Rễ cây không rõ nguồn không phải phương thuốc an toàn
Ngộ độc rễ cây là nguy cơ sức khỏe có thể xảy ra khi dùng dược liệu không rõ thành phần, liều lượng hoặc nguồn gốc, đặc biệt nếu chức năng thận đã suy giảm. Trường hợp một người đàn ông 64 tuổi phải lọc máu cấp cứu là lời cảnh báo rõ ràng: tự điều trị theo kinh nghiệm truyền miệng có thể khiến bệnh nặng thêm trước khi người bệnh kịp tìm đến bác sĩ. Ông S.D., quốc tịch Campuchia, bắt đầu mệt mỏi, chán ăn và phù hai chân khoảng hai tháng trước khi nhập viện. Thay vì đi khám, ông tự mua thuốc và nấu nhiều loại rễ cây không rõ nguồn để uống liên tục khoảng một tháng. Đây không phải bằng chứng đủ để kết luận rễ cây là nguyên nhân duy nhất gây tổn thương thận, nhưng việc tự dùng thuốc nam không kiểm soát rõ ràng không phải cách xử trí an toàn.
Triệu chứng kéo dài rồi chuyển nặng
Trong thời gian tự điều trị, tình trạng phù của ông S.D. ngày càng nặng, lan khắp cơ thể; ông tiểu ít, nước tiểu sậm màu và thường khó thở về đêm đến mức phải ngồi ngủ. Sau khi chữa trị tại nhà không cải thiện, gia đình mới đưa ông đến bệnh viện. Xét nghiệm ghi nhận creatinin máu tăng lên 776 µmol/L, cùng tình trạng tràn dịch đa màng và thay đổi nhu mô thận hai bên, gợi ý bệnh thận mạn. Bác sĩ chẩn đoán tổn thương thận cấp trên nền bệnh thận mạn, vô niệu; người bệnh còn mắc tiểu đường loại 2, tăng huyết áp và suy tim. Ông cần lọc máu cấp cứu. Sau bốn lần lọc máu, sức khỏe cải thiện rõ rệt, tình trạng tràn dịch giảm và ông được xuất viện để tiếp tục theo dõi ngoại trú. Chờ đến khi khó thở, phù nặng mới đi khám là một sự trì hoãn nguy hiểm.
Tự dùng nhiều loại dược liệu có thể làm hại thận
Một số dược liệu có thể chứa hoạt chất gây độc cho thận; dùng kéo dài, không kiểm soát liều hoặc phối hợp nhiều loại thuốc có thể làm tổn thương nghiêm trọng hơn. Rủi ro càng đáng lưu ý ở người đã mắc bệnh thận, tiểu đường hoặc tăng huyết áp. Trong trường hợp này, bác sĩ cho biết tiểu đường và tăng huyết áp là hai yếu tố nguy cơ hàng đầu của bệnh thận mạn. Vì vậy, chữ “tự nhiên” không thể thay thế cho thông tin về thành phần, liều dùng và đánh giá chuyên môn. Người dân không nên tự ý dùng thuốc, lá cây, rễ cây không rõ nguồn gốc hoặc bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng để chữa bệnh. Nếu đang dùng dược liệu hay thuốc tự mua, hãy trao đổi với nhân viên y tế, nhất là khi có bệnh nền hoặc nghi ngờ chức năng thận suy giảm.
Đừng chờ đến khi phải lọc máu cấp cứu
Bệnh thận mạn có thể tiến triển âm thầm, nên mệt mỏi kéo dài không nên bị xem nhẹ, nhất là khi đi kèm phù chân, tiểu ít, nước tiểu bất thường hoặc khó thở. Những dấu hiệu này cần được đánh giá y tế sớm, không phải là lý do để thử thêm một bài thuốc không rõ thành phần. Ca bệnh của ông S.D. cho thấy sự chậm trễ đã kéo dài từ lúc xuất hiện triệu chứng đến khi gia đình đưa ông đi viện, trong khi tình trạng cuối cùng cần lọc máu cấp cứu. Không thể khẳng định việc uống rễ cây là nguyên nhân duy nhất, bởi người bệnh có nhiều bệnh nền và dấu hiệu bệnh thận mạn; nhưng tự điều trị chắc chắn không giúp giải quyết nguyên nhân. Kết luận nên nhớ rất đơn giản: đừng tự uống rễ cây không rõ nguồn gốc, và hãy đi khám khi triệu chứng kéo dài hoặc trở nặng.






