Khẩu độ biến thiên: bước tiến táo bạo nhưng không miễn phí rủi ro
iPhone 18 Pro khẩu độ biến thiên là hệ thống cơ khí siêu nhỏ trong cụm camera chính, dùng 6 lá khẩu điều chỉnh vật lý lượng ánh sáng đi qua ống kính và được điều khiển bằng lực từ để mang lại khả năng thu sáng linh hoạt hơn, đồng thời tạo nền tảng cho chất lượng ảnh nhất quán trong nhiều điều kiện ánh sáng khác nhau. Vấn đề là: mọi bước nhảy công nghệ đều có cái giá, và ở đây cái giá nằm ở độ phức tạp sửa chữa. Phân tích từ iFixit bóc tách cho thấy đây là một cơ chế cơ khí chính xác đến mức gần như không thân thiện với sửa chữa ở cấp linh kiện nhỏ. Khi người dùng mơ về việc điều khiển ánh sáng tốt hơn, họ cũng nên chuẩn bị tinh thần cho khả năng chi phí sửa chữa camera cao hơn nếu hệ thống này xảy ra trục trặc. iPhone 18 Pro vì thế trở thành ví dụ điển hình cho xu hướng: hiệu năng nhiếp ảnh tăng, khả năng tự sửa giảm. Theo một báo cáo, iFixit đã tháo rời hai mẫu iPhone 18 Pro để phân tích chi tiết cấu trúc của hệ thống khẩu độ thay đổi, qua đó nhấn mạnh đây là thành tựu kỹ thuật cơ khí chính xác nhưng tiềm ẩn rủi ro sửa chữa.
Cơ chế aperture biến thiên: sáu lá khẩu siêu mỏng, nam châm và dung sai cực nhỏ
Nhìn từ các GIF cận cảnh, cụm iPhone 18 Pro khẩu độ không chỉ là vài lá kim loại xoay tròn mà là một hệ thống cơ cấu chốt – rãnh – rotor – stator được tính toán tỉ mỉ. Bên trong có 6 lá khẩu làm từ composite polymer, mỏng tương đương sợi tóc, xếp chồng lên nhau và vận hành đồng bộ để tạo ra một vòng tròn không méo khi mở, đóng khẩu độ. Theo phân tích, các lá khẩu này được điều khiển bằng nam châm điện, tương tự cơ chế chống rung quang học nhưng hoạt động độc lập. Một video thử nghiệm cho thấy khi dùng nam châm ngoài rà vào, rotor chuyển động và kéo cả 6 lá khẩu đóng mở như một tổ hợp duy nhất. Đây là kỹ thuật cơ khí đáng nể, nhưng chính dung sai cực nhỏ và lớp keo liên kết phức tạp khiến việc can thiệp thủ công trở nên rủi ro. Chỉ một biến dạng nhỏ, hoặc hạt bụi lọt vào, lý thuyết là có thể làm khẩu độ kẹt, biến một ưu điểm nhiếp ảnh thành điểm yếu về độ bền.
iFixit bóc tách: vì sao chi phí sửa chữa camera có thể leo thang
Trong quá trình iFixit bóc tách, một lá khẩu siêu nhỏ đã bay khỏi cụm khi họ tháo chồng thấu kính, minh họa thẳng thắn sự bất khả thi của sửa chữa ở cấp từng chi tiết trong thực tế. iFixit nhận định rằng nếu cơ chế aperture biến thiên bị kẹt, người dùng nhiều khả năng phải thay cả cụm camera chính thay vì sửa từng bộ phận nhỏ. Về mặt kỹ thuật, việc sửa riêng bộ phận khẩu độ không bị tuyên bố là bất khả thi, nhưng được đánh giá là "rất khó" trong điều kiện thực tế sửa chữa. Điều này kéo theo hệ quả rõ ràng về chi phí sửa chữa camera: khi một lỗi nhỏ trong hệ khẩu độ buộc phải thay nguyên cụm, chi phí linh kiện sẽ ở mức "đắt đỏ" thay vì "hợp lý". Một ghi nhận cho biết cụm camera của thế hệ tiền nhiệm iPhone 17 Pro hiện có giá linh kiện khá cao, và cấu trúc mới của iPhone 18 Pro được dự đoán sẽ khiến chi phí không giảm đi. Nói ngắn gọn: trải nghiệm nhiếp ảnh cao cấp đi kèm rủi ro tài chính nếu bạn chẳng may gặp lỗi cơ khí trong hệ khẩu độ.
Vấn đề khung nhựa màn hình và hệ thống tản nhiệt mới: sửa tại nhà ngày càng xa vời
Không chỉ camera, iFixit còn phát hiện một điểm đáng lo khác liên quan đến sửa chữa display trên iPhone 18 Pro: khung nhựa quanh màn hình bị nứt hoặc hư hại trên 3 trong 4 máy được mở. Dù các đợt bóc tách khác chưa ghi nhận vấn đề tương tự và khung nhựa này đã xuất hiện từ iPhone 15 Pro, iFixit cho rằng còn quá sớm để khẳng định đây chỉ là sự cố đơn lẻ hay một rủi ro chung về khả năng sửa chữa. Họ cũng nghi ngờ rằng hệ thống tản nhiệt mới với vapor chamber lớn hơn ba lần so với iPhone 17 Pro có thể làm phân tán nhiệt khỏi màn hình khi dùng miếng nhiệt để làm mềm keo, khiến việc tháo màn hình khó kiểm soát hơn. Hậu quả thực tế của một khung bị nứt là màn hình dễ mất độ khít khi lắp lại, nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng chống nước của máy. Kết hợp với việc một số linh kiện như cổng USB-C vẫn khó tiếp cận vì phải tháo nhiều phần bên trong, iPhone 18 Pro rõ ràng không phải thiết bị thân thiện với sửa chữa DIY.
Người dùng nên chờ máy ảnh thông minh hay sửa chữa thông minh?
Từ góc nhìn người dùng, iPhone 18 Pro khẩu độ biến thiên là lời hứa về nhiếp ảnh tốt hơn trong mọi điều kiện ánh sáng, được hỗ trợ bởi cơ chế aperture biến thiên tinh vi và các công cụ điều khiển chuyên sâu trong phần mềm. Nhưng iFixit bóc tách cho thấy mặt sau của lời hứa này là một cấu trúc cơ khí và nhiệt học ngày càng khó sửa ở cấp độ chi tiết nhỏ. Điều đáng nói là cả lỗi ở lá khẩu siêu mỏng lẫn nứt khung nhựa màn hình đều không phải dạng sự cố mà người dùng bình thường có thể tự khắc phục. Ngay cả các kỹ thuật viên độc lập cũng phải đối mặt với dung sai cực nhỏ, lớp keo khó xử lý và rủi ro ảnh hưởng đến chống nước nếu khung display bị hỏng. Thông điệp ngầm ở đây: nếu bạn muốn tận dụng hết sức mạnh camera của iPhone 18 Pro, hãy nghiêm túc nghĩ về bảo hành chính hãng và bảo vệ máy khỏi va đập; đừng trông chờ vào việc sửa nhanh, rẻ cho những lỗi liên quan đến cơ chế khẩu độ hay cấu trúc màn hình.
