Thuốc nhỏ mắt nguy hiểm khi tự ý sử dụng: không chỉ là chuyện đỏ mắt
Thuốc nhỏ mắt nguy hiểm là những loại dung dịch tra mắt có hoạt chất có thể hấp thu vào tuần hoàn chung, gây phản ứng dị ứng thuốc toàn thân, làm tổn thương da, niêm mạc và nhiều cơ quan, đe doạ tính mạng nếu người dùng tự mua thuốc tại nhà, không được bác sĩ thăm khám và tư vấn đầy đủ về nguy cơ và cách sử dụng an toàn. Chúng ta có xu hướng xem thuốc nhỏ mắt như một sản phẩm chăm sóc nhẹ nhàng, tương tự nước muối sinh lý, nên thoải mái tự ý mua khi đau, ngứa, đỏ mắt. Thực tế, nhiều loại chứa kháng sinh, corticoid hoặc các hoạt chất có khả năng gây phản ứng dị ứng thuốc mức độ nặng ở người có cơ địa nhạy cảm. Một chai thuốc nhỏ mắt tưởng chừng vô hại có thể khởi động chuỗi tổn thương lan khắp cơ thể. Vì vậy, vấn đề không nằm ở thuốc nhỏ mắt nói chung, mà nằm ở thói quen coi nhẹ cảnh báo sức khỏe mắt, tự chữa mà không coi đó là điều trị bằng thuốc.
Ca bệnh tím tái, phồng rộp khắp người sau 3 lần nhỏ thuốc: lời cảnh tỉnh đắt giá
Ngày 14/8, một bệnh viện chuyên khoa da liễu ở TP.HCM cho biết vừa điều trị thành công trường hợp hội chứng Lyell cực kỳ nguy hiểm sau khi sử dụng thuốc nhỏ mắt. Bệnh nhân là ông P.T.L., 51 tuổi, ngụ An Giang, nhập viện trong tình trạng trợt loét niêm mạc miệng nặng, môi đóng mài máu, không thể ăn uống, trên da xuất hiện nhiều bóng nước chùng kích thước khoảng 3–4 cm² rải rác ở thân mình và lòng bàn chân. Câu chuyện bắt đầu rất đời thường: ông bị ngứa, đau mắt và đến nhà thuốc gần nhà mua một loại thuốc nhỏ mắt “quen thuộc” từng dùng cách đây 6 năm. Trong 45 phút, ông lần lượt nhỏ thuốc ba lần, mỗi lần 2 giọt vào hai mắt theo hướng dẫn trên hộp. Khoảng 5 phút sau lần thứ ba, miệng bắt đầu phồng rộp, chảy máu; tiếp đó là lưỡi lột trắng, cơ thể tím tái, cứng đơ, phồng rộp và chảy dịch ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, lưng, bụng, khó thở, tay chân co quắp, mắt đóng nhiều ghèn. Đó không còn là một vấn đề tại mắt, mà là phản ứng toàn thân dữ dội của cơ thể với thuốc nhỏ mắt.
Hội chứng Lyell: khi phản ứng dị ứng thuốc từ mắt lan thành thảm hoạ toàn thân
Các bác sĩ ghi nhận bệnh nhân P.T.L. bị phản ứng dị ứng thuốc nặng thuộc hội chứng Lyell, hay hoại tử thượng bì nhiễm độc, sau khi sử dụng thuốc nhỏ mắt. Đây là phản ứng hiếm gặp nhưng diễn tiến rất nhanh, gây tổn thương da, niêm mạc miệng, mắt, sinh dục và nhiều cơ quan, dễ dẫn đến mất nước, nhiễm trùng, rối loạn điện giải, tổn thương đa cơ quan và đe doạ tính mạng. Điều đáng nói là thuốc nhỏ mắt nhìn chung an toàn khi dùng đúng chỉ định, nhưng một phần thuốc có thể hấp thu qua kết mạc vào tuần hoàn chung, từ đó gây phản ứng dị ứng toàn thân ở người có cơ địa nhạy cảm hoặc từng dị ứng với thuốc. Bệnh nhân này từng dị ứng cùng loại thuốc nhỏ mắt cách đây 6 năm, tuy nhẹ hơn, nhưng vẫn tiếp tục tự dùng lại. Đó là minh chứng rõ ràng: coi thường tiền sử dị ứng và xem nhẹ cảnh báo sức khỏe mắt là hành vi đánh cược với mạng sống. Từ một vùng mắt đỏ, hậu quả đã lan ra toàn thân, biến cơ thể thành “vết bỏng” lớn với bóng nước, trợt loét và nguy cơ nhiễm trùng nặng.
Tự mua thuốc tại nhà: thói quen nguy hiểm với người có cơ địa dị ứng
Trường hợp nói trên không phải câu chuyện cá biệt, mà là lời cảnh báo thẳng thắn cho thói quen tự mua thuốc tại nhà của rất nhiều người. Bệnh nhân chỉ vì ngứa, đau mắt nhẹ đã tự đến nhà thuốc mua thuốc nhỏ mắt, không thăm khám bác sĩ, không nhắc lại tiền sử dị ứng với cùng loại thuốc 6 năm trước. Kết cục là phản ứng dị ứng thuốc bùng phát dữ dội. Bác sĩ nhấn mạnh, người dân không nên tự ý mua và sử dụng thuốc để điều trị các triệu chứng như đau mắt, đau khớp, cảm cúm hoặc sốt khi chưa được thăm khám. Những người có tiền sử dị ứng thuốc, cơ địa dị ứng, hoặc đang mắc hen phế quản, viêm mũi dị ứng, viêm da cơ địa cần chủ động thông báo đầy đủ tiền sử cho bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi được kê đơn, tư vấn, kể cả với thuốc nhỏ mắt. Đồng thời, bác sĩ cảnh báo người từng dị ứng với một loại thuốc tuyệt đối không tự ý sử dụng lại thuốc đó hoặc thuốc cùng nhóm. Việc coi thuốc nhỏ mắt là “nhẹ” để tự dùng, nhất là trong nhóm người này, là suy nghĩ nguy hiểm cần thay đổi.
Cảnh báo sức khỏe mắt: nhận biết sớm dấu hiệu dị ứng và khi nào phải đi cấp cứu
Sau khi dùng bất kỳ loại thuốc nào, kể cả thuốc nhỏ mắt, người dân cần đặc biệt chú ý các biểu hiện bất thường trên cơ thể, không chỉ ở mắt. Các dấu hiệu như phát ban lan rộng, nổi bóng nước, đau rát da, trợt loét miệng, đỏ hoặc đau mắt nhiều hơn, tổn thương niêm mạc sinh dục, sốt, sưng môi, sưng lưỡi, khó thở, mệt nhiều có thể là biểu hiện của phản ứng dị ứng thuốc nghiêm trọng. Đây là giai đoạn nguy cơ cao, dễ xảy ra biến chứng mất nước, nhiễm trùng, rối loạn điện giải và tổn thương đa cơ quan. Khi xuất hiện những triệu chứng này, tự xử lý ở nhà là lựa chọn sai lầm; người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được đánh giá và cấp cứu. Bài học then chốt từ ca bệnh ông P.T.L. là: cảnh báo sức khỏe mắt không thể tách rời cảnh báo cho toàn thân. Một giọt thuốc nhỏ mắt có thể đi xa hơn rất nhiều so với bề mặt nhãn cầu. Thay vì tin vào cảm giác “chỉ là thuốc nhỏ mắt”, hãy tập thói quen hỏi ý kiến bác sĩ, khai báo tiền sử dị ứng, và dừng ngay thuốc khi cơ thể lên tiếng bằng những tín hiệu khác thường. Sống an toàn với thuốc là biết sợ đúng cái cần phải sợ.
