Tin nhắn giả mạo biến Zalo thành cửa ngõ phát tán mã độc
Lừa đảo VssID qua Zalo là thủ đoạn kẻ gian giả danh cán bộ bảo hiểm xã hội hoặc công an để dụ người dùng mở liên kết, quét mã QR hay cài tệp APK giả, từ đó phát tán mã độc và nhắm tới tài khoản ngân hàng. Cục An ninh mạng thuộc Bộ Công an đã cảnh báo về hình thức mạo danh ứng dụng VssID này.
Kịch bản thường bắt đầu bằng lời đề nghị cập nhật thẻ bảo hiểm y tế hoặc thông báo có khoản tiền hoàn trả. Sau khi kết bạn với nạn nhân trên Zalo, kẻ gian gửi đường dẫn hoặc mã QR dẫn tới tệp cài đặt giả mạo VssID có đuôi “.apk”. Điểm nguy hiểm không nằm ở vẻ ngoài của tin nhắn mà ở những quyền mà ứng dụng giả yêu cầu: nếu người dùng cài đặt và cấp quyền trợ năng, mã độc có thể cho phép đối tượng điều khiển điện thoại, đánh cắp mã OTP và chiếm đoạt tiền trong tài khoản ngân hàng. Vì vậy, yêu cầu cài ứng dụng qua tin nhắn cần được xem là dấu hiệu cảnh báo, kể cả khi người gửi dùng tên hoặc hình ảnh của cơ quan có thẩm quyền.
Cùng một chiêu trò, nhiều kênh và nhiều cái cớ
Zalo không phải kênh duy nhất. Kẻ gian còn gửi email, SMS, tin nhắn Zalo hoặc Messenger giả danh cơ quan thuế, thường nêu lý do nợ thuế, hoàn thuế hay xử phạt vi phạm hành chính. Nội dung đánh vào tâm lý sợ bị phạt hoặc mong nhận lại tiền, khiến người nhận dễ làm theo ngay thay vì kiểm tra thông tin.
Một dấu hiệu cần chú ý là website được thiết kế với tên miền gần giống cổng chính thức. Người truy cập có thể bị dẫn tới trang yêu cầu cung cấp dữ liệu hoặc cài ứng dụng, phần mềm giả mạo; hậu quả có thể là lộ thông tin cá nhân và dữ liệu tài khoản ngân hàng. Những trang này có thể trông thuyết phục, nhưng giao diện quen thuộc không chứng minh được website là thật. Đừng dùng liên kết trong tin nhắn để đăng nhập hay làm thủ tục: hãy kiểm tra địa chỉ trang độc lập và xác minh thông báo qua kênh chính thức. Tin nhắn tạo sức ép để hành động khẩn cấp là lý do để dừng lại, không phải để bấm nhanh hơn.
Cách kiểm tra trước khi bấm hoặc cài đặt
Cách phòng tránh hiệu quả nhất là không để người gửi tin nhắn quyết định nơi bạn tải ứng dụng. Chỉ cài ứng dụng từ CH Play hoặc App Store chính thức; không mở liên kết lạ, quét mã QR không rõ nguồn gốc hay cài tệp APK gửi qua tin nhắn. Với thủ tục thuế trực tuyến, cơ quan công an khuyến cáo truy cập đúng cổng dịch vụ công tại https://dichvucong.gdt.gov.vn và kiểm tra kỹ tên miền trước khi đăng nhập hoặc giao dịch.
- Xem kỹ địa chỉ người gửi và tên miền; không dựa vào tên hiển thị, logo hay lời tự xưng.
- Không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã số thuế hay thông tin ngân hàng khi chưa xác minh yêu cầu qua kênh chính thức.
- Không cài ứng dụng từ liên kết trong tin nhắn, kể cả khi lời nhắn nói cần cập nhật hồ sơ hoặc nhận tiền hoàn trả.
- Nếu nhận thông báo nợ thuế, hoàn thuế hay xử phạt, tự tìm kênh liên hệ chính thức để kiểm chứng thay vì trả lời tin nhắn.
Cảnh giác cũng cần áp dụng với lời mời làm nhiệm vụ trực tuyến. Cơ quan chức năng lưu ý thủ đoạn dụ xem phim ngắn nhận hoa hồng có thể bắt đầu bằng khoản thưởng nhỏ rồi chuyển sang yêu cầu nạp tiền ngày càng nhiều; không chuyển tiền đặt cọc hoặc nạp tiền để nhận nhiệm vụ.
Nếu đã cài ứng dụng đáng ngờ, xử lý ngay
Nếu nghi điện thoại đã cài mã độc, đừng tiếp tục đăng nhập ngân hàng hay nhập mã xác thực trên thiết bị đó. Cục An ninh mạng khuyến nghị ngắt kết nối mạng trên điện thoại, dùng một thiết bị khác để liên hệ ngân hàng và yêu cầu khóa tài khoản, đồng thời trình báo cơ quan công an để được hỗ trợ. Nếu đã nhập thông tin vào website đáng ngờ, cũng nên báo cơ quan công an và liên hệ ngân hàng sớm để được hướng dẫn xử lý.
Các thủ đoạn này nhắm vào người dân và doanh nghiệp, lợi dụng những việc quen thuộc như cập nhật bảo hiểm hoặc xử lý nghĩa vụ thuế. Đừng đánh giá độ tin cậy bằng giọng điệu chuyên nghiệp hay biểu tượng trong tin nhắn: hãy xác minh người gửi, kiểm tra tên miền và chỉ cài ứng dụng từ kho chính thức. Một lần dừng lại kiểm tra có thể ngăn tin nhắn giả mạo biến thành quyền kiểm soát điện thoại và nguy cơ mất tài sản.
