Bẫy thường bắt đầu từ việc quen thuộc
Lừa đảo trên điện thoại là thủ đoạn dùng tin nhắn, cuộc gọi, website hoặc ứng dụng để tạo lòng tin, dụ người dùng tiết lộ thông tin, cài phần mềm hay tự thực hiện giao dịch có lợi cho kẻ gian. Nguy hiểm của những chiếc bẫy này nằm ở vẻ bình thường: một lời mời xem thiệp cưới điện tử, đường dẫn xem phim, thông báo nhận quà hay cơ hội kiếm thêm thu nhập. Kẻ gian không nhất thiết bắt đầu bằng đe dọa; chúng có thể đưa người nhận từ tò mò đến đăng nhập, cài ứng dụng không rõ nguồn gốc hoặc chuyển tiền. Tin nhắn đến từ tài khoản người quen bị chiếm quyền càng dễ qua mặt người nhận. Vì vậy, đừng xem nội dung quen thuộc là bằng chứng an toàn: hãy kiểm tra yêu cầu đi kèm, nhất là khi đường dẫn đòi mật khẩu hoặc ứng dụng lạ.
Chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu cảnh báo rằng dấu hiệu đáng ngờ thường nằm ở yêu cầu bất thường, chẳng hạn thiệp cưới đòi nhập mật khẩu hoặc lời mời kiếm tiền bắt nạp tiền trước khi có thu nhập. Nội dung có thể trông thân thiện, nhưng yêu cầu cung cấp dữ liệu hay cài đặt phần mềm mới là điều cần soi kỹ.
Tin nhắn nhầm số có thể là màn mở đầu
Một tin nhắn nhầm số hoặc cuộc gọi từ người lạ đôi khi chỉ là sơ suất. Nhưng nếu người kia tiếp tục trò chuyện, tìm cách kết bạn rồi chuyển sang đề cập đầu tư sinh lời, sự tình cờ có thể chỉ là cái cớ để tạo quan hệ. Đối tượng thường đưa cuộc trò chuyện sang ứng dụng nhắn tin khác, hỏi han thường xuyên và dựng hình ảnh thành đạt để gây tin tưởng. Sau đó, họ giới thiệu một cơ hội lợi nhuận cao, hướng dẫn mở tài khoản hoặc chuyển tiền vào nền tảng do họ kiểm soát. Số dư và lợi nhuận hiển thị có thể không phản ánh giao dịch thật; khi người dùng muốn rút, đối tượng có thể thúc ép nạp thêm hoặc viện cớ để trì hoãn. Đừng để sự lịch sự với người lạ biến thành lý do chia sẻ thông tin riêng tư hay làm theo lời khuyên đầu tư.
Cảnh báo về thủ đoạn này nhấn mạnh rằng lời nhắn hoặc cuộc gọi nhầm có thể chuyển thành quá trình làm quen, rồi dẫn dắt nạn nhân đến đầu tư sinh lời. Lời hứa lợi nhuận cao, ít rủi ro hoặc cơ hội chỉ dành riêng cho bạn không phải bằng chứng đáng tin; đó là lý do để dừng lại và xác minh.
Đường link giả mạo có thể đánh lừa cả mắt nhìn
Không phải lúc nào đường link giả mạo cũng lộ rõ qua cách viết. Kẻ gian có thể lợi dụng Unicode để thay chữ Latin bằng ký tự từ hệ chữ khác có hình dáng tương tự, tạo tên miền nhìn gần như hệt trang chính thức. Một số ký tự vô hình hoặc làm thay đổi cách hiển thị cũng có thể khiến địa chỉ khó nhận ra. Những trang này thường nhái giao diện ngân hàng, mạng xã hội hoặc sàn mua sắm, rồi được gửi kèm thông báo tài khoản bị khóa, yêu cầu xác minh, nhận quà hay hoàn tiền. Nhập mật khẩu, mã OTP, mã PIN hoặc thông tin thẻ trên trang chưa được xác minh có thể khiến dữ liệu rơi vào tay kẻ gian. Biểu tượng HTTPS cũng không chứng minh website là thật. Khi nhận liên kết qua SMS, email hay mạng xã hội, đừng vội bấm hoặc đăng nhập.
Thủ đoạn dùng ký tự tương đồng khiến người truy cập khó nhận ra trang giả bằng mắt thường, dù địa chỉ kỹ thuật khác trang chính thức. Cách an toàn hơn là tự mở ứng dụng hoặc tự gõ địa chỉ quen thuộc, thay vì dùng đường dẫn trong tin nhắn để xác minh tài khoản hay nhận quà.
Dừng lại trước yêu cầu bất thường
Điểm chung của các kịch bản này là tìm cách khiến nạn nhân tự trao thông tin hoặc tự chuyển tiền. Vì thế, biện pháp hữu hiệu nhất không phải đoán xem người gửi có vẻ đáng tin hay không, mà là ngắt nhịp thúc ép và kiểm tra bằng một kênh độc lập. Không mở liên kết lạ yêu cầu đăng nhập hoặc xác thực; tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã PIN hay dữ liệu thẻ trên website chưa được xác minh. Không cài ứng dụng ngoài nguồn tin cậy theo hướng dẫn của người lạ, và không nạp tiền để đổi lấy lời hứa thu nhập. Nếu nội dung được gửi từ người quen, hãy gọi hoặc nhắn qua cách liên lạc đã biết để xác nhận. Nếu nghi ngờ đã làm theo, dừng trao đổi và liên hệ ngân hàng ngay.
- Tạm dừng khi bị giục bấm link, cài ứng dụng hoặc chuyển tiền; xác minh yêu cầu qua kênh độc lập.
- Cảnh giác với lời hứa lợi nhuận cao, ít rủi ro và những khoản nạp trước để nhận thu nhập.
- Không chia sẻ mật khẩu, mã OTP, mã PIN hoặc thông tin thẻ trên trang chưa được kiểm chứng.
- Nếu nghi ngờ bị lừa, ngừng tương tác và liên hệ ngân hàng ngay.
Lời khuyên của chuyên gia là dừng tương tác khi bị thúc ép, xác minh thông tin qua kênh độc lập và liên hệ ngân hàng khi nghi ngờ bị lừa. Đừng để sự tò mò, ngại từ chối hay tiếc khoản đã bỏ ra khiến mình tiếp tục làm theo. Kết luận rất rõ: với thiệp điện tử, lời mời đầu tư hay tin nhắn nhầm số, hãy kiểm tra trước khi bấm, cung cấp dữ liệu hoặc chuyển tiền.
