Thị trường biểu diễn sống: từ thử thách đến cột mốc mới
Thị trường biểu diễn sống là tổng thể các hoạt động âm nhạc trực tiếp – từ concert quy mô lớn Việt Nam, liveshow cá nhân nghệ sĩ đến tour diễn – nơi khán giả trả tiền để hiện diện, thưởng thức và tương tác với những sản phẩm văn hóa được đầu tư nghiêm túc, đồng thời tạo ra dòng doanh thu, việc làm và hệ sinh thái dịch vụ cho công nghiệp văn hóa Việt Nam. Trong vài năm trở lại đây, bức tranh ấy đang chuyển màu rõ rệt. Nếu trước kia, việc tổ chức concert hàng chục nghìn người là thử thách lớn với đơn vị trong nước, hiện nay khán giả đã dần quen với những sân khấu kín chỗ, hệ thống âm thanh – ánh sáng hiện đại và chương trình dàn dựng bài bản. Đó không chỉ là dấu hiệu “lên tay” về kỹ thuật, mà là sự thay đổi tư duy: coi biểu diễn như một ngành kinh doanh sáng tạo, không phải chỉ là hoạt động biểu diễn nghiệp dư.
Concert quy mô lớn: cú hích cho thói quen tiêu dùng văn hóa
Nhìn vào những concert quy mô lớn Việt Nam, có thể thấy sức bật mới của thị trường biểu diễn sống. “Anh trai vượt ngàn chông gai” là ví dụ điển hình: sau hiệu ứng từ chương trình truyền hình, chuỗi concert được kéo dài tới 8 đêm diễn, mỗi điểm tổ chức thu hút hàng vạn khán giả. Cùng thương hiệu, “Anh trai say hi” cũng phát triển từ một chương trình truyền hình thành chuỗi 5 concert, rồi tiếp tục mở rộng với những đêm diễn mới trong giai đoạn 2025–2026. Những sân khấu hàng vạn người đó không chỉ chứng minh sức mua vé của khán giả nội địa mà còn hình thành cả hệ sinh thái quanh chương trình: âm nhạc, cộng đồng người hâm mộ, hoạt động giải trí nối dài sau khi TV show kết thúc. Đáng chú ý, khán giả bắt đầu hình thành thói quen tiêu dùng mới: bỏ tiền mua vé để tận hưởng sản phẩm văn hóa nội địa được chuẩn bị nghiêm túc.
Liveshow cá nhân: bước nhảy chuyên nghiệp hóa nghệ sĩ Việt
Đi cùng các concert đại chúng là làn sóng liveshow cá nhân nghệ sĩ được đầu tư kỹ lưỡng, cho thấy sự trưởng thành của người làm nhạc. Ngày càng nhiều nghệ sĩ đủ tự tin thực hiện live concert mang thương hiệu riêng, không chỉ để kỷ niệm sự nghiệp mà để xây dựng một “thế giới” âm nhạc có cấu trúc và câu chuyện. “Phao cứu sinh Concert” của Hương Tràm tại Hà Nội là đêm nhạc cá nhân lớn nhất của cô sau 13 năm ca hát, chia thành bốn chương gắn với hành trình trưởng thành, các bản hit như “Em gái mưa”, “Duyên mình lỡ”, “Ngốc”… được phối khí, dàn dựng lại trong cấu trúc mới. Chỉ một tuần sau, Phùng Khánh Linh đưa “Giữa một vạn tour” đến Trung tâm Hội nghị quốc gia với hai đêm 4.000 chỗ gần như kín khán phòng, sau khi hai đêm tại TP Hồ Chí Minh đã nhanh chóng hết vé. Đây là biểu hiện rõ ràng của tư duy công nghiệp: nghệ sĩ phải có phong cách riêng, kho tác phẩm đủ dày và cộng đồng người nghe ổn định để có thể tự tin “bán vé cho thế giới của mình”.
Từ Người Phán Xử đến concert: bài học về cú đột phá thị trường
Để hiểu vì sao những concert quy mô lớn và liveshow cá nhân hiện nay được chào đón, có thể soi chiếu với cú đột phá mà phim truyền hình từng trải qua. Trước năm 2017, mảng phim phía Bắc vận hành theo lối mòn cũ với đề tài tâm lý tình cảm, tuổi trẻ lập nghiệp, mâu thuẫn gia đình được giải quyết bằng những hiểu lầm kéo dài. Người xem dần quay lưng, giống cách khán giả từng thờ ơ với show diễn nội địa thiếu mới mẻ. Sự xuất hiện của Người Phán Xử đã đảo chiều: từ tập đầu rating 6% ở Hà Nội, tập thứ 3 đã đạt 8,6%, và kể từ tập 15, rating liên tục vượt ngưỡng 50% – gần như chưa có tiền lệ ở phim Việt giờ vàng. “Các nhãn hàng phải chi trả tới 140 triệu đồng cho một block quảng cáo 30 giây trong thời gian phim phát sóng… VTV ước tính thu về gần 3 tỷ đồng cho mỗi tập phim”. Thành công ấy buộc nhà sản xuất phải nâng chuẩn từ kỹ thuật đến đề tài, kích cầu thói quen xem phim nội địa và tạo bệ phóng cho nhiều thể loại khác bùng nổ. Concert hôm nay đang đứng ở vị trí tương tự: một cú nâng trần kỳ vọng, buộc cả thị trường biểu diễn sống phải đổi hướng.
Biểu diễn sống trong chiến lược công nghiệp văn hóa Việt Nam
Các concert quy mô lớn và liveshow cá nhân không chỉ là sự kiện giải trí, mà là mắt xích quan trọng của công nghiệp văn hóa Việt Nam. Theo nhạc sĩ Dương Cầm, giá trị của một show không dừng ở doanh thu bán vé; một chương trình có sức hút còn thúc đẩy truyền thông, quảng cáo, dịch vụ ăn uống, vận chuyển, lưu trú và nhiều hoạt động tiêu dùng khác. Sản phẩm âm nhạc sau concert tiếp tục được khai thác trên nền tảng số, mạng xã hội, trong những nội dung tiếp theo, mở rộng vòng đời kinh tế của sáng tạo. Khi nghệ sĩ có thương hiệu mạnh, một đêm diễn có thể phát triển thành tour, thay cho tư duy “làm một chương trình rồi thôi”. Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn 2045 đã xác định nghệ thuật biểu diễn là một trong 10 lĩnh vực trọng tâm, với mục tiêu tăng trưởng bình quân khoảng 10% mỗi năm và đóng góp 7% GDP. Muốn đạt được những con số này, thị trường biểu diễn sống phải tiếp tục tích lũy những đêm diễn chất lượng, nghệ sĩ phải duy trì kho tác phẩm, cộng đồng người nghe và hoạt động sáng tạo lâu dài. Kết luận lại, từ concert Ariana Grande đến chuỗi show nội địa, có thể thấy biểu diễn sống đã trở thành một trong những cột mốc quan trọng của ngành giải trí, là thước đo cho năng lực xây dựng công nghiệp văn hóa chứ không chỉ là cuộc chơi sân khấu nhất thời.
