Tài chính xanh Việt Nam cần một sân chơi chung giữa nhà nước và thị trường
Hội nghị Tài chính xanh Việt Nam là diễn đàn thường niên quy tụ cơ quan quản lý, định chế tài chính, nhà đầu tư và doanh nghiệp nhằm thảo luận cách huy động, phân bổ và giám sát dòng vốn xanh bền vững để phục vụ các dự án phát triển xanh, trong đó nhấn mạnh vai trò của khung pháp lý, hạ tầng thị trường, cơ chế minh bạch và tiêu chuẩn kỹ thuật cho tài chính xanh Việt Nam. Hội nghị tài chính 2026 diễn ra tại TP.HCM với chủ đề “Where Green Capital Meets Investment Opportunities”, đặt trọng tâm vào việc kết nối dòng vốn xanh và cơ hội đầu tư. Sự kiện được đồng tổ chức bởi VIFC-HCMC, Nam A Bank, FiinGroup, GGGI Việt Nam cùng Optima Wealth Partners, thu hút hơn 200 đại biểu từ cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, nhà đầu tư quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp.
Đối thoại công – tư: từ cam kết Net Zero đến bài toán vốn khả thi
Điểm mạnh nhất của hội nghị năm nay là tạo ra một diễn đàn đối thoại thực chất giữa khu vực công và tư, thay vì những phát biểu chung chung về tài chính bền vững. Việt Nam đã đặt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, đồng nghĩa với nhu cầu huy động một lượng vốn khổng lồ cho lộ trình chuyển đổi dài hạn. Nhưng câu hỏi không còn là “chúng ta có thu hút được vốn xanh hay không”, mà là liệu chúng ta đã chuẩn bị đủ khung pháp lý, hạ tầng, cơ chế minh bạch và tiêu chuẩn kỹ thuật để dòng vốn quốc tế thực sự được giải ngân vào các dự án tiềm năng. Theo các diễn giả, muốn tài chính xanh Việt Nam tiến lên một nấc mới, chính sách nhà nước phải gặp gỡ được kỳ vọng nhà đầu tư, và các dự án phải chuyển từ ý tưởng thành tài sản có tính khả thi tài chính rõ ràng.
VIFC-HCMC và tham vọng xây dựng hệ sinh thái vốn xanh bền vững
Trong phiên buổi sáng, trọng tâm thảo luận là vai trò của Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC) trong việc kiến tạo hệ sinh thái tài chính xanh. VIFC-HCMC được hình dung như nơi dòng vốn quốc tế lưu thông an toàn và minh bạch, được dẫn dắt vào các dự án, công trình xanh của Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng. Các đại biểu từ IFC và các quỹ đầu tư đã chỉ ra rằng, dòng vốn sẽ tìm đến những trung tâm tài chính có chuẩn mực thông tin, tiêu chuẩn trái phiếu xanh và cơ chế giám sát rõ ràng. Một diễn giả nhấn mạnh: dòng vốn luôn đi theo niềm tin; còn niềm tin được xây dựng bằng chất lượng dữ liệu, sự minh bạch và đánh giá độc lập. Thách thức lớn của chúng ta không chỉ là tìm nguồn vốn, mà là tạo ra các dự án xanh có rủi ro được nhận diện và dòng tiền được chứng minh.
Cấu trúc dự án xanh thành sản phẩm đầu tư: nơi kỹ thuật gặp thực tiễn
Phiên buổi chiều đi vào phần mà nhiều doanh nghiệp Việt Nam còn thiếu: kỹ thuật cấu trúc dự án xanh thành sản phẩm đầu tư đủ điều kiện để thu hút dòng vốn quốc tế. Đại diện FiinGroup và S&P Global Ratings phân tích thực trạng sản phẩm tài chính xanh tại các trung tâm tài chính quốc tế, cùng kinh nghiệm về trái phiếu xanh. Optima Wealth Partners, Nam A Bank và GuarantCo/PIDG bàn sâu về năng lực tài chính (bankability), tầm quan trọng của xếp hạng tín nhiệm và đánh giá độc lập với các công cụ tài chính bền vững. Case study kho lạnh NECS cho thấy nếu dự án không được thiết kế với tiêu chuẩn xanh rõ ràng, cấu trúc dòng tiền, phân bổ rủi ro và cơ chế giám sát, thì cơ hội tiếp cận vốn xanh bền vững gần như bằng không. Đây chính là điểm yếu phổ biến của nhiều dự án đầu tư phát triển xanh ở địa phương hiện nay.
Hợp tác quốc tế: cơ hội nhưng không phải chiếc đũa thần cho phát triển xanh
Một điểm sáng của hội nghị là hai thỏa thuận hợp tác chiến lược mang tầm quốc tế, cho thấy tài chính xanh Việt Nam bắt đầu có chỗ đứng trong mắt nhà đầu tư ngoại. Nam A Bank ký kết thỏa thuận với Quỹ Đầu tư Thụy Sĩ cho các thị trường mới nổi (SIFEM), được kỳ vọng kích hoạt dòng vốn ngoại dài hạn cho các dự án chuyển đổi xanh và phát triển bền vững tại Việt Nam. Đồng thời, FiinGroup trao Ý định thư hợp tác với VIFC-HCMC nhằm phát triển hạ tầng thị trường, nâng cao minh bạch và kết nối cơ hội đầu tư với nguồn vốn quốc tế. Tuy vậy, cần nhìn thẳng vào mặt trái: nếu khung pháp lý không được hoàn thiện, hạ tầng dữ liệu yếu và địa phương thiếu năng lực chuẩn bị dự án, các thỏa thuận này sẽ khó chuyển thành dòng vốn thực tế. Hội nghị tài chính 2026 vì thế là lời nhắc rõ ràng rằng vốn xanh bền vững chỉ chảy về nơi biết cách biến tiềm năng thành dự án khả thi.
