Kỷ lục 144 tỷ phú nhập cư: Tín hiệu đáng lo về tập trung tài sản
Tỷ phú nhập cư Mỹ là nhóm những người đang sinh sống và sở hữu khối tài sản cực lớn tại Mỹ nhưng sinh ra ở nước ngoài, phản ánh sức hút của nền kinh tế Mỹ với tài năng toàn cầu đồng thời phơi bày mức độ tập trung tài sản vào tay một nhóm nhỏ những cá nhân thành công phi thường, khiến câu chuyện bất bình đẳng và chính sách nhập cư trở nên nóng hơn bao giờ hết. Theo một bảng xếp hạng cập nhật nhân dịp 250 năm ngày lập quốc, có tới 144 tỷ phú nhập cư đang sống tại Mỹ, mức cao nhất từ trước đến nay. Con số này không chỉ cho thấy "giấc mơ Mỹ" vẫn còn sức hút, mà còn cho thấy một thực tế: gần 15% số tỷ phú nắm tới một phần tư tổng tài sản của toàn bộ tỷ phú tại nước này. Khi tài sản kỷ lục Mỹ được gom lại trong tay một nhóm nhỏ người nhập cư siêu giàu, câu hỏi không còn là họ giỏi đến đâu, mà là xã hội sẽ đối mặt với khoảng cách giàu nghèo ngày càng rộng như thế nào.
California – “thủ phủ” tỷ phú và bóng dài của bất bình đẳng
Nếu muốn thấy sự tập trung cực đoan của cải, hãy nhìn vào California tỷ phú. Tiểu bang này tiếp tục dẫn đầu cả nước về số người góp mặt trong danh sách Forbes 400, với 85 cá nhân sở hữu tài sản khổng lồ. California có nhiều tỷ phú hơn bất kỳ bang nào khác, bỏ xa New York, Florida và Texas. Phần lớn khối tài sản này gắn với công nghệ và AI, phản ánh xu hướng kinh tế toàn cầu đang xoay quanh dữ liệu, chip và trí tuệ nhân tạo. Điểm đáng chú ý là tổng tài sản của 400 người giàu nhất đã đạt mức kỷ lục mới, trong khi ngưỡng tối thiểu để lọt vào danh sách cũng tăng đáng kể. Điều này cho thấy tài sản kỷ lục Mỹ đang phình to ở đỉnh tháp chứ không lan đều xuống đáy. Không ngẫu nhiên mà cử tri California chuẩn bị bỏ phiếu về Proposition 40 – đề xuất "thuế tỷ phú" đánh vào tài sản của những cư dân siêu giàu. Sự trỗi dậy của tầng lớp tỷ phú công nghệ buộc chính trị phải trả lời: giới siêu giàu chỉ là động lực tăng trưởng, hay cũng là đối tượng cần phải điều tiết để bảo vệ phần còn lại của xã hội?
Đài Loan, Trung Quốc và bản đồ mới của giới tỷ phú nhập cư
Một điều thú vị trong bức tranh tỷ phú nhập cư Mỹ là sự xuất hiện nổi bật của Đông Á. Trong top 10 tỷ phú nhập cư giàu nhất, có tới 2 người đến từ Đài Loan và 1 người từ Trung Quốc đại lục. Đài Loan có 11 tỷ phú nhập cư, với đại diện tiêu biểu là nhà đồng sáng lập hãng bộ nhớ Kingston David Sun và nhà sáng lập Nvidia Jensen Huang trong top 10. Trung Quốc đại lục có 9 người, trong đó John Tu – đồng sáng lập Kingston – là gương mặt duy nhất lọt top 10. Sự hiện diện đậm nét của các tỷ phú gốc Đài Loan và Trung Quốc trong thế giới bán dẫn, phần cứng và công nghệ cho thấy một thực tế: chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu đang di chuyển, nhưng đỉnh cao giá trị lại được ghi nhận tại Mỹ. Những người nhập cư giàu có này mang theo công nghệ, vốn và mạng lưới toàn cầu, đồng thời "nhập khẩu" cả sự phụ thuộc của nền kinh tế Mỹ vào các chuỗi cung ứng chip và linh kiện do châu Á thống trị. Câu chuyện nhập cư giàu có vì thế không chỉ là chuyện cá nhân thành công, mà là chuyện Mỹ đang trở thành trung tâm định giá cho thành tựu công nghệ của cả thế giới.
Giấc mơ Mỹ vẫn sống, nhưng không dành cho số đông
Điều trớ trêu là nhiều tỷ phú nhập cư không hề có kế hoạch ở lại Mỹ lâu dài. Có người chỉ dự định học, làm vài năm rồi trở về quê hương, nhưng kết quả là gắn bó ba thập kỷ và trở thành nhà sáng lập các công ty công nghệ tỷ đô. Họ khẳng định cơ hội lập công ty và theo đuổi "giấc mơ Mỹ" vẫn sôi động, gọi Mỹ là một thị trường năng động và sáng tạo. Tuy nhiên, khi nhóm nhập cư giàu có nắm giữ tới một phần tư tổng tài sản của giới tỷ phú, giấc mơ này rõ ràng không dành cho số đông. Nó đặc quyền cho những người có trình độ cao, tiếp cận được mạng lưới vốn, công nghệ và học thuật. Trong khi đó, những người nhập cư lao động phổ thông gần như không xuất hiện trong các câu chuyện được ca ngợi. Chính sách nhập cư và thuế tài sản – như cuộc bỏ phiếu về Proposition 40 tại California – sẽ là phép thử xem xã hội Mỹ muốn nuôi dưỡng mô hình "siêu sao nhập cư" hiện tại, hay tái thiết giấc mơ Mỹ thành một câu chuyện ít bất bình đẳng hơn.
Tập trung tài sản vào các bang công nghệ: xu hướng toàn cầu và bài toán chính sách
Sự tập trung của nhà đầu tư giàu tại các bang công nghệ như California không phải hiện tượng cô lập, mà phản chiếu xu hướng kinh tế toàn cầu: của cải đang dồn về những "cực" công nghệ, AI và bán dẫn. Khi các tỷ phú nhập cư từ 45 quốc gia đổ về xây dựng sự nghiệp trong các trung tâm như Thung lũng Silicon, tài sản, quyền lực và tri thức cũng bị kéo về vài điểm trên bản đồ. Về mặt tích cực, điều này giúp Mỹ giữ vị thế đầu tàu trong đổi mới. Nhưng mặt tối là sự phân tầng xã hội ngày càng sâu: một bên là các "công dân toàn cầu" có thể dịch chuyển đến nơi có chính sách và thị trường tốt nhất, bên kia là người lao động địa phương bị buộc phải sống với chi phí cao, bất ổn về nhà ở và thuế. Các đề xuất như "thuế tỷ phú" ở California cho thấy chính trị đang cố gắng bắt kịp thực tế kinh tế mới. Câu hỏi lớn là liệu chính sách thuế và nhập cư có đủ nhanh để tránh việc Mỹ biến thành xã hội hai tầng – nơi giấc mơ Mỹ chỉ còn là tài sản trong danh sách Forbes 400.
