Nâng hạng mở cửa, danh mục rộng hơn mới tạo sức hút
FTSE Russell Việt Nam là kỳ vọng về việc ngày càng nhiều doanh nghiệp trong nước được đưa vào các bộ chỉ số quốc tế, qua đó tăng mức độ hiện diện của cổ phiếu Việt Nam trước các nhà đầu tư toàn cầu. Đây là bước tiếp theo đáng chú ý sau khi thị trường chứng khoán được nâng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp.
Tại Diễn đàn Thị trường vốn Việt Nam chiều 30-10 ở TP.HCM, bà Wanming Du, Giám đốc Chính sách Chỉ số khu vực châu Á – Thái Bình Dương của FTSE Russell, cho biết đợt đầu tiên đưa cổ phiếu Việt Nam vào chuỗi chỉ số toàn cầu đã diễn ra suôn sẻ, tạo nền tảng cho ba đợt triển khai tiếp theo. Hiện có 27 doanh nghiệp Việt Nam trong rổ chỉ số; bà Du kỳ vọng con số này tiếp tục tăng để mở rộng tỷ trọng doanh nghiệp và thị trường Việt Nam trong danh mục thị trường mới nổi.
Ý nghĩa của kỳ vọng ấy không nằm ở một danh sách dài hơn đơn thuần. Mỗi doanh nghiệp đủ điều kiện có thể giúp thị trường được các quỹ theo dõi chỉ số nhận diện rõ hơn. Tuy vậy, nâng hạng chứng khoán không tự động biến sự chú ý thành vốn đầu tư: việc mở rộng cần đi cùng khả năng tiếp cận thuận lợi và sức hấp dẫn bền vững.
Tỷ trọng chỉ số có thể kéo theo dòng vốn thụ động
Các quỹ đầu tư thụ động phân bổ vốn theo tỷ trọng thị trường trong bộ chỉ số, và tỷ trọng này có thể thay đổi hằng ngày. Vì vậy, thêm doanh nghiệp vào danh mục có thể nâng mức độ hiện diện của cổ phiếu Việt Nam, đồng thời mở rộng khả năng thu hút vốn thụ động. Đây là cơ hội có thật, nhưng không phải cam kết về lượng tiền sẽ chảy vào hay ở lại.
Theo bà Du, sau khi hoàn tất các đợt phân bổ, Việt Nam có thể duy trì nguồn vốn thụ động dài hạn, ổn định nếu giữ được tỷ trọng và số lượng doanh nghiệp trong danh mục. Điều kiện này khiến chất lượng hàng hóa niêm yết và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài trở thành yếu tố quyết định, thay vì chỉ trông chờ vào hiệu ứng của danh hiệu mới nổi.
Trong ngắn hạn, việc xử lý giới hạn sở hữu nước ngoài được xem là ưu tiên để tăng số doanh nghiệp đủ điều kiện vào rổ chỉ số. Thị trường cũng cần thêm các đợt IPO chất lượng và doanh nghiệp niêm yết đa dạng hơn về quy mô, ngành nghề. Nếu các nút thắt này chậm được tháo gỡ, cơ hội tăng tỷ trọng có thể không chuyển hóa thành độ phủ rộng.
Cơ hội phải gắn với bài toán vốn của nền kinh tế
Kỳ vọng mở rộng danh mục xuất hiện đúng lúc Việt Nam cần thêm kênh vốn dài hạn. Nhu cầu vốn đầu tư giai đoạn 2026-2030 dự kiến khoảng 38,5 triệu tỉ đồng, trong khi tín dụng ngân hàng vẫn giữ vai trò chủ đạo trong cung ứng vốn. Bởi vậy, phát triển thị trường cổ phiếu, trái phiếu và các định chế đầu tư dài hạn không chỉ là câu chuyện thu hút nhà đầu tư quốc tế, mà còn là cách chia sẻ áp lực vốn với hệ thống ngân hàng.
Quy mô thị trường cổ phiếu đạt 10,16 triệu tỉ đồng, tương đương 79,1% GDP ước tính năm 2025; thị trường trái phiếu niêm yết đạt khoảng 2,94 triệu tỉ đồng, tương đương 22,9% GDP, còn số tài khoản nhà đầu tư đã vượt 14 triệu. Những con số này cho thấy nền tảng trong nước đã lớn hơn, nhưng quy mô không thể thay thế niềm tin. Vốn chỉ có lý do ở lại khi thông tin minh bạch, doanh nghiệp quản trị tốt và quyền lợi nhà đầu tư được bảo vệ đáng tin cậy.
Sau dấu mốc nâng hạng, cơ quan quản lý đặt trọng tâm vào hoàn thiện pháp lý, tháo gỡ vướng mắc và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp huy động vốn cũng như nhà đầu tư tham gia thị trường. Đây mới là phần việc quyết định liệu thị trường vốn có thể đảm nhận vai trò lớn hơn hay không. Nâng hạng mở cánh cửa; chất lượng vận hành mới giữ được dòng vốn.
Kết luận: Đừng nhầm cơ hội với bảo đảm dòng tiền
FTSE Russell muốn có thêm doanh nghiệp Việt Nam trong rổ chỉ số là tín hiệu tích cực, nhưng giá trị lớn nhất nằm ở sức ép cải thiện cấu trúc thị trường. Danh mục rộng hơn có thể nâng tỷ trọng Việt Nam và giúp cổ phiếu trong nước xuất hiện thường xuyên hơn trong tầm ngắm của các quỹ quốc tế; dòng vốn thực tế vẫn phụ thuộc vào khả năng tiếp cận, nguồn hàng đạt chuẩn và mức độ tin cậy.
Nếu Việt Nam tận dụng được cơ hội này để phát triển kênh cổ phiếu và trái phiếu, doanh nghiệp có thể tiếp cận thêm nguồn vốn trung, dài hạn, còn nền kinh tế giảm dần sự lệ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Nếu chỉ xem nâng hạng là đích đến, tác động sẽ ngắn ngủi. Thước đo sau cùng không phải số doanh nghiệp được thêm vào chỉ số, mà là thị trường vốn có huy động và phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn hay không.
