Quy mô lớn, tham vọng dài hạn
Khu du lịch quốc gia hồ Hòa Bình là không gian quy hoạch khoảng 52.200 ha quanh hồ chứa nhân tạo lớn nhất Việt Nam, được định hướng kết hợp du lịch mặt nước, nghỉ dưỡng và trải nghiệm văn hóa trong tầm nhìn đến năm 2050. Đây không chỉ là kế hoạch mở rộng điểm tham quan: nó đặt ra lựa chọn phát triển cho một vùng hồ có cảnh quan và hệ sinh thái đặc thù.
Sáng 10/11, Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Trần Duy Đông chủ trì hội nghị nghe báo cáo đồ án điều chỉnh quy hoạch chung đến năm 2035, định hướng đến năm 2050, cùng kết quả rà soát 23 dự án đầu tư tư nhân tại khu vực lòng hồ. Việc điều chỉnh nhằm cập nhật địa giới hành chính sau sắp xếp, định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và khai thác tốt hơn cảnh quan, hệ sinh thái, bản sắc địa phương.
Mục tiêu là được công nhận là khu du lịch quốc gia vào năm 2030; đến năm 2050, hồ Hòa Bình hướng tới vị thế điểm đến du lịch hồ, nghỉ dưỡng và văn hóa chất lượng cao, có sức hút trong nước và khu vực Đông Nam Á. Tham vọng ấy hợp lý nếu quy hoạch xem mặt hồ và cộng đồng bản địa là nền tảng, thay vì chỉ coi đây là quỹ đất cho các dự án.
Năm trung tâm cần tạo ra những trải nghiệm khác biệt
Phương án tổ chức không gian theo cấu trúc “Hai trục - Ba hành lang - Năm trung tâm động lực”, với cao tốc CT03 Hà Nội - Hòa Bình - Mộc Châu và Quốc lộ 6 làm hai trục kết nối chính. Số phân khu dự kiến giảm từ sáu xuống năm, hướng tới tập trung dịch vụ và sản phẩm theo lợi thế từng địa bàn thay vì dàn trải.
Các trung tâm được đề xuất gồm Hòa Bình - Đà Bắc, Mường Hoa, Thung Nai, Tân Mai và Tiền Phong; định hướng sản phẩm trải từ nghỉ dưỡng, sinh thái đến văn hóa, tâm linh và vui chơi giải trí. Cách phân vai này có thể giúp du khách tìm được nhiều lý do để lưu lại lâu hơn, nhưng chỉ khi các điểm đến được kết nối thuận tiện và mỗi nơi có bản sắc riêng.
Điểm đáng chú ý không nằm ở số lượng trung tâm, mà ở khả năng ghép cảnh quan hồ với trải nghiệm có chiều sâu. Du lịch nghỉ dưỡng có thể là một trụ cột, song cần song hành với hoạt động trên mặt nước, khám phá văn hóa và dịch vụ do người dân địa phương tham gia. Quy hoạch cũng nhấn mạnh bảo tồn cảnh quan và nâng cao sinh kế cộng đồng. Nếu các mục tiêu này trở thành tiêu chí thực hiện, phát triển du lịch hồ Hòa Bình sẽ có cơ hội tạo giá trị bền hơn một mùa tham quan.
6,5 triệu lượt khách là phép thử về năng lực quản lý
Dự báo lượng khách tăng từ khoảng 2 triệu lượt vào năm 2035 lên 6,5 triệu lượt vào năm 2050. Mức tăng này cho thấy quy hoạch không thể chỉ tập trung vào điểm lưu trú hay sức hút cảnh quan; giao thông, dịch vụ, xử lý chất thải và quản lý sức tải cũng cần được tính đồng bộ. Đây là điều kiện để lượng khách lớn không làm suy giảm chính tài nguyên khiến hồ trở nên hấp dẫn.
Lãnh đạo tỉnh yêu cầu rà soát cơ cấu sử dụng đất, nhất là quỹ đất dịch vụ du lịch, để có dư địa thu hút nhà đầu tư chiến lược và dự án quy mô lớn, chất lượng cao. Đồng thời, định hướng xanh, thông minh và bền vững phải đi cùng yêu cầu bảo đảm an ninh nguồn nước, an toàn hồ đập, quốc phòng và an ninh. Với một hồ chứa lớn, những giới hạn này không phải thủ tục phụ; chúng quyết định nơi nào được phát triển và phát triển đến mức nào.
Hồ sơ điều chỉnh đã được hoàn thiện sau quá trình lấy ý kiến và thẩm định; cơ quan chuyên môn đề nghị UBND tỉnh xem xét, báo cáo xin ý kiến Ban Thường vụ Tỉnh ủy trước khi triển khai các bước tiếp theo theo quy định. Vì vậy, quy hoạch hiện là định hướng đang được xem xét, không đồng nghĩa các mục tiêu đã thành hiện thực. Kết quả sẽ phụ thuộc vào cách chuyển tầm nhìn thành hạ tầng phù hợp, dịch vụ có chất lượng và cơ chế bảo vệ cảnh quan.
Phát triển trải nghiệm, không chỉ tăng lượng khách
Quy hoạch hồ Hòa Bình đáng chú ý vì đặt du lịch hồ, nghỉ dưỡng và văn hóa trong cùng một tầm nhìn dài hạn. Nhưng 6,5 triệu lượt khách chỉ là mục tiêu có ý nghĩa khi đi kèm trải nghiệm tốt, lợi ích thực tế cho cộng đồng và sức khỏe lâu dài của hệ sinh thái. Nếu ưu tiên mở rộng xây dựng mà xem nhẹ các giới hạn về cảnh quan và nguồn nước, sức hút của điểm đến có thể bị bào mòn.
Bài toán đúng không phải là đón được bao nhiêu khách bằng mọi giá, mà là tổ chức dòng khách sao cho các trung tâm bổ trợ nhau, người dân có thêm sinh kế và hồ vẫn giữ được giá trị tự nhiên. Khi những điều kiện ấy được đặt ngang hàng với thu hút đầu tư, tham vọng trở thành khu du lịch quốc gia mới có cơ sở để chuyển thành một điểm đến chất lượng cao.
