Vì sao nhật thực toàn phần Tây Ban Nha ngày 12.8 là chuyến đi phải có trong đời?
Nhật thực toàn phần Tây Ban Nha ngày 12.8 là hiện tượng Mặt Trăng che kín đĩa Mặt Trời, tạo nên dải bóng tối quét qua bán đảo Iberia vào lúc hoàng hôn, biến bầu trời ban ngày thành màn đêm ngắn ngủi và mở ra cơ hội du lịch thiên văn độc nhất trong nhiều thế hệ.
Nếu phải chọn một lý do để xách balô lên đường ngay lập tức, thì đó là: Tây Ban Nha sẽ chứng kiến nhật thực toàn phần đầu tiên sau hơn 100 năm vào ngày 12.8, khi dải nhật thực toàn phần đi qua nước này trước khi tiếp tục quét qua Iceland và Greenland. Đây không chỉ là hiện tượng hiếm gặp, mà là khoảnh khắc lịch sử – lần đầu bán đảo Iberia nằm trong dải toàn phần kể từ năm 1912. Với những ai yêu du lịch thiên văn Tây Ban Nha, sự kiện này là “một đi không trở lại” trong đời mình. Thay vì chỉ xem phát trực tuyến, bạn có thể tự mình đứng trong bóng tối của Mặt Trăng, cảm nhận gió lạnh lên, chim chóc im bặt và vành nhật hoa bừng sáng trên bầu trời.
Chọn điểm ngắm và tour nhật thực toàn phần: ở đâu để thấy tối gần 2 phút?
Để tối đa hóa trải nghiệm, bạn cần chủ động lên kế hoạch như một thợ săn bóng tối chứ không phải khách ngẫu hứng. Dải nhật thực toàn phần sẽ đi qua Tây Ban Nha, Iceland và Greenland, trong đó miền bắc Tây Ban Nha được dự báo có gần 2 phút toàn phần ở vùng trung tâm bóng đen. Điều này biến khu vực này thành tâm điểm của mọi tour nhật thực toàn phần trong tháng 8.
Trục di chuyển của bóng Mặt Trăng bắt đầu từ gần Bắc Cực, băng qua Greenland, Iceland, Đại Tây Dương rồi tiến vào miền bắc Tây Ban Nha. Với du khách, lựa chọn thực tế nhất là kết hợp hành trình khám phá các thành phố và làng cổ phía bắc với du lịch thiên văn Tây Ban Nha – thay vì chạy theo bóng tối khắp nửa vòng Bắc Đại Tây Dương. Sự kiện được dự kiến sẽ thúc đẩy du lịch đến Tây Ban Nha khi người săn nhật thực đổ về một dải phía bắc đất nước nằm trên đường đi của bóng tối toàn phần. Ai muốn trải nghiệm khác biệt có thể tìm đến các tour nhật thực toàn phần trên biển hoặc thậm chí các chuyến hải trình “eclipse cruise” ở Bắc Đại Tây Dương.
Săn nhật thực trên không: chuyến bay 10.000m và phát trực tiếp từ bầu trời
Nếu mặt đất khiến bạn ngại mây mù, giải pháp táo bạo hơn là… bay lên cùng nhật thực. Ngày 12-8, một máy bay của hãng hàng không quốc gia Tây Ban Nha Iberia sẽ cất cánh từ Madrid, thực hiện hành trình được thiết kế riêng để đón nhật thực toàn phần đầu tiên ở Iberia sau hơn một thế kỷ. Đây chính là dạng tour nhật thực toàn phần độc đáo nhất: thay vì tìm bầu trời quang, bạn bay xuyên qua lớp mây để lên thẳng trên vùng trời trong vắt.
Chuyến bay số hiệu IB1473, lấy theo năm sinh của nhà thiên văn học Nicolaus Copernicus, sẽ hoạt động ở độ cao hành trình hơn 10.000m để vượt lên trên phần lớn các đám mây. Toàn bộ diễn biến dự kiến được phát trực tiếp trên các nền tảng mạng xã hội của hãng thông qua kết nối vệ tinh Starlink. Cùng với các nhà khoa học thuộc dự án Shelios trên chuyến bay, hoạt động này vừa phục vụ nghiên cứu, vừa đưa một hiện tượng thiên văn hiếm có đến gần hơn với công chúng. Với người mê du lịch thiên văn Tây Ban Nha, đây là trải nghiệm cấp độ tiếp theo: chiêm ngưỡng vành nhật hoa giữa bầu trời, tách biệt với mọi nguồn sáng và nhiễu động khí quyển dưới mặt đất.
Chụp ảnh nhật thực bằng smartphone: chơi được nhưng phải an toàn và có chiến lược
Không phải ai cũng mang theo DSLR, nhưng điều đó không có nghĩa bạn phải bỏ lỡ khoảnh khắc lịch sử. Sau cơn sốt nhật thực toàn phần ở Bắc Mỹ năm 2024, rất nhiều người dùng đã sử dụng smartphone để ghi lại hiện tượng, và năm nay cũng không khác. Bạn hoàn toàn có thể chụp ảnh nhật thực bằng smartphone nếu chuẩn bị đúng. Vấn đề là nhật thực tạo ra các thay đổi ánh sáng cực mạnh, và đây là thách thức lớn với ảnh chụp: một nhật thực đặt ra những thách thức độc đáo cho nhiếp ảnh, như sự thay đổi lớn về độ sáng.
Theo hướng dẫn an toàn, nếu chụp Mặt Trời trong các pha một phần, ống kính phải được bảo vệ bằng kính lọc Mặt Trời chuyên dụng. Điều tương tự áp dụng cho mắt bạn: các chuyên gia lưu ý người dân cần sử dụng kính chuyên dụng để quan sát nhật thực, kể cả khi chỉ có một phần nhỏ Mặt Trời bị che khuất. Đồng thời, hiện các chợ trực tuyến tràn ngập kính quan sát giả mạo tiêu chuẩn, có thể gây tổn thương mắt vĩnh viễn chỉ trong vài giây. Lời khuyên thẳng thắn: thà xem bằng mắt thường trong pha toàn phần (khi đã tháo kính đúng thời điểm) còn hơn tin vào kính rẻ, không rõ nguồn gốc rồi mang về một vết mù vĩnh viễn.
Biến nhật thực thành chuyến đi trọn vẹn: từ du lịch thiên văn đến khám phá văn hóa
Nhật thực toàn phần Tây Ban Nha không nên chỉ là một cú “check-in khoa học”, mà là cái cớ để bạn khám phá cả một vùng đất. Bóng của Mặt Trăng sẽ di chuyển khoảng 8.260km trong gần 90 phút, chủ yếu trên Đại Tây Dương, trước khi kết thúc tại Địa Trung Hải. Điều đó mở ra vô số lựa chọn: kết hợp ngắm nhật thực với hành trình biển, hoặc khám phá các thành phố lịch sử và làng biển nằm sát đường đi của bóng tối. Khi màn đêm ngắn ngủi buông xuống giữa ban ngày, bạn còn có thể thấy sao Kim, sao Thủy và một số ngôi sao gần vị trí Mặt Trời trên bầu trời – trải nghiệm gần như bất khả thi trong điều kiện bình thường.
Về đêm, trận mưa sao băng Perseid bước vào thời điểm cực đại dưới bầu trời có ánh trăng non cùng ngày với nhật thực. Đây là lý do bạn nên ở lại ít nhất một vài đêm tại vùng dải toàn phần, thay vì chỉ ghé qua trong vài giờ. Đối với hàng triệu người, đây sẽ là cơ hội để trải nghiệm và ghi lại nhật thực qua ảnh và video; với bạn, nó có thể là lần hiếm hoi trong đời được đi du lịch thiên văn Tây Ban Nha, đồng thời sống chậm giữa bối cảnh văn hóa, ẩm thực và cảnh quan nơi bóng tối đi qua. Hãy chuẩn bị kỹ, đặt thời gian di chuyển hợp lý và đừng ngại kéo thêm bạn bè, gia đình đi cùng – một khoảnh khắc thiên văn như thế này luôn đẹp hơn khi được chia sẻ.
