Khi “tăng cơ bằng dinh dưỡng” biến thành cuộc đánh cược với sức khỏe
“Tăng cơ bằng dinh dưỡng” là việc dùng thực phẩm giàu protein và kiểm soát năng lượng để xây dựng cơ bắp, nhưng khi bị cực đoan hóa – như uống hàng lít sữa đậu nành, ăn hàng chục quả trứng trong thời gian dài – nó không còn là chiến lược sức khỏe mà trở thành cuộc đánh cược nguy hiểm với gan, thận, hệ tiêu hóa và cân nặng. Đây là mặt tối của nạp protein quá mức mà người trẻ mê tập gym thường đánh giá thấp. Tin rằng sữa đậu nành tăng cơ tốt, một huấn luyện viên 30 tuổi ở Đài Loan đã nâng lượng uống lên tới 2,5 lít mỗi ngày để giữ dáng và siết mỡ. Sau chỉ một tháng, anh tăng 3kg, bụng bắt đầu tích mỡ, thường xuyên đầy hơi, mệt mỏi và tập luyện sa sút rõ rệt. Muốn đẹp, anh đã chọn con đường ngắn nhất – nhưng cũng nguy hiểm nhất.
Case anh Trần: 2,5 lít sữa đậu nành mỗi ngày và cú sốc gan thận
Anh Trần, 30 tuổi, sống tại Đài Loan, đặt mục tiêu giữ cơ thể trong trạng thái tốt nhất. Sau các buổi tập nặng, anh chọn sữa đậu nành không đường để bổ sung protein, kiểm soát đường và dần tăng lên 2,5 lít mỗi ngày, thậm chí gần như bỏ hẳn nước lọc. Anh tin rằng “càng uống nhiều, càng giữ được cơ mà không tăng mỡ”. Thực tế, sữa đậu nành vẫn chứa protein, chất béo, carbohydrate và năng lượng, nên việc dùng như nước uống chính khiến tổng calo nạp vào vượt xa nhu cầu, đặc biệt nguy hiểm với người đang giảm cân hoặc siết mỡ. Sau một tháng, ngoài việc tăng cân, anh được chẩn đoán gan nhiễm mỡ, men gan tăng và các chỉ số chức năng thận bất thường – một ví dụ rõ ràng cho thấy biến chứng sức khỏe dinh dưỡng xảy ra nhanh đến mức nhiều người không kịp trở tay.
Protein cực đoan: từ sữa đậu nành đến 20 quả trứng của idol K-pop
Điểm chung giữa huấn luyện viên mê sữa đậu nành tăng cơ và những người nổi tiếng ăn cực nhiều protein là tư duy “cứ thêm đạm là tốt”. Minho, thành viên SHINee, chia sẻ rằng sau khi xét nghiệm thành phần cơ thể, bác sĩ nói anh không nhận đủ protein nên gần đây anh ăn rất nhiều trứng và “hơn 20 quả mỗi hai ngày”. Trong một lần quay chương trình, Minho có thể ăn liền 12 quả trứng luộc mà vẫn còn đói, sau đó tiếp tục ăn mì ramen, kim chi và hoa quả. Cả trứng lẫn sữa đậu nành đều không phải thực phẩm “xấu”, vấn đề nằm ở việc biến chúng thành nguồn đạm gần như duy nhất và dùng với lượng cực lớn. Nạp protein quá mức mà bỏ qua tổng năng lượng, chất xơ, vi chất là cái bẫy thường gặp của người mê tăng cơ bắp, rất dễ dẫn đến tăng mỡ, rối loạn tiêu hóa và gánh nặng cho gan thận.
Vì sao những cách tăng cơ cực đoan lại phản tác dụng?
Trường hợp anh Trần cho thấy vấn đề không nằm ở bản thân sữa đậu nành, mà ở lượng tiêu thụ quá lớn và cách sử dụng sai: uống như nước lọc, không tính vào tổng năng lượng ngày. Một cốc sữa đậu nành không đường đã cung cấp khoảng 92,7 calo cùng 8,6g protein và 5,1g chất béo; nhân lên hàng chục lần mỗi ngày, phần năng lượng dư thừa sẽ nhanh chóng chuyển thành mỡ, trong đó có mỡ nội tạng và mỡ gan. Người tập gym lại càng dễ ảo tưởng vì vẫn tập cường độ cao nên tưởng mình “đốt hết”. Thêm vào đó, cơ thể có giới hạn xử lý với chất đạm và chất béo; gan, thận phải làm việc nhiều hơn, hệ tiêu hóa dễ đầy hơi, đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón nếu lạm dụng sản phẩm từ đậu nành. Đây là cái giá sức khỏe mà những phương pháp tăng cơ bắp nguy hiểm luôn giấu kỹ đằng sau vẻ ngoài săn chắc.
Muốn cơ đẹp nhưng không tự làm hại mình: vài nguyên tắc thẳng thắn
Bài học từ anh Trần và Minho không phải là “cấm uống sữa đậu nành” hay “cấm ăn trứng”, mà là dừng việc thần thánh hóa bất cứ một nguồn protein nào. Người tập gym cần nhìn vào bức tranh tổng thể: tổng lượng protein, tổng năng lượng, cách phân bố trong ngày và sự đa dạng thực phẩm, thay vì bám lấy một món “thần dược tăng cơ”. Sữa đậu nành là thực phẩm, không phải nước lọc, và không nên dùng để thay thế hoàn toàn nước uống hàng ngày. Với người dị ứng đậu nành hoặc hệ tiêu hóa nhạy cảm, các triệu chứng như phát ban, ngứa, khó thở, đầy hơi, đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón là lời cảnh báo phải giảm hoặc dừng sử dụng, đồng thời trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Cuối cùng, cơ đẹp không đáng giá bằng gan khỏe, thận ổn và một hệ tiêu hóa hoạt động bình thường – và đó phải là thước đo mới cho mọi kế hoạch tăng cơ.
