Tắc ruột do bã thức ăn không phải chuyện có thể tự xử lý
Tắc ruột do bã thức ăn xảy ra khi những thành phần khó tiêu kết tụ thành khối trong đường tiêu hóa, trôi xuống ruột non rồi làm bít lòng ruột, cản trở thức ăn và dịch di chuyển. Đây là tình trạng cần được đánh giá y tế, không thể xác định hoặc xử trí an toàn chỉ dựa vào triệu chứng tại nhà. Trường hợp một người đàn ông 40 tuổi ở Hải Phòng là lời cảnh báo đáng chú ý: sau khi ăn khoảng 2–3 quả hồng, ông nhập viện với đau bụng dữ dội, buồn nôn, bụng chướng nhanh và không thể trung tiện hoặc đại tiện. Hồng chát, nhất là quả còn xanh, có tannin và chất xơ khó tiêu; chúng có thể góp phần tạo bã, nhưng không có nghĩa cứ ăn hồng là sẽ tắc ruột. Nguy cơ còn tùy lượng ăn và khả năng tiêu hóa của mỗi người.
Ba khối bã làm tắc ruột non, điều trị ban đầu không đủ
Sau khoảng một ngày, cơn đau của bệnh nhân bắt đầu thành từng đợt, rồi chuyển thành đau quặn dày hơn và tăng mức độ. Người bệnh được điều trị ngoại trú nhưng không cải thiện. Khi chụp cắt lớp vi tính, bác sĩ phát hiện nhiều khối bã thức ăn trong ruột non gây tắc nghẽn; các quai ruột phía trên vị trí tắc giãn nhiều. Ê-kíp ban đầu theo dõi và điều trị nội khoa, nhưng cơn đau tiếp tục nặng lên nên quyết định phẫu thuật nội soi. Trong mổ, bác sĩ phát hiện ba khối bã: khối lớn nhất khoảng 5 cm, hai khối còn lại khoảng 4 cm, nằm cách nhau khoảng 50 cm. Thay vì mở ruột lấy bã, ê-kíp đẩy các khối xuống đại tràng để giải phóng chỗ tắc. Người bệnh trung tiện trở lại một ngày sau phẫu thuật, dấu hiệu cho thấy lưu thông ruột bước đầu phục hồi. Kết quả này không phải lý do để chờ đợi khi triệu chứng tắc ruột xuất hiện.
Nhận biết dấu hiệu tắc ruột và đi khám kịp thời
Đau bụng quặn từng cơn, bụng chướng tăng nhanh, buồn nôn và bí trung tiện hoặc đại tiện là những dấu hiệu tắc ruột cần được xem xét nghiêm túc. Khi có các biểu hiện này, hãy đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám; đừng tự kết luận đó chỉ là đau dạ dày hoặc chờ cơn đau tự hết. Tắc ruột kéo dài có thể gây phù nề, thiếu máu thành ruột, hoại tử, thủng ruột, viêm phúc mạc và sốc nhiễm khuẩn. Vì vậy, tự dùng thuốc nhuận tràng hay thuốc giảm đau, hoặc cố chịu đau tại nhà, có thể trì hoãn việc đánh giá cần thiết và khiến diễn biến nguy hiểm hơn. Cách xử trí đúng là tìm hỗ trợ y tế, không tự điều trị.
Ăn hồng chát thận trọng, nhất là khi khó nhai hoặc tiêu hóa
Không cần xem quả hồng là thực phẩm chắc chắn gây tắc ruột, nhưng ăn hồng chát quá nhiều, ăn nhanh hoặc nhai không kỹ có thể làm tăng nguy cơ bã thức ăn. Nên ăn chậm, nhai kỹ, tránh ăn nhiều hồng còn xanh, quả chát hay thực phẩm giàu chất xơ khó tiêu trong một lần, đặc biệt khi bụng đói. Người cao tuổi, trẻ nhỏ chưa nhai tốt, người có vấn đề răng miệng, rối loạn vận động tiêu hóa hoặc từng phẫu thuật dạ dày cần thận trọng hơn. Lời khuyên phòng ngừa không thay thế việc đi khám: nếu xuất hiện đau bụng dữ dội, chướng bụng tăng nhanh hoặc bí trung đại tiện, hãy để nhân viên y tế đánh giá thay vì tự chẩn đoán. Một món ăn có thể phù hợp với nhiều người nhưng vẫn gây rủi ro cho người có khả năng nhai hoặc tiêu hóa hạn chế.
