Một status 11 năm trước và khoảnh khắc bùng nổ trên Threads
Câu chuyện tranh cãi quanh phát ngôn cũ của Quách Văn Thơm về Sơn Tùng M-TP là một ví dụ điển hình cho cách dư luận mạng xã hội có thể biến một status 11 năm trước thành tâm bão mới, nơi ký ức V-Pop, sức nóng fandom và văn hóa “đào lại” va chạm trực diện với nhau. Loạt bài đăng cũ từ năm 2015 của Quách Văn Thơm, khi đó là thành viên Da LAB, với nhận định gay gắt rằng Sơn Tùng M-TP “bắt chước G-Dragon”, bất ngờ bị đào lại trên mạng xã hội. Đêm 24/8, Threads chứng kiến sự bùng nổ của từ khóa “Thơm” và “Sơn Tùng” khi một bài viết trên fanpage JGKiD từ tháng 12/2015 bị khơi lại, kéo theo làn sóng tranh cãi dây chuyền trên nhiều nền tảng. Đây không còn là một tranh luận âm nhạc đơn thuần, mà là màn soi chiếu cách cộng đồng mạng xử lý ký ức tập thể và những phát ngôn từng tưởng đã bị lãng quên.
Từ tranh cãi phong cách G-Dragon đến cuộc chiến fandom
Bối cảnh của Quách Văn Thơm phát ngôn không thể tách khỏi giai đoạn 2014–2017, khi Sơn Tùng M-TP liên tục vướng tranh cãi về sự tương đồng trong thời trang và phong cách trình diễn với G-Dragon. Trong bài đăng, Thơm dùng nhiều từ châm biếm để nhận xét giọng ca “Lạc Trôi”, tập trung vào nghi vấn nhái phong cách trưởng nhóm BIGBANG. Phát ngôn nhanh chóng được lan truyền trên Threads, kéo theo nhiều luồng ý kiến trái chiều và đưa từ khóa “Thơm”, “Sơn Tùng” lọt xu hướng. Không khó hiểu khi cộng đồng SKY phản ứng mạnh, coi đó là lời xúc phạm thần tượng và tiếp tục đào lại các bài viết khác, cũng như những ồn ào cũ của Da LAB để phản pháo. Ở chiều ngược lại, một bộ phận khán giả cho rằng bới móc một phát ngôn cách đây 11 năm là vô lý, và cần đặt nó trong bối cảnh V-Pop 2015 thay vì phán xét bằng lăng kính hiện tại.
Da LAB, hiện tượng “ông chú quyến rũ” và cái giá của độ nhận diện
Điểm khiến vụ việc bùng lên không chỉ là nội dung phát ngôn, mà là thời điểm nó bị khơi lại: khi Quách Văn Thơm đang thu hút sự chú ý lớn từ chương trình Anh Trai Vượt Ngàn Chông Gai. Từ một gương mặt quen thuộc của giới underground Hà Nội, thành viên Da LAB – nhóm được thành lập từ năm 2007 với Thơm là một trong ba mảnh ghép đầu tiên cùng Cào và Thỏ – bất ngờ trở thành “hiện tượng ở tuổi gần 40” và được gọi là “idol thế hệ mới”, “ông chú quyến rũ” nhờ phong thái điềm đạm, hài hước. Nhưng độ nhận diện tăng lên cũng đồng nghĩa mọi câu chữ, hình ảnh từng chỉ nằm trong phạm vi một cộng đồng nhỏ nay bị chiếu đèn trước công chúng rộng lớn. Như nguồn tin nhận định, những vấn đề từng nằm trong cộng đồng nhỏ nay có khả năng trở thành chủ đề tranh luận rộng rãi, điển hình là dòng trạng thái 11 năm trước hiện gây tranh luận. Nói cách khác, cái giá của nổi tiếng là việc quá khứ không còn thuộc về riêng người nghệ sĩ.
Quách Văn Thơm chuẩn bị tâm lý, dư luận chuẩn bị điều gì?
Điều thú vị là trước khi phát ngôn cũ bị đào lại, Quách Văn Thơm từng chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn rằng anh đã lường trước “bão” dư luận khi quyết định bước ra khỏi vùng an toàn underground. Anh nói mình luôn chuẩn bị và dự liệu, nhưng vẫn hiểu có những thứ nằm ngoài tầm kiểm soát, nên chỉ cố gắng để mọi việc diễn ra trong phạm vi có thể xử lý. Anh cũng thẳng thắn: “Chỉ hy vọng khán giả lúc đó sẽ nhẹ tay và bao dung hơn với mình”. Ở tuổi 37, trở thành hiện tượng ở tuổi gần 40, Quách Văn Thơm được mô tả là luôn sẵn sàng cho mọi chuyện, kể cả mặt trái của sự nổi tiếng. Câu hỏi còn lại: khi nghệ sĩ đã chuẩn bị tâm thế đối diện với sai sót và tranh cãi, liệu dư luận mạng xã hội có sẵn sàng nhìn nhận con người như một quá trình, thay vì đóng khung họ trong một status từ 11 năm trước?
Văn hóa “đào lại” và ranh giới giữa trách nhiệm, hiếu chiến
Tranh cãi quanh Quách Văn Thơm phát ngôn về Sơn Tùng M-TP không chỉ là chuyện giữa hai cá nhân, mà là tấm gương phản chiếu văn hóa “đào lại” đang thống trị dư luận mạng xã hội. Phát ngôn cũ bị đào lại, lan truyền trên Threads, khiến mạng xã hội xuất hiện dày đặc bài đăng liên quan trong một đêm, tạo thành hiện tượng viral với hai luồng ý kiến đối lập gay gắt. Mặt tích cực, cộng đồng cho thấy họ quan tâm tới thái độ, lời nói của nghệ sĩ, yêu cầu trách nhiệm và nhất quán. Nhưng mặt khác, việc dùng lăng kính hiện tại để phán xét mọi phát ngôn quá khứ, bỏ qua bối cảnh, dễ biến công lý mạng thành săn phù thủy. Sơn Tùng hiện chưa lên tiếng, trong khi một số bài đăng gây tranh cãi trên fanpage Thơm đã không còn hiển thị. Điều cần thay đổi có lẽ không phải là quyền “đào lại”, mà là cách chúng ta sử dụng nó: để hiểu rõ hơn hành trình trưởng thành hay chỉ để thỏa cơn phẫn nộ ngắn hạn.
