ trên cả nước, mỗi trạm lên tới 100 cổng sạc công suất 150 kW. Khi nỗi lo “đi xa hết điện” được xử lý, người dùng không còn lý do lớn để giữ khoảng cách với xe điện.
Không thể bỏ qua yếu tố chính sách: miễn lệ phí trước bạ cho ô tô thuần điện từ năm 2022 là chất xúc tác rõ ràng. Đây là ví dụ hiếm hoi khi doanh nghiệp nội địa quy mô lớn, sản phẩm có giá cạnh tranh và chính sách nhà nước đi cùng một hướng. Kết quả là tốc độ điện hóa nhanh chưa từng có của thị trường xe điện Việt Nam trong những năm gần đây.
Tương lai 80% xe điện: cơ hội và phép thử cho VinFast
IEA dự báo đến năm 2035, xe điện có thể chiếm hơn 80% lượng ô tô mới bán ra tại Việt Nam, cao nhất trong khu vực Đông Nam Á. Nếu kịch bản này thành hiện thực, những gì đang diễn ra chỉ là vòng khởi động. VinFast hiện ở trung tâm vòng xoáy, nhưng vị trí đó không tự động được bảo toàn.
Bức tranh rộng hơn cho thấy Đông Nam Á là một trong những khu vực tăng trưởng nhanh nhất: doanh số ô tô điện năm 2025 tăng hơn gấp đôi, vượt nửa triệu xe và chiếm gần 20% lượng ô tô mới bán ra. Việt Nam, Indonesia và Thái Lan đang dẫn dắt đà tăng này. Ở Indonesia, xe VinFast nhập khẩu từ Việt Nam đã chiếm hơn 10% doanh số xe điện năm 2025 và có giá bình quân thấp hơn khoảng 15% so với xe động cơ đốt trong.
Quan điểm cá nhân tôi là: thành công bước đầu của VinFast không nên được thần thánh hóa, mà cần xem như chuẩn mới phải vượt qua. Từ nay đến mốc 80% xe điện, bài test sẽ khắt khe hơn: chất lượng ổn định, dịch vụ nhất quán, và khả năng đổi mới sản phẩm liên tục. Nếu VinFast giữ được lợi thế khi thị trường xe điện đã bão hòa, không chỉ Việt Nam hưởng lợi, mà đây có thể trở thành một trong những câu chuyện hiếm hoi về hãng xe nội địa dẫn dắt toàn bộ cuộc chuyển đổi quốc gia.
