Thước đo phải là thay đổi người dân cảm nhận được
Chuyển đổi số địa phương là việc ứng dụng công nghệ, nền tảng và dữ liệu để cải thiện cách chính quyền quản lý, điều hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Giá trị của nó không nằm ở số hệ thống được dựng lên, mà ở những vấn đề được giải quyết và kết quả có thể kiểm chứng. Đó là điểm gặp nhau trong cách Bắc Ninh và Thanh Hóa đặt yêu cầu cho chương trình số hóa: công nghệ cần phục vụ mục tiêu cụ thể, thay vì trở thành mục tiêu tự thân.
Tại buổi làm việc về nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, lãnh đạo Bắc Ninh yêu cầu các đơn vị bắt đầu từ điểm nghẽn thực tiễn, rồi mới chọn giải pháp. Thành phố cũng nhấn mạnh phải đo hiệu quả đối với người dân và doanh nghiệp, tránh đầu tư dàn trải hoặc chạy theo báo cáo hình thức. Đây là cách đặt hàng đúng: không hỏi đã triển khai bao nhiêu công cụ, mà hỏi công cụ ấy tháo được vướng mắc nào.
Bắc Ninh chọn lọc nhiệm vụ để tránh đầu tư dàn trải
Báo cáo tại buổi làm việc cho thấy Bắc Ninh đã bố trí 866,254 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong năm 2026, tương đương 1,52% tổng chi ngân sách địa phương. Trong 21 nhiệm vụ thuộc danh mục “bài toán lớn”, hai nhiệm vụ đã hoàn thành; tám nhiệm vụ được đề xuất đưa ra khỏi danh mục do đã có hệ thống dùng chung, được tích hợp vào chương trình khác hoặc không còn phù hợp. Rà soát như vậy là cần thiết để nguồn lực tập trung vào nhu cầu cấp thiết, hạn chế trùng lặp và dàn trải.
Bước tiếp theo cũng hướng tới trách nhiệm và khả năng thực thi: các sở, ngành phải gửi đề xuất bài toán lớn giai đoạn 2026–2030 trước ngày 10/11/2026, để hoàn thiện danh mục và trình công bố trước ngày 15/12/2026. Kế hoạch chuyển đổi số năm 2027 phải được xem xét về tính khả thi, sản phẩm đầu ra và nguồn lực vận hành. Những mốc này chỉ có ý nghĩa nếu từng đề xuất nêu rõ vướng mắc nghiệp vụ và tiêu chí đánh giá kết quả.
Thanh Hóa nối kiến trúc số với hiệu quả quản trị
Thanh Hóa bàn bài toán ở một lớp khác: làm sao để kiến trúc, nền tảng và dữ liệu số phối hợp thành năng lực điều hành tốt hơn. Tại hội thảo, chuyên gia, doanh nghiệp và đại diện cơ quan, đơn vị trao đổi về hoàn thiện Khung kiến trúc số của tỉnh; ứng dụng trí tuệ nhân tạo, mô hình thông tin công trình BIM và bản sao số trong quản lý chính quyền số, thúc đẩy tăng trưởng; đồng thời phát triển nhân lực số và giải pháp phù hợp với cấp xã, doanh nghiệp. Trọng tâm không nên dừng ở việc có công nghệ mới, mà phải là khả năng kết nối và dùng chúng trong công việc hằng ngày.
Tỉnh đã vận hành Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh với 18 phân hệ; Cổng dữ liệu mở cung cấp 188 bộ dữ liệu thuộc 15 lĩnh vực, còn tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính tiếp nhận trực tuyến đạt 98,29%. Những con số này cho thấy quy mô triển khai, nhưng chưa tự chúng chứng minh chất lượng phục vụ hay hiệu quả quản trị. Vì thế, định hướng ưu tiên kết nối, chia sẻ dữ liệu và lựa chọn giải pháp khả thi là phép thử quan trọng cho giai đoạn tiếp theo.
Công nghệ chỉ có giá trị khi tạo tác động đo được
Hai địa phương chọn điểm xuất phát khác nhau nhưng cùng hướng đến một chuẩn đánh giá: tác động thực tế. Bắc Ninh nhấn mạnh xác định đúng điểm nghẽn, sàng lọc nhiệm vụ và kiểm tra hiệu quả đầu tư; Thanh Hóa chú trọng kết nối kiến trúc số, nền tảng và dữ liệu với quản lý, điều hành, phục vụ người dân và doanh nghiệp. Cả hai cách tiếp cận đều phản bác lối làm lấy số lượng hệ thống, văn bản hay hồ sơ trực tuyến làm đích đến.
Muốn chuyển đổi số tạo giá trị bền vững, mỗi dự án cần trả lời được ba câu hỏi: vấn đề nào được xử lý, ai được hưởng lợi và kết quả được đo bằng gì. Nếu thiếu những câu trả lời ấy, dữ liệu số có thể bị chia cắt, nền tảng thành những lớp công nghệ rời rạc, còn hiệu quả quản trị chỉ hiện diện trên báo cáo. Bài học từ Bắc Ninh và Thanh Hóa vì vậy rất rõ: hãy bắt đầu từ nhu cầu thật, kết nối giải pháp cho đúng việc và đánh giá bằng thay đổi mà người dân, doanh nghiệp thực sự nhận được.
