Hàng giả thời trang: không chỉ là vài chiếc Louis Vuitton giả, mà là cả một hệ sinh thái ngầm
Hàng giả thời trang là các sản phẩm quần áo, giày dép, túi xách, phụ kiện được sản xuất, gắn logo và nhãn hiệu giống hoặc tương tự các thương hiệu nổi tiếng nhằm đánh lừa người mua, thu lợi bất chính, đồng thời xâm phạm bản quyền, quyền sở hữu công nghiệp của chủ nhãn hiệu được bảo hộ. Cuộc chiến chống hàng giả thời trang tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn căng thẳng, khi các đường dây Louis Vuitton giả, Gucci nhái không còn hoạt động manh mún, mà hình thành chuỗi cung ứng từ xưởng gia công đến hệ thống cửa hàng và mạng xã hội. Vấn đề không nằm ở vài chiếc túi xách giá rẻ, mà ở chỗ một nền kinh tế ngầm đang mở rộng, thách thức pháp luật và đẩy rủi ro về phía người tiêu dùng lẫn các thương hiệu chính hãng. Vì vậy, cách các cơ quan chức năng phát hiện hàng giả và xử lý những cửa hàng nhái trở thành thước đo hiệu quả bảo vệ môi trường kinh doanh công bằng.
Từ Hà Nội đến Phú Thọ, Cần Thơ: bức tranh quy mô và sự tinh vi của mạng lưới hàng giả
Các vụ việc bị phát hiện thời gian gần đây cho thấy hàng giả thời trang đã vượt xa khuôn khổ của vài ki ốt chợ nhỏ. Tại Hà Nội, công an kiểm tra một hộ kinh doanh ở phường Kim Liên, thu giữ 19 sản phẩm mang nhãn hiệu Louis Vuitton và 5 sản phẩm mang nhãn hiệu Gucci với giá niêm yết từ 2–10 triệu đồng mỗi sản phẩm, doanh thu bất chính ước khoảng 4,2 tỷ đồng. Trong khi đó ở Phú Thọ, ba cửa hàng thuộc cùng một hộ kinh doanh bày bán công khai 469 sản phẩm quần, áo, giày, dép, ví, tất, mũ in logo Dior, Nike, Gucci, Hermes, Louis Vuitton nhưng không có chứng từ nguồn gốc; toàn bộ được giám định là hàng giả mạo. Tại Cần Thơ, một cửa hàng bị khám xét với 2.949 đơn vị quần áo, giày dép, mũ, thắt lưng, ba lô, túi xách, ví mang dấu hiệu giả mạo Burberry, Louis Vuitton, Gucci, Dior, Hermes, tổng trị giá hơn 1,9 tỷ đồng. Những con số này cho thấy, nếu không có chiến dịch kiểm tra cao điểm và cách tiếp cận mạnh tay, mạng lưới Gucci nhái, Louis Vuitton giả có thể dễ dàng vận hành như một chuỗi siêu thị thời trang ngầm.
Lần theo dấu vết: cơ quan chức năng phát hiện hàng giả bằng cách nào?
Điểm đáng chú ý trong các vụ việc gần đây là lực lượng chức năng không dừng lại ở việc thu giữ hàng hóa tại cửa hàng, mà chủ động lần ngược chuỗi cung ứng. Vụ việc ở Hà Nội cho thấy hai chủ hộ kinh doanh trẻ thuê địa điểm, liên kết với nhiều cơ sở sản xuất đồ da trong nước để đặt gia công sản phẩm gắn nhãn hiệu thời trang nổi tiếng, sau đó quảng cáo và bán qua Facebook. Từ những tang vật thu được, công an tiếp tục xác minh nguồn hàng và phát hiện một xưởng gia công tại phường Thanh Liệt, nơi tập trung máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất hàng hóa có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Một câu trích dẫn đáng lưu ý từ kết quả điều tra là: "Cơ sở kinh doanh đã liên kết với các cơ sở sản xuất đồ da để đặt gia công sản phẩm, sau đó đưa hàng về quảng cáo và tiêu thụ thông qua mạng xã hội". Ở Cần Thơ, hàng ngàn sản phẩm được thừa nhận là mua trôi nổi ngoài thị trường, rồi được đẩy mạnh bán qua Zalo, TikTok, Facebook, Shopee. Rõ ràng, phát hiện hàng giả giờ không chỉ là kiểm tra quầy kệ, mà là truy vết cả đường đi của nguyên liệu, máy móc và hoạt động quảng cáo trực tuyến.
Xâm phạm bản quyền không còn là vi phạm "nhẹ": chế tài hình sự và lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú
Một trong những chuyển biến quan trọng trong cuộc chiến chống hàng giả thời trang là việc các cơ quan điều tra không còn coi xâm phạm bản quyền nhãn hiệu chỉ là lỗi hành chính. Tại Phú Thọ, chủ hộ kinh doanh hệ thống Kai Store và Hero Store bị khởi tố về tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp sau khi 469 sản phẩm thời trang bị kết luận là hàng giả mạo. Theo quy định điều 226 Bộ luật Hình sự, người cố ý xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý đang được bảo hộ có thể bị phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 3 năm, tùy giá trị hàng hóa vi phạm và thiệt hại gây ra với chủ sở hữu. Ở Cần Thơ, chủ cửa hàng Thanh Hiển Luxury bị khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bị áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú. Tại Hà Nội, vụ việc tiếp tục được điều tra, làm rõ nguyên liệu, quy trình gia công, sản lượng và nguồn tiêu thụ trước khi đi đến kết luận cuối cùng. Những biện pháp này gửi một thông điệp trực diện: tham gia đường dây Gucci nhái, Louis Vuitton giả không còn là "làm ăn cho vui", mà là đặt mình vào nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Kết luận: Muốn khoanh vùng hàng giả thời trang phải đánh vào chuỗi cung ứng, chứ không chỉ xử vài shop mặt tiền
Nhìn vào loạt vụ việc trải dài từ Hà Nội, Phú Thọ đến Cần Thơ, có thể thấy hàng giả thời trang đang vận hành như một hệ sinh thái: xưởng gia công, nguồn nguyên liệu, đội ngũ bán hàng online và hệ thống cửa hàng mặt phố cùng chung tay biến Gucci nhái, Louis Vuitton giả thành món hàng "sang chảnh" giá rẻ. Việc các cơ quan chức năng mở rộng điều tra, giám định nhãn hiệu, truy nguồn nguyên liệu và áp dụng chế tài hình sự là bước đi đúng hướng, nhưng chưa đủ nếu xã hội vẫn coi xâm phạm bản quyền là hành vi "chấp nhận được" để tiết kiệm chi phí. Muốn cuộc chiến này hiệu quả, ngoài việc phát hiện hàng giả và xử lý những cửa hàng nhái, cần nhất là đánh trúng lợi ích kinh tế của chuỗi cung ứng, đồng thời nâng cảnh giác người mua: lựa chọn đơn vị bán có nguồn gốc rõ ràng, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, và ý thức rằng mỗi lần ủng hộ hàng giả là một lần góp phần nuôi dưỡng thị trường phi pháp.
