46% giải ngân: Phú Quốc đã đi được bao xa trên đường đua APEC?
APEC 2027 Phú Quốc là chương trình đầu tư hạ tầng quy mô lớn nhằm chuẩn bị cho Tuần lễ Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương, tập trung vào các công trình giao thông, đô thị, dịch vụ và trung tâm hội nghị để biến đảo ngọc thành điểm đến tầm khu vực, đồng thời tạo nền tảng phát triển dài hạn cho kinh tế địa phương và chuỗi du lịch – hàng không – thương mại liên quan. Nhìn vào con số giải ngân 46% vốn công cho các dự án phục vụ APEC tại Phú Quốc tính đến cuối tháng 8, có thể nói đảo ngọc đang chạy đúng nhịp nhưng chưa có dư địa an toàn về thời gian. Con số hơn 6.300 tỷ đồng được giải ngân cho thấy quyết tâm, song cũng phơi bày sức ép tiến độ: chỉ còn hơn một năm để biến bản vẽ thành công trình thực tế. Đây không chỉ là câu chuyện hoàn thành hạn mục cho một tuần lễ hội nghị, mà là bài kiểm tra năng lực quản trị hạ tầng Phú Quốc trong giai đoạn tăng tốc.
Nhóm dự án “chạy tốt”: Cảng hàng không Phú Quốc và tái định cư dẫn nhịp
Điểm tích cực nhất trong bức tranh hạ tầng Phú Quốc là nhóm dự án có tiến độ thực hiện và giải ngân tốt, trong đó nổi bật là Cảng hàng không Phú Quốc – cửa ngõ đón khách quốc tế, cùng loạt hạng mục then chốt như ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật khu vực Dương Đông, kè và san lấp mặt bằng trung tâm hội nghị APEC, các khu tái định cư và hồ nước phục vụ đô thị. Việc những dự án này được ưu tiên bố trí vốn, mặt bằng cơ bản hoàn thành và tỷ lệ giải ngân cao cho thấy chính quyền đang chọn đúng thứ tự ưu tiên: phải bảo đảm hạ tầng nền và điểm đến chính trước khi tô điểm cảnh quan. Nếu tiếp tục giữ nhịp thi công như hiện tại, phần “xương sống” của hạ tầng Phú Quốc cho APEC 2027 nhiều khả năng sẽ về đích kịp thời gian, tạo khung đô thị đủ mạnh để đón dòng khách và nhà đầu tư sau sự kiện.
Nhóm tiến độ trung bình: Đại lộ APEC và tuyến tàu điện đang bị sức ép thời gian
Đáng lo ngại hơn là nhóm dự án có tiến độ thực hiện và giải ngân trung bình, gồm các hạng mục mang tính biểu tượng và vận hành như Đại lộ APEC, tuyến tàu điện đô thị đoạn 1, trung tâm hội nghị APEC, trung tâm giám sát điều hành thông minh và một loạt khu tái định cư, nhà máy nước, khu đô thị hỗn hợp. Tiến độ giữa các dự án trong nhóm này không đồng đều: có nơi giải ngân tốt nhưng khối lượng thi công thấp, có nơi vướng mặt bằng, vật liệu và thủ tục đầu tư. Nếu không được tháo gỡ sớm, Phú Quốc sẽ có nguy cơ sở hạ tầng “chạy hai tốc độ”: phần nền cứng đã hình thành, nhưng những công trình tạo trải nghiệm và quản trị thông minh lại chậm chân. Về góc nhìn lâu dài, chính các dự án này sẽ quyết định liệu APEC 2027 Phú Quốc là cú hích bền vững cho hạ tầng Phú Quốc hay chỉ là “đỉnh điểm” ngắn hạn.
Vốn NCB và những dự án sẽ thành hình trước APEC
Trong bức tranh giải ngân vốn công và tiến độ dự án, vai trò của dòng vốn thương mại là điểm sáng đáng chú ý. Ngân hàng TMCP Quốc Dân (NCB) đang cung ứng vốn cho mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc và Trung tâm Hội nghị – Triển lãm APEC, đồng hành cùng nhiều tổng thầu, nhà thầu trong 5 dự án trọng điểm. Đây là các công trình giữ vai trò “trái tim” và “cửa ngõ” của APEC 2027 Phú Quốc, quyết định khả năng đón và tổ chức sự kiện ở tầm khu vực. NCB không chỉ tài trợ vốn đầu tư mà còn cung cấp gói giải pháp tài chính như cho vay bổ sung vốn lưu động, bảo lãnh, L/C, bao thanh toán, giúp nhà thầu duy trì thi công liên tục. “NCB cho biết sẽ tiếp tục bổ sung nguồn lực tài chính cho các tổng thầu, nhà thầu khi các hạng mục bước vào giai đoạn triển khai tiếp theo”. Với cơ chế vốn linh hoạt, khả năng các công trình trọng điểm này thành hình đúng nhịp APEC là khá cao, nếu điểm nghẽn mặt bằng và thủ tục không kéo lùi cả hệ thống.
Đáng chú ý, NCB đang trong lộ trình tăng mạnh năng lực tài chính, với kế hoạch phát hành cổ phiếu riêng lẻ để tăng vốn điều lệ thêm 33.000 tỷ đồng; nếu phát hành thành công 100%, vốn điều lệ sẽ tăng lên gần 62.280 tỷ đồng, tương đương mức tăng 112,7% so với hiện tại. Khi một tổ chức tài chính sẵn sàng mở rộng vùng chịu rủi ro cho lĩnh vực xây dựng – hạ tầng – du lịch – hàng không, đó là tín hiệu cho thấy niềm tin vào triển vọng APEC 2027 Phú Quốc không chỉ đến từ phía nhà nước, mà còn từ thị trường vốn.
Nhóm chậm tiến độ và bài toán sau APEC
Phần ít được nói tới nhưng có ý nghĩa lâu dài nhất lại nằm ở nhóm dự án chậm cả về thực hiện và giải ngân: khu xử lý rác, nhà máy điện rác, nhà máy xử lý chất thải rắn, nước thải tập trung và một số nhà máy nước khu vực An Thới, Dương Đông. Đây là các hạng mục ít “hào nhoáng” nhưng lại quyết định chất lượng sống và sức hấp dẫn bền vững của điểm đến. Khi tiến độ bị xếp vào nhóm chậm, rõ ràng Phú Quốc đang ưu tiên mặt tiền hơn phần hậu trường. Trong ngắn hạn, cách làm này có thể giúp đảo ngọc kịp giờ cho APEC 2027. Nhưng trong trung hạn, nếu không sớm “tập trung xử lý, xác định rõ trách nhiệm, thời hạn hoàn thành để đẩy nhanh tiến độ” như yêu cầu đối với các dự án chậm, hạ tầng Phú Quốc sẽ đối mặt nguy cơ quá tải, ô nhiễm và giảm sức hút sau sự kiện. Đường đua APEC vì thế không nên kết thúc bằng lễ bế mạc, mà phải kéo dài tới ngày những nhà máy xử lý rác và nước thải vận hành ổn định.
