Mỹ phẩm giả nguy hiểm: Từ chuyện làm đẹp đến câu chuyện sinh mạng
Mỹ phẩm giả nguy hiểm và skincare không rõ nguồn gốc là các sản phẩm làm đẹp bị làm nhái, tự pha chế hoặc buôn bán không qua kiểm soát, thường được quảng cáo rầm rộ trên mạng xã hội với công dụng “thần tốc” và mức giá hấp dẫn, nhưng chứa thành phần không được kiểm nghiệm, có thể gây kích ứng cấp tính, phá hủy hàng rào bảo vệ da và để lại tổn thương lâu dài cho sức khỏe người dùng.
Điểm đáng sợ là hành vi sản xuất và kinh doanh hàng giả tại Việt Nam đang chuyển dịch từ nhóm hàng tiêu dùng thông thường sang các mặt hàng tác động trực tiếp đến sinh học con người. Thuốc, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, sữa công thức và đặc biệt là mỹ phẩm giả không còn là chuyện gian lận vài đồng, mà đã trực tiếp đe dọa tính mạng cộng đồng. Đây không phải rủi ro xa vời: ngày càng nhiều ca tổn thương da phải nhập viện sau khi dùng sản phẩm mua trên mạng, cho thấy cuộc chiến làm đẹp giá rẻ đang biến thành cuộc đánh cược với sức khỏe chính mình.
Làn sóng mỹ phẩm giả tràn qua mạng xã hội và thương mại điện tử
Nếu trước đây hàng giả chủ yếu xuất hiện ở chợ truyền thống, thì nay các đường dây đã công nghiệp hóa, len lỏi sâu vào đời sống người dân qua mạng xã hội và dịch vụ chuyển phát nhanh. Mạng xã hội như TikTok, Facebook cùng các sàn thương mại điện tử trở thành kênh phân phối chính, nơi livestream dồn dập, cắt ghép video giả danh bác sĩ, lương y uy tín để dẫn dụ người tiêu dùng.
Những vụ việc bị phát hiện tại một số địa phương cho thấy, mỹ phẩm không rõ nguồn gốc vẫn có nguy cơ thâm nhập thị trường bằng nhiều hình thức. Tại một hộ kinh doanh, lực lượng chức năng phát hiện 490 chai mỹ phẩm không nhãn, không hóa đơn, chứng từ. Ở một vụ khác, cơ quan điều tra thu giữ 256 chai mỹ phẩm tự sản xuất cùng 122 lọ mỹ phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Những con số này chứng minh một thực tế: người dùng càng đổ xô lên mạng mua nhanh – rẻ, thì các đường dây mỹ phẩm giả càng có đất sống.
Hậu quả y khoa: Da không chỉ “xấu đi” mà còn bị đầu độc
Ở nhóm hóa mỹ phẩm, nhiều loại kem trộn tự chế chứa Thủy ngân, Corticoid, Hydroquinone và phẩm màu công nghiệp bào mòn lớp sừng bảo vệ da, gây teo da, giãn mao mạch và viêm da hoại tử. Độc chất Thủy ngân có thể thẩm thấu qua mao mạch vào hệ tuần hoàn máu, tích tụ lâu dài dẫn tới nhiễm độc thần kinh trung ương và suy thận mãn tính. Đó là lý do nói “bôi lên da” không hề vô hại; mỗi lần thoa sản phẩm không rõ nguồn gốc, bạn đang đánh đổi sức khỏe toàn thân.
Thực tế khám chữa bệnh cho thấy, tại một bệnh viện da liễu ở Thanh Hóa, không ít bệnh nhân đến với biểu hiện kích ứng, viêm da tiếp xúc, ngứa rát, mẩn đỏ; các bác sĩ nhận định tổn thương da của một số trường hợp liên quan trực tiếp đến sản phẩm họ đã sử dụng. Theo các bác sĩ, mỹ phẩm giả, kém chất lượng có thể gây nhiều nguy cơ với làn da. Câu chuyện “da trắng nhanh vài hôm rồi bùng phát mẩn đỏ, ngứa rát” không còn là lời cảnh báo chung chung mà là kịch bản lặp đi lặp lại ở phòng khám.
Không có mỹ phẩm rẻ mà an toàn nếu nguồn gốc mờ mịt
Skincare không rõ nguồn gốc thường đánh trúng tâm lý ham rẻ và kỳ vọng kết quả nhanh. Những đối tượng kinh doanh lợi dụng tên tuổi thương hiệu nổi tiếng để sang chiết, trà trộn hoặc đưa mỹ phẩm kém chất lượng ra thị trường nhằm kiếm lời. Bên cạnh đó là hàng loạt sản phẩm “handmade”, “gia truyền”, “dược mỹ phẩm độc quyền” không nhãn, không công bố, nhưng được gắn mác trị nám – dưỡng trắng – trị mụn thần tốc. Bởi phía sau một món hàng giá rẻ, nếu thiếu kiểm soát, có thể là cái giá rất đắt đối với sức khỏe.
Theo các cơ quan chức năng, các đường dây này thiết lập chuỗi sản xuất khép kín, thuê in tem chống giả điện tử và mã QR giả mạo, chia nhỏ hàng hóa vào kho ngầm, đồng thời phân tán dòng tiền thu hộ COD qua nhiều tài khoản để xóa dấu vết. Người dùng gần như không có cơ hội truy trách nhiệm khi gặp biến chứng. Vì vậy, điều cần thay đổi không phải chỉ là một lọ kem hay chai serum, mà là thói quen tin quảng cáo, mua theo trào lưu và mặc kệ nguồn gốc.
Cách mua mỹ phẩm an toàn online và bảo vệ làn da
Trong bối cảnh mạng xã hội trở thành kênh tiêu thụ mỹ phẩm phổ biến, người tiêu dùng buộc phải chủ động tự bảo vệ mình. Từ thực tế điều trị, các bác sĩ khuyến cáo cần thận trọng trước những lời quảng cáo về công dụng “thần tốc” của mỹ phẩm trên mạng xã hội. Khi lựa chọn sản phẩm, hãy kiểm tra kỹ nhãn mác, nguồn gốc, thông tin sản phẩm và ưu tiên mua tại các cơ sở kinh doanh uy tín. Không nên vì giá rẻ hoặc tin vào lời quảng cáo mà sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc.
Ở tầm vĩ mô, các cơ quan chức năng đang được yêu cầu triển khai đồng bộ giải pháp, từ quy định trách nhiệm pháp lý liên đới về tài chính và hình sự với các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội nếu để xảy ra buôn bán thuốc, sữa, mỹ phẩm giả, cho đến việc hoàn thiện thể chế với khung hình phạt tiền và hình sự nghiêm khắc cho hành vi đưa chất cấm, độc chất vào sản phẩm chăm sóc sức khỏe con người. Nhưng pháp luật dù siết chặt đến đâu vẫn không thể thay thế sự tỉnh táo của người mua. Muốn mua mỹ phẩm an toàn online, hãy coi làn da là một phần của sức khỏe, không phải nơi thử nghiệm của hàng rẻ trôi nổi.
