Một con chip, một dấu mốc tự chủ
VGC v1.0 là chip bảo mật do Ban Cơ yếu Chính phủ và Viettel phối hợp phát triển, thuộc nền tảng bán dẫn bảo mật được thiết kế tại Việt Nam và tích hợp thuật toán mật mã trong phần cứng. Đây không chỉ là sản phẩm mới: nó đánh dấu lần đầu Việt Nam tự thiết kế chip bảo mật và xây dựng nền tảng bán dẫn riêng cho nhu cầu bảo vệ dữ liệu. Chiều 3/11, hai đơn vị công bố chip cùng nền tảng này, đưa một năng lực vốn thường bị che khuất trong thiết bị số thành bước tiến công nghệ có thể nhìn thấy. Việc làm chủ thiết kế không đồng nghĩa đã làm chủ toàn bộ chuỗi cung ứng bán dẫn, nhưng tạo nền móng đáng kể: nhóm phát triển trong nước đã đi từ yêu cầu an ninh, thuật toán và cấu trúc vi mạch đến sản phẩm được thử nghiệm. Với chip bán dẫn Việt Nam, năng lực ấy quan trọng hơn một khẩu hiệu “Make in Vietnam”.
Thông số phục vụ một mục tiêu: bảo vệ dữ liệu
VGC v1.0 có kích thước đóng gói 10 x 10 mm, khoảng 300 triệu transistor và được sản xuất trên tiến trình CMOS 28 nm. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở cấu hình: chip tích hợp trực tiếp thuật toán mật mã khối quốc gia MKV vào phần cứng, thay vì giao toàn bộ việc mã hóa cho phần mềm. Theo kết quả đo được công bố, tốc độ mã hóa và giải mã nhanh gấp khoảng 15 lần giải pháp thuần phần mềm khi thực hiện cùng tác vụ. Ban Cơ yếu Chính phủ xác định yêu cầu bảo mật, phát triển thuật toán và tiêu chí đánh giá; Trung tâm Bán dẫn Viettel đảm nhiệm thiết kế vi mạch và hiện thực thành chip. Cách phân công này cho thấy thiết kế chip bảo mật cần đồng thời năng lực mật mã lẫn kỹ thuật bán dẫn. Tiến trình 28 nm không phải cuộc đua thu nhỏ kích thước, mà được chọn theo yêu cầu của dòng chip này.
Từ thiết bị chuyên dụng đến hạ tầng số
Ứng dụng ban đầu của chip bảo mật VGC là thiết bị lưu trữ USB an toàn dành cho cơ quan Đảng, Nhà nước và quốc phòng. Đây là điểm khởi đầu phù hợp: triển khai trong phạm vi có yêu cầu bảo mật cao giúp sản phẩm được kiểm chứng trước khi mở rộng. Nhóm phát triển dự kiến tích hợp chip vào hệ thống xác thực chữ ký số quốc gia, nơi hiện có hơn 2 triệu chứng thư số đang lưu hành. Về lâu dài, phần cứng bảo mật có thể bảo vệ hồ sơ, hợp đồng và dữ liệu khách hàng trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, cũng như thiết bị kết nối như camera giám sát, cảm biến môi trường và trạm quan trắc. Những lợi ích ấy sẽ không tự đến chỉ nhờ ra mắt chip: cần thử nghiệm trên thiết bị thật, đánh giá an toàn và chứng minh khả năng vận hành ổn định. Nhưng nếu VGC v1.0 đi được từ USB chuyên dụng sang các hệ thống thiết yếu, người dân và doanh nghiệp có thể hưởng lợi từ lớp bảo vệ dữ liệu gần hơn với phần cứng.
Giá trị nằm ở nền tảng, không chỉ ở sản phẩm
Lý do cần tự chủ loại chip này nằm ở mối liên hệ giữa phần cứng và mật mã: khi chip xử lý bảo mật do trong nước thiết kế, khả năng kiểm soát cách dữ liệu được bảo vệ cũng tăng lên. Tại lễ công bố, Phan Văn Giang nhấn mạnh chip bán dẫn là nguồn lực chiến lược, còn mật mã là công cụ cốt lõi để bảo vệ thông tin; thiếu năng lực làm chủ chip sẽ khó làm chủ đầy đủ mật mã và bảo vệ chủ quyền số. Bước tiếp theo vì thế quan trọng không kém ngày ra mắt. Ban Cơ yếu Chính phủ và Viettel đã ký thỏa thuận hợp tác về sản xuất hàng loạt VGC v1.0, phát triển nền tảng vi mạch bảo mật đa lõi, đào tạo nhân lực và thử nghiệm, đánh giá sản phẩm trên thiết bị thực trước khi triển khai. Đây là chương trình dài hơi, không phải lời khẳng định đã bắt kịp mọi đối thủ. Tuy vậy, tự thiết kế được nền tảng là điều kiện để Việt Nam bớt phụ thuộc và tích lũy năng lực cho những thế hệ sau.
