Làn sóng học bổng trước khai giảng: Đường đến lớp phụ thuộc vào học bổng học sinh khó khăn
Các chương trình học bổng học sinh khó khăn và “tiếp sức đến trường” là những hoạt động hỗ trợ tài chính, quà tặng và đầu tư cơ sở vật chất nhằm giúp học sinh, sinh viên có hoàn cảnh đặc biệt vẫn duy trì việc học, an tâm bước vào năm học mới với ít gánh nặng chi phí hơn, đồng thời khích lệ tinh thần vượt khó và xây dựng xã hội học tập toàn diện. Những ngày sát khai giảng, Hội Khuyến học 2026 ở nhiều tỉnh, thành đã đồng loạt trao học bổng, quà và trang thiết bị cho học sinh, sinh viên nghèo, học sinh khuyết tật, mồ côi, nhất là ở vùng sâu, vùng xa. Điều đáng chú ý: các chương trình không trải đều cho tất cả, mà nhắm trúng nhóm yếu thế nhất – những em chỉ còn cách nghỉ học một bước chân nếu không có sự hỗ trợ kịp thời.
Từ Phú Ninh đến Bắc Ninh: Khi mỗi suất quà là một quyết định ở lại trường
Nếu muốn thấy một chương trình trao quà học sinh mang tính “cứu nguy” thực sự, hãy nhìn vào Phú Ninh. Hội Khuyến học xã đã trao 80 suất hỗ trợ tiếp sức đến trường, mỗi suất 300.000 đồng kèm vở viết và giấy khen, với tổng nguồn lực 37,9 triệu đồng và 1.000 cuốn vở, góp phần giúp học sinh có thêm điều kiện chuẩn bị cho năm học mới. Những món quà này được trao đúng thời điểm, chỉ một ngày trước tiếng trống khai trường – nghĩa là chúng tác động trực tiếp đến quyết định có tiếp tục đi học hay không của nhiều em. Không chỉ tiền, mà còn là sự ghi nhận: chương trình tuyên dương học sinh có hoàn cảnh khó khăn nhưng giàu nghị lực, đạt thành tích tốt trong học tập. Ở Bắc Ninh, 100 suất quà trị giá 100 triệu đồng được trao tại 5 cơ sở giáo dục, nhắm vào học sinh yếu thế và khẳng định thông điệp “Không để học sinh nào phải bỏ học vì hoàn cảnh khó khăn”.
Tuyên Quang: Hỗ trợ giáo dục vùng sâu không chỉ là phong bì, mà là cả phòng học
Trong bức tranh hỗ trợ giáo dục vùng sâu, Tuyên Quang là ví dụ cho cách làm dài hơi thay vì chỉ phát quà mang tính phong trào. Hội Khuyến học tỉnh huy động hơn 8,5 tỷ đồng để trao học bổng và hỗ trợ cơ sở vật chất. Một phần trong đó là 25 triệu đồng cho 50 học sinh khó khăn ở ba trường, cùng 100 suất quà trị giá 100 triệu đồng cho học sinh thuộc hộ nghèo, hoàn cảnh đặc biệt khó khăn ở 5 xã vùng khó. Nhưng điểm then chốt là đầu tư: Nhà lưu trú Nấm Dẩn và quà tặng trị giá 7,2 tỷ đồng, hai phòng học tin học trị giá 1,2 tỷ đồng, cùng việc lắp đặt phòng tin ở Ngọc Long và Thắng Mố. Đây là hỗ trợ giáo dục vùng sâu theo đúng nghĩa: lo chỗ ở, lo thiết bị, để trẻ vùng núi không chỉ “được đi học” mà còn tiếp cận công nghệ. Những suất học bổng dịp khai giảng vì thế trở thành mắt xích trong một chiến lược dài hạn, gắn khuyến học với xây dựng xã hội học tập và các mô hình Gia đình, Dòng họ, Cộng đồng, Đơn vị, Công dân học tập.
Sơn La, Cần Thơ và câu hỏi: Hệ thống học bổng hiện nhắm đúng đối tượng chưa?
Không chỉ học sinh phổ thông, sinh viên cũng nằm trong “vùng phủ sóng” của các chương trình học bổng học sinh khó khăn. Tại Sơn La, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Khuyến học tỉnh Nguyễn Minh Hoà đã trao 10 suất học bổng cho sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, đạt thành tích xuất sắc trong học tập và rèn luyện tại Lễ khai giảng Trường Cao đẳng Y tế Sơn La. Ở Cần Thơ, 321 suất học bổng Lương Định Của, mỗi suất 1,5 triệu đồng, với tổng hơn 481 triệu đồng, được trao cho học sinh vượt khó học giỏi. Hệ thống học bổng hiện nay rõ ràng tập trung vào nhóm vượt khó vươn lên – tiêu chí thành tích được đặt cạnh tiêu chí nghèo. Cách làm này có ưu điểm: tối đa hóa hiệu quả nguồn lực, tạo động lực phấn đấu. Nhưng nó cũng đặt ra câu hỏi khó: những em nghèo học lực trung bình – vì thiếu điều kiện hơn là thiếu ý chí – liệu có bị bỏ lại phía sau? Nếu toàn bộ chính sách khuyến học chỉ xoay quanh “giỏi và nghèo”, một bộ phận học sinh dễ bị vô hình trong các danh sách xét thưởng.
Khi khuyến học trở thành trách nhiệm cộng đồng và đường dài cho Hội Khuyến học 2026
Điểm chung của các chương trình tiếp sức đến trường năm nay là sự phối hợp rộng: từ chính quyền, đoàn thể đến doanh nghiệp và nhà hảo tâm. Tại Phú Ninh, cả hệ thống chính trị xã và các nhà tài trợ, nhà hảo tâm cùng chung tay, cho thấy chăm lo cho sự học không phải việc riêng của nhà trường hay gia đình. Ở Tuyên Quang, Hội Khuyến học phối hợp với Hội Chữ thập đỏ và Quỹ Thiện Tâm để trao 100 suất quà trị giá 100 triệu đồng; tại Cần Thơ, học bổng Lương Định Của có sự góp sức của nhiều đơn vị tài trợ. Không trùng hợp khi những hoạt động này gắn với mục tiêu xây dựng xã hội học tập, thúc đẩy các mô hình học tập suốt đời và lan tỏa tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”. Vấn đề không còn là “có nên duy trì các chương trình này hay không”, mà là làm thế nào để mở rộng phạm vi hưởng lợi, bao phủ cả những em chưa đủ “giỏi” nhưng đang ở ranh giới bỏ học. Nếu Hội Khuyến học 2026 và các năm tiếp theo dám chuyển từ logic “khen – thưởng” sang “bảo vệ quyền được học”, học bổng sẽ không chỉ là phần thưởng danh dự, mà là tấm vé giữ chỗ cho mọi đứa trẻ trên con đường đến trường.
