Unitree Robotics IPO: cú nổ lớn của embodied AI Trung Quốc
Unitree Robotics IPO là thương vụ chào bán cổ phiếu lần đầu của nhà sản xuất robot hình người AI Unitree trên sàn STAR Market Thượng Hải, với mức định giá cao và tỷ lệ đăng ký mua vượt xa lượng cổ phiếu chào bán, đồng thời được hậu thuẫn bởi các nhà đầu tư chiến lược như phòng thí nghiệm AI DeepSeek, Tencent và một loạt tập đoàn nhà nước, qua đó trở thành biểu tượng cho làn sóng embodied AI Trung Quốc đang tăng tốc. Điểm nổi bật của Unitree Robotics IPO nằm ở chỗ doanh nghiệp robot hình người đầu tiên niêm yết trên sàn chứng khoán đại lục lại được thị trường săn đón đến mức đăng ký vượt 8.288 lần, với xác suất trúng của nhà đầu tư nhỏ lẻ chỉ khoảng 0,0181%. Đây không phải một câu chuyện “định giá điên rồ” đơn lẻ, mà phản ánh kỳ vọng rằng embodied AI – trí tuệ nhân tạo mang hình hài vật lý, có thể cảm nhận và di chuyển trong thế giới thực – sẽ trở thành lớp hạ tầng mới cho công nghiệp và dịch vụ. Quan trọng hơn, phía sau thương vụ là cấu trúc vốn rất “có ý đồ”: bên cạnh DeepSeek, còn có Tencent và nhiều doanh nghiệp nhà nước lớn như tập đoàn dầu khí CNPC, lưới điện, viễn thông và quỹ an sinh xã hội tham gia với vai trò nhà đầu tư chiến lược. Khi cả Big Tech lẫn các ông lớn năng lượng, hạ tầng cùng bước vào một humanoid robot startup, thông điệp rất rõ ràng: Trung Quốc coi embodied AI là ưu tiên quốc gia, và không muốn bỏ lỡ tầng công nghệ tiếp theo.
DeepSeek đầu tư robot: bắt tay giải bài toán "bộ não" cho robot hình người
Mảnh ghép khiến IPO Unitree trở nên khác biệt là sự hiện diện của DeepSeek – kỳ lân AI đang gây chú ý nhờ mô hình ngôn ngữ mạnh về lập trình, toán và suy luận ở mức chi phí thấp. Trong đợt phân bổ cổ phần chiến lược, DeepSeek nhận 933.399 cổ phiếu, tương đương 2,31% cổ phần, đi kèm cam kết nắm giữ 36 tháng và một thỏa thuận hợp tác phát triển AI cho robot hình người. Hai bên tuyên bố sẽ kết hợp thế mạnh mô hình AI của DeepSeek với năng lực của Unitree trong cơ khí, điều khiển chuyển động và trí tuệ hiện thân. Đây không phải hợp đồng cung – cầu thông thường, mà là sự ràng buộc hai chiều: Unitree ưu tiên DeepSeek khi cần dịch vụ huấn luyện mô hình, còn DeepSeek ưu tiên Unitree khi mua robot hoặc triển khai ứng dụng embodied AI. Điều họ đang nhắm tới là điểm nghẽn lớn nhất của ngành humanoid robot startup: xây dựng "bộ não" đủ khả năng hiểu môi trường lạ, rồi biến câu lệnh ngôn ngữ thành hành động vật lý ổn định. Trung Quốc đã chứng minh có thể sản xuất robot chi phí thấp, đi bộ, chạy, nhảy và biểu diễn trên sân khấu, nhưng đưa chúng vào căn phòng chưa hề "tập duyệt" để gấp quần áo, mở cửa hay nâng – chuyển vật nặng một cách đáng tin cậy lại là bài toán dữ liệu và mô hình hoàn toàn khác.
Cơn sốt đăng ký 8.288 lần: thị trường đang đặt cược vào điều gì?
Sự kiện đăng ký mua cổ phiếu Unitree vượt 8.288 lần với tỷ lệ phân bổ cho nhà đầu tư trực tuyến chỉ 0,0181% không thể giải thích đơn thuần bằng tâm lý đầu cơ. Đây là biểu hiện của kỳ vọng rằng embodied AI Trung Quốc đang bước sang giai đoạn tăng tốc, nơi robot hình người AI không chỉ còn là màn trình diễn nhảy múa hay võ thuật trên mạng xã hội. Theo số liệu theo dõi ngành, chỉ riêng một quý gần đây, vốn đầu tư cho lĩnh vực embodied AI đã tăng lên hàng chục tỷ nhân dân tệ, gấp đôi quý trước và gấp nhiều lần so với cùng kỳ. "Đây được coi là cầu nối giữa các mô hình ngôn ngữ lớn với những cỗ máy có thể đi lại trong nhà máy hoặc nâng – chuyển vật nặng" – câu nhận định này tóm gọn lý do vì sao cả chính quyền lẫn nhà đầu tư đều coi robot hình người AI là mảnh ghép chiến lược. Từ góc nhìn nhà đầu tư chuyên nghiệp, mức định giá của Unitree được xem như "trần" tham chiếu cho toàn bộ ngành robot AI hiện thân ở giai đoạn hiện nay. Khi một doanh nghiệp từng được định giá khoảng một tỷ nhân dân tệ năm 2022 nay trở thành chuẩn mới cho thị trường, đó là tín hiệu rằng cuộc chơi đang chuyển từ thử nghiệm sang kỳ vọng thương mại hóa – dù còn rất nhiều rủi ro kỹ thuật và mô hình kinh doanh chưa ngã ngũ.
Cuộc đua humanoid robot startup: Unitree không còn độc chiếm sân khấu
Một nghịch lý thú vị là Unitree Robotics IPO bùng nổ lại diễn ra trong bối cảnh chính Unitree không còn dẫn đầu về sản lượng robot hình người tại Trung Quốc. AgiBot ở Thượng Hải đã xuất xưởng khoảng 8.400 robot hình người trong nửa đầu năm, chiếm 44% thị phần toàn cầu theo một hãng nghiên cứu, cho thấy cuộc đua embodied AI đã hình thành đối trọng rõ ràng. Bên cạnh AgiBot, hàng loạt humanoid robot startup khác như Deep Robotics, Leju Robotics, X Square Robot, LimX Dynamics và nhiều cái tên mới đang chuẩn bị bước ra thị trường chứng khoán. Không ít công ty – X Square Robot, Galbot, EngineAI và chính AgiBot – đã nộp hồ sơ IPO bảo mật tại Hồng Kông, tạo nên "hàng chờ" cho hơn 100 doanh nghiệp robot hình người. Điều này cho thấy Unitree không phải là câu chuyện riêng lẻ mà là điểm chạm đầu tiên giữa thị trường vốn và cả một thế hệ startup robot hình người AI. Khi định giá của Unitree trở thành tham chiếu, những thương vụ kế tiếp sẽ phải trả lời câu hỏi khó hơn: liệu họ là doanh nghiệp công nghệ có tiềm năng trở thành "hạ tầng" như chip và hệ điều hành, hay chỉ là các nhà sản xuất phần cứng chuyên biệt cho một vài ngách thị trường hẹp?
Khi Big Tech và doanh nghiệp nhà nước cùng cược vào embodied AI
Sự tham gia đồng thời của DeepSeek, Tencent và một loạt tập đoàn nhà nước như CNPC, lưới điện, viễn thông, chứng khoán và quỹ an sinh xã hội trong vòng chiến lược của Unitree Robotics IPO nói nhiều hơn về chiến lược quốc gia, thay vì chỉ là thương vụ tài chính. Đây là cấu hình vốn hiếm gặp: AI lab, nền tảng internet, nhà cung cấp năng lượng và hạ tầng cùng đặt cược vào robot hình người AI như một lớp công nghệ dài hạn. Lý do nằm ở tầm nhìn embodied AI Trung Quốc: robot mang hình hài vật lý sẽ là đối tượng trực tiếp sử dụng mô hình AI, di chuyển trong nhà máy, lưới điện, mỏ dầu, công trình hạ tầng thay vì chỉ xử lý văn bản trên trung tâm dữ liệu. Nhưng để hiện thực hóa viễn cảnh này, họ phải giải bài toán "bộ não" humanoid – mô hình có khả năng hiểu môi trường lạ, học từ dữ liệu thao tác như gấp quần áo, mở cửa, rồi tự sửa sai trong không gian luôn thay đổi. Với các đợt đăng ký IPO mở từ ngày 10/8 và khoản vốn huy động được dự kiến dành cho phát triển phần mềm, phần cứng robot, sản phẩm mới và nhà máy sản xuất, Unitree đang được xem như phép thử đầu tiên: liệu sự kết hợp giữa vốn quốc gia, Big Tech và AI lab có đủ sức đưa embodied AI thoát khỏi giai đoạn trình diễn, bước vào chu kỳ ứng dụng thật trong công nghiệp và dịch vụ. Nếu Unitree chứng minh được mô hình này, làn sóng humanoid robot startup còn lại sẽ không thiếu người nối gót.
