Khám sức khỏe học sinh: không chỉ là thủ tục đầu năm
Khám sức khỏe học sinh là chương trình sàng lọc định kỳ dành cho trẻ mầm non và học sinh phổ thông nhằm đánh giá toàn diện sức khỏe, phát hiện sớm bất thường về mắt, răng miệng và các bệnh lý khác, từ đó hướng dẫn gia đình can thiệp kịp thời để bảo vệ sự phát triển thể chất và học tập của trẻ.
Từ ngày 18-8 đến 4-9, Hà Nội tổ chức khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho trẻ em mầm non dưới 6 tuổi và học sinh từ 6 đến dưới 18 tuổi tại các cơ sở giáo dục và trạm y tế địa phương. Điều này đồng nghĩa, phụ huynh gần như không có lý do hợp lý nào để bỏ qua. Theo Sở Y tế Hà Nội, các điểm khám được tổ chức tại cơ sở y tế đủ điều kiện hoặc đội khám lưu động, với quy trình một chiều nhằm giảm tắc nghẽn và đảm bảo an toàn. Điều quan trọng hơn cả: kết quả khám sẽ được trả cho cha mẹ trong vòng 24–48 giờ để kịp thời xử trí nếu phát hiện bệnh lý. Nếu cần làm thêm xét nghiệm hoặc điều trị, trẻ sẽ được hướng dẫn đến cơ sở khám chữa bệnh phù hợp, có thể theo diện bảo hiểm y tế để tiếp tục chăm sóc.
Vì sao mắt và răng miệng phải được ưu tiên?
Trong độ tuổi học đường, các vấn đề về mắt và răng miệng là hai nhóm bệnh lý phổ biến nhất mà phụ huynh cần đặc biệt lưu ý. Đây không chỉ là chuyện thẩm mỹ; nhìn mờ hay đau răng kéo dài đều khiến trẻ mất tập trung, mệt mỏi, ngại đến lớp. Nếu bố mẹ coi nhẹ, hệ lụy có thể kéo dài đến tận tuổi trưởng thành.
Các bác sĩ ghi nhận cận thị xuất hiện khá phổ biến ở học sinh, nhiều em phải đeo kính; thậm chí có trường hợp kính đo năm trước nay đã không còn phù hợp. Cùng lúc, sâu răng, khớp cắn ngược, răng mọc lệch, răng mọc sai vị trí gây đau cũng được phát hiện nhiều. Những bất thường về răng và khớp cắn nếu không được can thiệp trong giai đoạn trẻ đang phát triển có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của hàm và khuôn mặt về sau. Nói cách khác, khám sức khỏe học sinh là cơ hội vàng để phát hiện sớm các vấn đề này, thay vì đợi đến khi trẻ đau đầu, nhức mắt hay đau răng mới cuống cuồng đi khám.
Chăm sóc mắt trẻ em: từ phòng cận đến dùng thiết bị điện tử thông minh
Cận thị ở học sinh hiện nay không còn là chuyện hiếm; đó gần như là “bệnh nghề nghiệp” của thời đại màn hình. Nhiều trẻ đeo kính nhưng không tái khám thường xuyên, dẫn đến kính lệch độ, nhìn mờ, đau đầu, học kém hiệu quả. Vì vậy, chăm sóc mắt trẻ em phải được coi là ưu tiên lâu dài chứ không chỉ là việc đo kính cho xong.
Trong đợt khám sức khỏe học sinh, bác sĩ khuyến cáo phụ huynh quản lý chặt thời gian dùng máy tính, máy tính bảng, điện thoại của trẻ, đặc biệt vào buổi tối. Trẻ nên tăng thời gian hoạt động ngoài trời và khám mắt định kỳ để phòng ngừa cận thị tiến triển. Một khuyến nghị dễ áp dụng là quy tắc 20-20-20: sau mỗi 20 phút nhìn gần, cho mắt nghỉ bằng cách nhìn ra xa khoảng 6m trong 20 giây. Nếu bác sĩ phát hiện lác, nhược thị hay các bất thường khác, phụ huynh cần đưa trẻ đi chuyên khoa mắt sớm; càng trì hoãn, khả năng phục hồi thị lực càng giảm.
Vệ sinh răng miệng cho trẻ: thói quen nhỏ, hậu quả lớn nếu bỏ qua
Vệ sinh răng miệng tốt nghe có vẻ đơn giản nhưng là “điểm yếu” của rất nhiều gia đình. Trong các đợt khám sức khỏe học sinh, sâu răng vẫn là vấn đề thường gặp ở trẻ. Nhiều phụ huynh nghĩ răng sữa rồi cũng thay nên không chú ý, trong khi đó, sâu răng, răng mọc lệch hay khớp cắn ngược có thể gây đau, ảnh hưởng ăn nhai và phát âm.
Các bác sĩ ghi nhận cả những trường hợp răng mọc gần như lạc chỗ, nếu không điều chỉnh sớm sẽ ảnh hưởng đến hàm và khuôn mặt khi trẻ lớn. Ở độ tuổi đang phát triển, nắn chỉnh răng và chỉnh hàm thuận lợi hơn nhiều; để kéo dài, can thiệp sẽ phức tạp và tốn công hơn. Phụ huynh được khuyên phải chú trọng vệ sinh răng hằng ngày và theo dõi sát quá trình thay răng của trẻ. Thông điệp ở đây rất rõ: đừng chờ đến khi trẻ đau răng mới đi khám. Hãy tận dụng khám sức khỏe học sinh định kỳ để phát hiện sớm, từ đó phòng ngừa bệnh lý răng miệng trước khi trở thành vấn đề lớn.
Làm thế nào để con tham gia khám đầy đủ và hiệu quả?
Chương trình khám sức khỏe học sinh miễn phí trước năm học chỉ phát huy hiệu quả nếu phụ huynh chủ động đưa trẻ tham gia đầy đủ. Trẻ mầm non dưới 6 tuổi có thể được khám kết hợp cùng buổi tiêm chủng tại trạm y tế hoặc tại trường, nhóm trẻ gia đình; học sinh phổ thông được ưu tiên khám ngay tại trường vào đầu năm học.
Để buổi khám thực sự hữu ích, phụ huynh nên: chuẩn bị sẵn các giấy tờ y tế cũ của con; ghi lại những triệu chứng bất thường như nhức đầu, nhìn mờ, đau răng, ngủ ngáy; dặn con hợp tác với bác sĩ; và đặc biệt là đọc kỹ kết quả được gửi trong vòng 24–48 giờ để kịp thời đưa trẻ đi khám chuyên sâu nếu được khuyến nghị. Nếu phát hiện bệnh, trẻ sẽ được hướng dẫn đến cơ sở y tế phù hợp để tiếp tục khám và điều trị. Cuối cùng, khám chỉ là bước khởi đầu. Giữ mắt sáng, răng khỏe và phòng ngừa bệnh lý lâu dài phụ thuộc vào việc cha mẹ duy trì thói quen tốt hằng ngày cho trẻ, thay vì giao trọn trách nhiệm cho nhà trường và bác sĩ.
