Hà Nội và bước ngoặt từ danh hiệu top 10 ẩm thực đường phố
Du lịch ẩm thực đường phố là loại hình du lịch đặt trải nghiệm ăn uống lên vị trí trung tâm, trong đó du khách khám phá món ăn bình dân, không gian chợ, quán vỉa hè và tập quán ăn uống của cộng đồng địa phương như một cửa ngõ tiếp cận văn hóa, lịch sử và đời sống đô thị thường nhật. Việc Hà Nội được xếp thứ 8 trong top 10 thành phố ẩm thực đường phố hàng đầu thế giới, đồng thời là đại diện duy nhất của châu Á, không chỉ là tin vui mang tính danh hiệu mà là lời nhắc: ẩm thực đường phố Hà Nội đang sở hữu vốn văn hóa và sức hút đủ mạnh để trở thành trụ cột chiến lược cho du lịch ẩm thực Việt Nam. Nếu coi đây là bước ngoặt, thành phố cần nhanh chóng chuyển thứ hạng thành kế hoạch hành động, thay vì dừng lại ở tự hào.
Ẩm thực như bản sắc điểm đến: bài học từ Bắc Ninh
Trong xu hướng du lịch trải nghiệm, ẩm thực ngày càng giữ vai trò quan trọng trong việc định hình hình ảnh điểm đến. Bắc Ninh là ví dụ gần với Hà Nội về cách một địa phương gắn món ăn với văn hóa và không gian du lịch: từ bánh phu thê, bánh tẻ, rượu làng Vân đến mỳ Chũ, vải thiều và các món của đồng bào Cao Lan, ẩm thực đã trở thành một phần không thể thiếu trong hành trình trải nghiệm của du khách. Ở Điểm du lịch sinh thái Bầu Tiên, đơn vị này có thể phục vụ khoảng 800 - 900 thực khách cùng lúc, cho thấy ẩm thực đã là cấu phần được tính toán trong năng lực đón khách. Khi vùng Kinh Bắc sử dụng sản vật bản địa, cách bài trí trên mẹt tre, lá rừng để kể câu chuyện văn hóa, Hà Nội càng không có lý do để xem ẩm thực đường phố chỉ như dịch vụ phụ trợ.
Chuỗi giá trị ẩm thực: từ nguyên liệu đến trải nghiệm du lịch
Nếu Hà Nội muốn biến danh hiệu top 10 thành phố ẩm thực đường phố thành năng lực thực chất, thành phố phải nhìn ẩm thực như một chuỗi giá trị hoàn chỉnh chứ không chỉ là vài con phố đông khách. Các chuyên gia đã nhấn mạnh: ẩm thực chỉ thực sự trở thành sản phẩm du lịch khi được đặt trong chuỗi giá trị từ bảo tồn nguồn nguyên liệu, nâng cao chất lượng chế biến, xây dựng thương hiệu, tổ chức không gian trải nghiệm đến quảng bá và tiêu thụ. Điều này gợi ý chiến lược rõ ràng cho phát triển du lịch ẩm thực Hà Nội: bắt đầu từ nguyên liệu và món ăn đặc trưng, hỗ trợ làng nghề và nghệ nhân, chuẩn hóa chất lượng món ăn vỉa hè, đồng thời thiết kế không gian trải nghiệm gắn với câu chuyện lịch sử – văn hóa từng khu phố. Nếu thiếu chuỗi giá trị, danh hiệu sẽ dừng lại ở các bảng xếp hạng mà không chảy vào đời sống kinh tế.
Kết nối cộng đồng và doanh nghiệp: chìa khóa cho du lịch ẩm thực bền vững
Bắc Ninh cho thấy phát triển du lịch ẩm thực không thể chỉ trông chờ vào ngành du lịch mà cần sự tham gia của người dân, nghệ nhân, doanh nghiệp và chính quyền địa phương. Tỉnh này đã tổ chức hội nghị xúc tiến với hơn 50 đơn vị tham gia nhằm kết nối doanh nghiệp lữ hành đưa khách du lịch về địa phương, nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến. Đồng thời, cơ quan chuyên môn lên kế hoạch tiếp tục phối hợp các địa phương, doanh nghiệp, đẩy mạnh quảng bá ẩm thực qua hội chợ, liên hoan, truyền thông số và các đoàn khảo sát thị trường. Đây là mô hình liên kết mà Hà Nội có thể áp dụng cho ẩm thực đường phố: khuyến khích hộ kinh doanh tham gia chuỗi dịch vụ, tạo điều kiện mở gian hàng món đặc sản tại điểm du lịch, và hỗ trợ người dân trực tiếp làm du lịch để tạo sinh kế, nâng cao chất lượng sản phẩm. Không có liên kết, du lịch ẩm thực khó bền vững.
Từ danh hiệu đến chiến lược: cơ hội nào cho Hà Nội?
Một thành phố chỉ thực sự là điểm đến ẩm thực khi du khách nhớ món ăn, không gian và câu chuyện phía sau mỗi quán nhỏ, chứ không phải một dòng chữ trong bảng xếp hạng. Hà Nội đang có cơ hội hiếm: được thế giới công nhận về ẩm thực đường phố, lại đứng giữa một Việt Nam đang thức tỉnh tiềm năng du lịch từ ẩm thực. Các gợi ý đã có: bắt đầu từ nguyên liệu và đặc sản bản địa, thiết kế hệ thống món ăn và không gian nhà hàng mang bản sắc riêng, tổ chức sự kiện giới thiệu sản vật, cuộc thi chế biến và khôi phục làng nghề. Điều Hà Nội cần lúc này là dám coi ẩm thực đường phố như một chiến lược phát triển du lịch ẩm thực, gắn với văn hóa, sinh kế cộng đồng và kinh tế đô thị. Nếu làm được, danh hiệu top 10 sẽ trở thành điểm khởi đầu cho một thương hiệu ẩm thực trường tồn, chứ không phải một tin vui chóng quên.
