Đau thượng vị có thể là dấu hiệu tim mạch
Nhồi máu cơ tim xảy ra khi dòng máu nuôi cơ tim bị cản trở, gây tổn thương cơ tim; bệnh không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng cơn đau ngực dữ dội và điển hình. Trường hợp một người đàn ông 56 tuổi ở Vĩnh Long cho thấy vì sao không nên vội quy mọi cơn đau vùng bụng trên cho dạ dày. Ông nhập viện vì đau thượng vị, không đau ngực hay khó thở, đồng thời có tiền sử tăng huyết áp. Điện tâm đồ và xét nghiệm men tim ban đầu chưa cho thấy bất thường rõ, nhưng bác sĩ tiếp tục theo dõi, kiểm tra lại và phát hiện điện tâm đồ thay đổi, men tim tăng; chẩn đoán xác định là nhồi máu cơ tim cấp không ST chênh lên trên nền tăng huyết áp và rối loạn lipid máu. Bệnh cảnh này nhắc rằng một kết quả ban đầu chưa bất thường không đủ để loại trừ bệnh tim.
Chụp mạch vành cho thấy nhiều nhánh bị hẹp: động mạch liên thất trước khoảng 90–95%, động mạch mũ 60–70% và động mạch vành phải 70–80%. Ê-kíp đặt hai stent phủ thuốc ở động mạch vành trái; sau can thiệp, người bệnh tiếp tục được theo dõi và điều trị. Đây là lời cảnh báo sức khỏe tim mạch thiết thực: đau thượng vị mới xuất hiện, kéo dài hoặc tăng dần, nhất là ở người có yếu tố nguy cơ, cần được đánh giá y tế thay vì tự kết luận là rối loạn tiêu hóa.
Méo miệng không khép lại câu chuyện
Một phụ nữ 59 tuổi được gia đình đưa đến khoa cấp cứu sau khi đột ngột méo miệng. Ban đầu, bác sĩ ghi nhận dấu hiệu liệt dây thần kinh VII trên nền tăng huyết áp. Nhưng trong quá trình điều trị, bà mệt mỏi, đau ngực, đau quanh rốn và vùng thượng vị, vã mồ hôi, nôn ói. Xét nghiệm cho thấy Troponin I tăng, rồi bác sĩ xác định nhồi máu cơ tim cấp không ST chênh lên. Cần phân biệt rõ diễn biến: méo miệng là biểu hiện khiến bà nhập viện; những triệu chứng tim mạch và tiêu hóa xuất hiện thêm trong thời gian điều trị, chứ không phải tất cả đều là dấu hiệu ban đầu.
Kết quả chụp mạch cho thấy động mạch liên thất trước hẹp tới 95% ở đoạn II và 50% ở đoạn III; động mạch mũ hẹp 60–70%, còn động mạch vành phải hẹp 30–40%. Bác sĩ nong và đặt stent ở nhánh liên thất trước để khôi phục dòng máu; sau một tuần điều trị, sức khỏe bà ổn định và được xuất viện. Những con số ấy cho thấy nhồi máu cơ tim không ST chênh lên vẫn có thể đi cùng tổn thương mạch vành đáng kể. Không có biểu hiện điện tâm đồ ST chênh lên điển hình không đồng nghĩa với bệnh nhẹ.
Nhận diện sớm, đừng tự chẩn đoán
Các dấu hiệu nhồi máu cơ tim có thể gồm đau hoặc khó chịu vùng ngực, khó thở, đau thượng vị, mệt bất thường, vã mồ hôi, buồn nôn, nôn hoặc choáng. Không phải ai cũng có đủ triệu chứng, và đau ngực vắng mặt không loại trừ bệnh tim không đau ngực. Hai trường hợp trên cũng cho thấy triệu chứng có thể bị hiểu nhầm: một người nhập viện vì đau vùng bụng trên, người kia vì méo miệng rồi mới xuất hiện các biểu hiện khác. Vì vậy, điều quan trọng không phải tự đoán nguyên nhân, mà là chú ý khi triệu chứng mới, dai dẳng hoặc tiến triển bất thường, nhất là ở người có tăng huyết áp hay rối loạn lipid máu.
Phát hiện sớm bệnh tim đòi hỏi đánh giá lâm sàng và theo dõi phù hợp; đôi khi cần lặp lại điện tâm đồ, xét nghiệm men tim hoặc thực hiện thăm dò khác khi diễn biến vẫn đáng ngờ. Người có đau ngực hay khó chịu vùng thượng vị bất thường kèm vã mồ hôi, buồn nôn, nôn, khó thở hoặc choáng nên đến cơ sở cấp cứu, không tự cho rằng đó chỉ là bệnh tiêu hóa. Trường hợp người đàn ông 56 tuổi cho thấy bác sĩ đã tiếp tục kiểm tra dù kết quả ban đầu chưa rõ. Kết luận cần nhớ rất đơn giản: đừng chờ cơn đau ngực điển hình mới hành động.
