Ống kính zoom sáng: cuộc đua khẩu độ và tính cơ động
Ống kính zoom sáng là những ống kính có dải tiêu cự linh hoạt nhưng vẫn giữ được khẩu độ lớn, giúp thu nhiều ánh sáng hơn, tăng khả năng chụp trong điều kiện thiếu sáng, kiểm soát độ sâu trường ảnh và nâng chất lượng hình ảnh, đồng thời phải duy trì kích thước, trọng lượng phù hợp cho việc sử dụng chuyên nghiệp hàng ngày. Trong vài năm gần đây, Canon và Sigma đang đẩy cuộc chơi này lên một cấp độ mới: thay vì chấp nhận zoom chậm, nặng nề, họ tìm cách kết hợp khẩu độ f/2, f/2.8 với thiết kế gọn nhẹ. Điều đáng nói là các bước tiến không còn nằm ở những nâng cấp nhỏ, mà ở tư duy quang học hoàn toàn khác, thể hiện rõ trong các bằng sáng chế và sản phẩm mới. Đây là tín hiệu cho thấy thời kỳ zoom "trung bình" đang dần lỗi thời đối với người dùng nghiêm túc.
Canon RF: ống kính tele f/2 chưa từng có và công nghệ lấy nét đa nhóm
Bằng sáng chế JP 2026-168807 của Canon, nộp ngày 4/4/2025 và công bố tại Nhật vào 16/10, đã hé lộ một thiết kế 70-200mm f/2 dành cho cảm biến full frame – cấu hình mà Canon chưa từng bán ở bất kỳ ngàm nào. Trong đó, ví dụ số 9 giữ khẩu độ f/2.06 từ 71,65mm đến 194mm, sử dụng tới 23 thấu kính, sáu bề mặt phi cầu và tám nhóm quang học. Đây là ống kính tele zoom sáng ở mức gần như "điên rồ" nếu so với RF 70-200mm f/2.8L IS USM vốn đã được xem là chuyên nghiệp và khá lớn. Theo bằng sáng chế, mọi thiết kế đều zoom bằng cách di chuyển một nhóm thấu kính âm gần phía trước và lấy nét bằng ít nhất ba nhóm riêng biệt. Nói thẳng: Canon đang dùng công nghệ lấy nét đa nhóm để phá vỡ giới hạn cũ giữa khẩu độ f/2 và tính cơ động trên ngàm Canon RF mount.
Ba nhóm lấy nét trở lên: chìa khóa cho zoom sáng nhưng gọn
Vấn đề lớn nhất của ống kính zoom sáng không phải là kiến thức quang học, mà là làm sao để nó đủ nhỏ để mang theo mỗi ngày. Khi thu hẹp kích thước, các nhóm thấu kính phải đặt gần nhau hơn, và điều này thường không còn chỗ cho các nhóm lấy nét tự động. Bằng sáng chế mới của Canon mô tả một thiết kế zoom nhỏ gọn, hiệu năng cao, sử dụng "ba hoặc nhiều hơn" nhóm lấy nét thay vì hai nhóm như các ống RF hiện tại. Một trong các bản vẽ nhắc tới ống 70-200mm f/2 bên cạnh các zoom sáng khác như 50-85mm f/1.4. Theo nguồn này, "sử dụng ba hoặc nhiều hơn đơn vị lấy nét có thể giúp rút ngắn khoảng cách, cho phép tạo ra ống kính zoom sáng mà không phải tăng kích thước quá nhiều". Việc Canon từng áp dụng hai motor lấy nét trên các ống Dual Nano USM và kết hợp VCM với Nano USM cho thấy hãng đã chuẩn bị nền tảng cơ khí cho bước nhảy này.
Sigma 20-60mm f/2.8-4: tấn công trực diện vào ống kit chậm
Trong khi Canon thử nghiệm những ống kính tele zoom sáng cực đoan, Sigma chọn một chiến lược thực dụng hơn: thay thế ống kit trung bình bằng một zoom sáng hơn, rộng hơn. Ống Sigma 20-60mm f/2.8-4 DG Contemporary nhắm thẳng vào điểm yếu của đa số máy full frame – ống kit chậm, dễ bị người dùng bỏ qua sau vài tháng. Thông thường, zoom kit chạy 24-70mm hoặc 24-60mm, mở tối đa f/3.5 hoặc thậm chí f/4.5. Sigma bắt đầu ở 20mm với khẩu độ f/2.8 và vẫn giữ được f/4 ở đầu 60mm. Theo đánh giá, "ống kính trên máy của bạn từ ngày đầu tiên quyết định bạn thích chiếc máy vừa bỏ nhiều tiền mua đến mức nào". Với trọng lượng 372g, ngàm filter 67mm, chống bụi ẩm và AF gần như tức thời, đây là một Sigma zoom lens cho thấy cách ống kính zoom sáng có thể trở thành tiêu chuẩn mới, chứ không chỉ là lựa chọn cao cấp.
Tại sao nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp cần zoom sáng, nhỏ và linh hoạt hơn
Động lực phía sau các bằng sáng chế của Canon và sản phẩm mới của Sigma rất rõ: nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp muốn ống kính zoom sáng, nhẹ và linh hoạt hơn, không phải thêm một "khẩu độ đẹp nhưng gạch nặng" trong túi. Canon RF 28-70mm f/2L đã chứng minh nhu cầu mạnh mẽ với khẩu độ f/2 trên zoom tiêu chuẩn, dù nó nặng hơn cả RF 70-200mm f/2.8L. Không ngạc nhiên khi khả năng xuất hiện một 70-200mm f/2 đang tạo ra nhiều hào hứng. Ở phía rộng, xu hướng zoom bắt đầu từ 20mm đang hình thành một "dòng" riêng, vì người dùng ngày càng chụp cả ảnh tĩnh lẫn video trên cùng một thân máy. Khi chống rung điện tử và crop 4K ăn bớt góc nhìn, 20mm hữu dụng hơn 24mm rất nhiều cho du lịch, nội thất và các tình huống vừa quay vừa tự quay. Kết luận hợp lý là: thế hệ ống kính zoom sáng tiếp theo sẽ phải đồng thời phục vụ tele chuyên nghiệp và nhu cầu video đời thường.
