Ngày Pháp luật Việt Nam nhắc về trách nhiệm chung
Giáo dục pháp luật trong nhà trường là quá trình giúp học sinh, sinh viên hình thành hiểu biết, ý thức tôn trọng và thói quen chấp hành pháp luật phù hợp với lứa tuổi, đồng thời kết nối việc học đó với trách nhiệm của gia đình và xã hội. Đây là điểm đáng chú ý trong thông điệp của Bộ Giáo dục và Đào tạo nhân Ngày Pháp luật Việt Nam: tinh thần thượng tôn Hiến pháp và pháp luật phải được vun đắp thường xuyên, không chỉ trong một đợt tuyên truyền.
Sáng 9/11, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cùng đoàn công tác của Bộ Giáo dục và Đào tạo đến thăm, chúc mừng Bộ Tư pháp nhân dịp này. Ngày 9/11 hằng năm được tổ chức nhằm tôn vinh Hiến pháp, pháp luật và nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành cũng như trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong xây dựng, thi hành, bảo vệ pháp luật. Vì vậy, cuộc gặp có ý nghĩa hơn một nghi thức chúc mừng: nó nhấn mạnh rằng văn hóa pháp luật cần được gây dựng trong từng cơ quan và lớp học, rồi lan tỏa ra đời sống chung.
Từ nhận thức của học sinh đến nêu gương của người lớn
Thông điệp về giáo dục pháp luật có sức nặng bởi nó đặt người học trong một mạng lưới trách nhiệm rộng hơn bài giảng. Ông Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh cần hình thành ý thức thượng tôn và chấp hành pháp luật cho học sinh, sinh viên từ sớm, với nội dung và phương pháp phù hợp từng lứa tuổi, cấp học. Điều đó hướng đến lợi ích thiết thực: người học có thêm nền tảng để nhận biết trách nhiệm của mình và ứng xử đúng trước những quy tắc chung.
Nhưng nhà trường không thể gánh vai trò ấy một mình. Gia đình, nhà trường và xã hội cần phối hợp chặt chẽ; nhà giáo và phụ huynh được kỳ vọng nêu gương trong việc chấp hành pháp luật. Đây là yêu cầu hợp lý: lời dạy sẽ khó thuyết phục nếu người lớn không làm điều mình khuyên. Khi học sinh, sinh viên cùng cán bộ, giáo viên được nâng cao nhận thức và ý thức tuân thủ, tinh thần thượng tôn pháp luật mới có cơ hội đi từ môi trường học tập vào đời sống xã hội.
Thông điệp định hướng, chưa phải chính sách cụ thể
Cần phân biệt rõ nội dung cuộc gặp với những chính sách giáo dục pháp luật cụ thể. Thông tin được công bố nêu định hướng về việc hình thành ý thức pháp luật sớm, điều chỉnh cách tiếp cận theo lứa tuổi và tăng phối hợp giữa gia đình, nhà trường, xã hội; đồng thời cho biết ngành giáo dục sẽ đổi mới nội dung, phương thức phổ biến pháp luật và tăng ứng dụng chuyển đổi số trong tuyên truyền. Tuy nhiên, nguồn tin không nêu chương trình, thời hạn triển khai, chỉ tiêu hay cơ chế thực hiện riêng cho từng cấp học.
Sự phân biệt này quan trọng để không biến một thông điệp tại sự kiện thành lời khẳng định về chính sách đã ban hành. Trọng tâm trước mắt là hướng đi và cam kết tiếp tục nâng cao chất lượng công tác pháp chế, hoàn thiện thể chế gắn với việc thi hành pháp luật hiệu quả hơn. Với công chúng, điều đáng theo dõi tiếp theo là cách các định hướng ấy được chuyển thành hoạt động cụ thể, phù hợp với người học và điều kiện của từng cơ sở giáo dục.
Thượng tôn pháp luật phải trở thành nếp sống
Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng công tác pháp chế, đẩy mạnh hoàn thiện thể chế gắn với hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật; ngành cũng định hướng đổi mới phổ biến, giáo dục pháp luật và tăng ứng dụng chuyển đổi số. Những việc này cần được nhìn như một quá trình lâu dài, không chỉ là hoạt động hưởng ứng theo dịp. Nếu pháp luật được truyền đạt dễ hiểu, phù hợp với người học và được người lớn nêu gương, trường học có thể góp phần xây dựng môi trường kỷ cương, dân chủ, trách nhiệm.
Cuộc gặp nhân Ngày Pháp luật Việt Nam chưa thay thế các chính sách hay kế hoạch triển khai cụ thể, nhưng đã nêu đúng điều cốt lõi: thượng tôn Hiến pháp và pháp luật bắt đầu từ nhận thức, được củng cố qua hành vi hằng ngày và lan rộng nhờ sự phối hợp của nhiều bên. Muốn giáo dục pháp luật tạo dấu ấn bền vững, nhà trường cần đi cùng gia đình và xã hội; đó mới là con đường để thông điệp tại sự kiện trở thành văn hóa chung.
