Thông điệp lớn: bảo hiểm y tế học sinh không còn là gánh nặng chi phí, mà là “lá chắn” bắt buộc
Chính sách bảo hiểm y tế học sinh, sinh viên tại TPHCM là cơ chế bắt buộc giúp học sinh, sinh viên có thẻ BHYT để được quỹ bảo hiểm thanh toán chi phí khám, chữa bệnh, giảm gánh nặng tài chính cho gia đình và tiến gần mục tiêu mọi người trẻ đều có “lá chắn” y tế khi gặp rủi ro sức khỏe. Năm học 2026-2027, điểm mấu chốt không phải là đóng bao nhiêu, mà là nếu phụ huynh và sinh viên không chủ động đăng ký, họ đang bỏ qua một quyền lợi đã được ngân sách trả sẵn. Năm học này, học sinh phổ thông được miễn đóng bảo hiểm học sinh, sinh viên được trợ giá mạnh cho BHYT, nhưng trách nhiệm tham gia và theo dõi thẻ vẫn thuộc về gia đình và người học.
Theo hướng dẫn mới, học sinh, sinh viên đang theo học tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn TPHCM đều thuộc nhóm tham gia BHYT bắt buộc. Mức đóng bảo hiểm y tế được xác định bằng 4,5% mức tham chiếu tại thời điểm tham gia, với mức tham chiếu từ ngày 1/7/2026 là 2,53 triệu đồng/tháng. Quy định bắt buộc này đôi khi khiến phụ huynh khó chịu, nhưng thực tế, đây là “tấm lưới an toàn” tối thiểu: nếu con bạn ốm đau, bị tai nạn, quỹ BHYT sẽ gánh phần lớn chi phí chứ không phải cả gia đình chạy vạy.
Học sinh phổ thông: được hỗ trợ 100% nhưng vẫn cần hiểu quyền và trách nhiệm
Điểm sáng nhất của chính sách hỗ trợ BHYT 2026-2027 là toàn bộ học sinh phổ thông trên địa bàn TPHCM được ngân sách hỗ trợ toàn bộ mức đóng bảo hiểm y tế. Điều này có nghĩa là bảo hiểm y tế học sinh ở TPHCM năm học này về cơ bản là “miễn phí” với gia đình: phụ huynh không phải tự bỏ tiền mua thẻ BHYT, nhưng con vẫn có thẻ để dùng dịch vụ khám, chữa bệnh. Thực tế, ngân sách nhà nước đang thanh toán 50% mức đóng theo chính sách chung, ngân sách TPHCM hỗ trợ thêm 50% còn lại, tạo thành mức hỗ trợ 100% cho học sinh phổ thông.
Tuy không phải nộp tiền, phụ huynh vẫn có ba việc cần làm. Thứ nhất, phối hợp với nhà trường để đảm bảo con đã được kê khai đầy đủ thông tin, tránh bị “lọt” khỏi danh sách tham gia. Thứ hai, nhắc con giữ gìn và sử dụng thẻ BHYT đúng nơi đăng ký, vì đây là cơ sở để được thanh toán chi phí khám, chữa bệnh. Thứ ba, yêu cầu trường thông tin rõ quyền lợi: được khám ở đâu, mức thanh toán ra sao, xử lý thế nào khi đi trái tuyến. Nếu phụ huynh coi đây là thủ tục hành chính “cho xong”, thì chính sách miễn đóng bảo hiểm học sinh sẽ mất đi ý nghĩa là một công cụ bảo vệ sức khỏe và tài chính của cả gia đình.
BHYT sinh viên TPHCM: hỗ trợ 50%, đóng 683.100 đồng/năm nhưng phải tự chủ
Khác với học sinh phổ thông, BHYT sinh viên TPHCM vẫn đòi hỏi người học phải tự bỏ tiền, dù đã được trợ giá một nửa. Sinh viên đang học tập tại các trường trên địa bàn được ngân sách nhà nước hỗ trợ 50% mức đóng bảo hiểm y tế, phần 50% còn lại do sinh viên tự chi trả. Với mức tham chiếu 2,53 triệu đồng/tháng và tỷ lệ 4,5%, nếu lựa chọn đóng cho thời gian 12 tháng, sinh viên phải đóng 683.100 đồng, tương đương khoảng 56.925 đồng mỗi tháng sau khi đã trừ phần ngân sách hỗ trợ. Đây là con số hợp lý so với chi phí một lần khám bệnh chất lượng ở bệnh viện tuyến trên nếu không có BHYT.
Sinh viên đăng ký bảo hiểm y tế và nộp tiền trực tiếp tại cơ sở giáo dục nơi đang theo học, theo ba phương thức: đóng 3 tháng, 6 tháng hoặc 12 tháng ngay từ đầu năm học hoặc đầu khóa học theo hướng dẫn của nhà trường. Vấn đề không nằm ở mức đóng, mà ở thói quen trì hoãn: nhiều bạn chờ “khi nào cần khám rồi mua” và dễ bị gián đoạn thẻ. Khi thẻ hết hạn, nếu ốm đau đột xuất, toàn bộ chi phí sẽ do gia đình gánh. Quan điểm nên là: coi 683.100 đồng như một khoản “phí an toàn” bắt buộc phải dành chỗ trong ngân sách cá nhân ngay từ đầu năm học, ưu tiên không kém tiền học phí.
Quy trình đăng ký bảo hiểm y tế và lưu ý về mức tham chiếu, cận nghèo
Về thủ tục, đăng ký bảo hiểm y tế học sinh, sinh viên không phức tạp, nhưng nếu bỏ qua các mốc thời gian, quyền lợi có thể bị “đứt quãng”. Học sinh và sinh viên đăng ký BHYT thông qua nhà trường – không tự ý mua lẻ – để được hưởng đúng chính sách hỗ trợ BHYT 2026-2027. Sinh viên thực hiện đăng ký và nộp tiền tại cơ sở giáo dục nơi đang theo học, việc thu – nộp có thể diễn ra ngay từ đầu năm học hoặc đầu khóa học; sinh viên cần chủ động theo dõi thông báo của trường để đăng ký đúng thời gian và bảo đảm thẻ BHYT được duy trì liên tục. Với sinh viên thuộc diện cận nghèo, quy định yêu cầu tham gia BHYT tại địa phương với mức hỗ trợ 70%; nếu chưa tham gia tại địa phương thì đăng ký tại trường và sau đó sẽ được hoàn trả tiền đã đóng nếu được cấp thẻ theo đối tượng khác.
Một điểm quan trọng nhưng hay bị bỏ qua: nếu Nhà nước điều chỉnh mức tham chiếu trong thời gian thẻ BHYT còn hiệu lực, người tham gia không phải đóng bổ sung phần chênh lệch, đồng thời cũng không được hoàn trả phần chênh lệch đối với khoảng thời gian còn lại của thẻ. Điều này nghĩa là dù mức tham chiếu tăng hay giảm, mức đóng được “chốt” tại thời điểm bạn tham gia – vừa hạn chế rủi ro tăng phí giữa chừng, vừa tránh phát sinh thủ tục hành chính phiền phức. Về phía phụ huynh, điều cần làm không phải là canh giá, mà là đảm bảo con mình có thẻ BHYT có hiệu lực liên tục, đặc biệt trong các giai đoạn thi cử, thực tập – khi áp lực và nguy cơ ốm đau cao hơn.
Quyền lợi khám chữa bệnh và lợi ích “ẩn” ngay trong sân trường
Nhiều gia đình và sinh viên chỉ quan tâm BHYT chi trả bao nhiêu tiền viện phí, mà ít để ý hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe gắn với thẻ bảo hiểm y tế học sinh. Chính sách này không chỉ giúp giảm chi phí mà còn bảo đảm học sinh được tiếp cận đầy đủ quyền lợi khám, chữa bệnh theo quy định của BHYT. Đáng chú ý, các cơ sở giáo dục được trích lại 5% số tiền đóng BHYT của học sinh, sinh viên để thực hiện công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu tại trường. Khoản này được dùng để mua sắm thiết bị sơ cấp cứu, thuốc thiết yếu, vật tư y tế cho phòng y tế và tổ chức truyền thông, giáo dục sức khỏe.
Tuy nhiên, không phải trường nào cũng đương nhiên nhận được khoản trích này: để được nhận, nhà trường phải có phòng y tế riêng và bố trí nhân sự làm công tác y tế trường học đáp ứng yêu cầu chuyên môn. Đây là điểm phụ huynh nên chủ động hỏi: trường con mình đã có phòng y tế đúng chuẩn chưa, có bác sĩ hoặc nhân viên y tế trực không, kinh phí 5% đã được dùng ra sao. Nếu cộng đồng phụ huynh im lặng, khoản tiền ấy có thể bị sử dụng kém hiệu quả; nếu phụ huynh và học sinh coi đây là tài sản chung và đòi hỏi minh bạch, trường sẽ có động lực cải thiện chăm sóc sức khỏe ngay trong sân trường.
Kết luận: Đừng để mục tiêu 100% thẻ BHYT chỉ là con số trên báo cáo
Ngành bảo hiểm xã hội và giáo dục TPHCM đặt mục tiêu bảo đảm 100% học sinh, sinh viên trên địa bàn có thẻ BHYT trong năm học 2026-2027. Trên giấy tờ, chính sách đã rất ưu đãi: học sinh được miễn đóng hoàn toàn, sinh viên được nhà nước hỗ trợ 50% và chỉ phải đóng 683.100 đồng nếu chọn gói 12 tháng. Vấn đề còn lại thuộc về ý thức: phụ huynh có coi BHYT là một phần bắt buộc của kế hoạch tài chính cho con hay không, sinh viên có sẵn sàng trích một phần thu nhập để tự bảo vệ mình hay không.
Quan điểm hợp lý là xem thẻ BHYT như “giấy phép an toàn” cho chặng đường học tập: không có nó, mọi rủi ro sức khỏe đều lập tức trở thành rủi ro tài chính. Hãy làm ba việc ngay: phụ huynh xác nhận con đã được trường đăng ký BHYT; sinh viên ghi lịch đóng tiền theo đúng kỳ hạn; và cả hai tích cực sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh đúng tuyến khi cần. Khi đó, chính sách hỗ trợ BHYT 2026-2027 không chỉ hoàn thành chỉ tiêu toàn dân bảo hiểm y tế, mà còn thực sự trở thành bệ đỡ sức khỏe và tài chính cho thế hệ trẻ ở TPHCM.
