Tập thể dục an toàn không phải là tập càng nhiều càng tốt
Tập thể dục an toàn là cách vận động có kế hoạch, với cường độ và thời điểm phù hợp thể trạng, có khởi động – giảm tải đúng, nhằm tăng cường sức khỏe mà không kích hoạt các biến cố tim mạch hay tổn thương cấp tính ở cơ thể. Tập thể dục vốn được xem là “thuốc bổ”, nhưng nếu tập sai, nó có thể trở thành “chất kích hoạt” cho những yếu điểm ẩn trong hệ tim mạch và thần kinh. Một người đàn ông 48 tuổi đang chạy bộ buổi sáng bất ngờ gục xuống rồi tử vong, biến buổi vận động tưởng chừng bình thường thành bi kịch. Vấn đề không nằm ở bản thân việc chạy bộ, mà nằm ở cách chúng ta bước vào, duy trì và kết thúc buổi tập. Muốn tránh tai nạn, cần dứt khoát từ bỏ những sai lầm tập luyện mang tính “hành xác” chứ không phải rèn luyện.
Ba sai lầm tập luyện đe dọa tim mạch mà nhiều người vẫn mắc
Trường hợp người đàn ông 48 tuổi ngừng tim đột ngột khi chạy bộ sáng ở sân trường là lời nhắc đau xót về nguy hiểm khi chạy bộ cường độ cao mà không kiểm soát. Kết quả xác định ông bị ngừng tim đột ngột khi cơ thể phải chịu áp lực vận động mạnh vào thời điểm hệ tim mạch chưa thích nghi. Từ đây, các bác sĩ chỉ ra ba sai lầm tập luyện tai hại. Thứ nhất, không khởi động kỹ, bước vào vận động mạnh ngay khi cơ thể còn nghỉ ngơi khiến tim, mạch và cơ bắp bị “sốc tải”, dễ rối loạn tim mạch, chuột rút, chấn thương, đặc biệt nguy hiểm với người lớn tuổi. Thứ hai, tập luyện quá sức, bỏ qua tín hiệu cảnh báo, kéo dài thời gian hay tăng cường độ khiến tim hoạt động quá tải, làm nặng thêm bệnh tim mạch tiềm ẩn. Thứ ba, dừng vận động đột ngột sau khi tập khiến máu ứ lại, tụt huyết áp và chóng mặt.
Tắm nước lạnh sau tập: “thói quen sảng khoái” có thể cướp đi thính lực
Một sai lầm khác thường bị xem nhẹ là tắm nước lạnh ngay sau khi tập thể dục, đặc biệt là tắm đêm sau khi chạy bộ về. Một người đàn ông tại Hà Nội tắm đêm bằng nước lạnh sau khi đi chạy bộ và phải đối mặt nguy cơ mất thính lực tai trái vĩnh viễn. Anh được chẩn đoán điếc đột ngột, nguyên nhân xác định do tắm đêm bằng nước lạnh gây co thắt vi mạch dẫn lưu tuần hoàn tai trong. Đây là lời cảnh báo rõ ràng: cảm giác mát lạnh tức thì không đáng để đánh đổi bằng nguy cơ tổn thương mạch máu và thần kinh. Điếc đột ngột là bệnh lý cấp cứu, có thể gặp ở nhiều lứa tuổi và có xu hướng trẻ hóa. Nếu bạn vẫn có thói quen tắm nước lạnh ngay sau tập, nhất là ban đêm, hãy coi đây là lúc cần dừng lại và thay đổi.
Những dấu hiệu cảnh báo tập luyện không an toàn cần dừng ngay
Cơ thể luôn gửi tín hiệu trước khi xảy ra tai nạn, vấn đề là bạn có lắng nghe hay không. Các bác sĩ nhấn mạnh, khi đang vận động mà xuất hiện khó thở, chóng mặt, tim đập nhanh thì phải dừng tập ngay, thay vì cố gắng “vượt qua giới hạn”. Với tai – hệ thần kinh thính giác, những dấu hiệu như nghe kém, ù tai, chóng mặt, cảm giác đầy tai hay cảm giác như bị nút tai là cảnh báo cần đi khám sớm để được điều trị kịp thời. Bỏ qua các dấu hiệu này có thể khiến bệnh tiến triển nặng, như trường hợp bệnh nhân chỉ sau hai ngày từ ù tai nhẹ đã mất thính lực hoàn toàn ở một bên. Tập thể dục an toàn nghĩa là luôn ưu tiên tín hiệu của cơ thể hơn số vòng chạy, số hiệp tập hay số bước trên đồng hồ.
Làm sao để tập thể dục an toàn mà vẫn hiệu quả cho tim mạch?
Nếu coi sức khỏe là mục tiêu, bạn phải coi an toàn là điều kiện bắt buộc trong mọi buổi tập. Các bác sĩ khuyến cáo, tập thể dục buổi sáng chỉ tốt khi thực hiện đúng cách, đúng cường độ và phù hợp thể trạng, thay vì chạy theo cường độ cao thiếu kiểm soát. Muốn phòng biến cố bệnh tim mạch tập thể dục, hãy kiểm tra sức khỏe định kỳ, đặc biệt là tim mạch, trước khi tập cường độ cao hoặc tham gia giải chạy. Luôn khởi động kỹ, rồi kết thúc bằng giãn cơ để ổn định nhịp tim, tránh tụt huyết áp hay choáng váng. Đừng quên bổ sung nước và điện giải để giữ nhịp tim ổn định. Một lối sống lành mạnh với luyện tập điều độ, ngủ đủ, tránh tắm đêm và từ bỏ các thói quen xấu là hàng rào bảo vệ chủ động chống lại cả biến cố tim mạch và điếc đột ngột.
